Most Elżbiety w Budapeszcie
| Most Elżbiety | |
  Widok współczesny |
|
| Państwo |  Węgry |
| Miejscowość | Budapeszt |
| Podstawowe dane | |
| Przeszkoda | Dunaj |
| Długość | 378,6 m |
| Szerokość: • całkowita • jezdni • chodników |
18 m (współczesny) 27,55 m 11 m (współczesny) 18 m 3,5 m (współczesny) 3 m |
| Liczba torów tramwajowych | 2 |
| Liczba przęseł | 3 |
| Rozpiętość przęseł | 44,3+290+44,3 |
| Zbudowano | 1897-1903 |
| Zburzono | 18 stycznia 1945 |
| Odbudowano | 21 listopada 1964 |
| Remontowano | 2001 |
| Projektant | Albert Czekelius i Antal Kherndl (współczesny) Pál Sávoly |
|
Położenie na mapie Budapesztu
  Most Elżbiety
|
|
|
Położenie na mapie Węgier
 Most Elżbiety
|
|
 47°29′27″N 19°02′56″E / 47.490833, 19.048889Na mapach: 47°29′27″N 19°02′56″E / 47.490833, 19.048889 |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Most Elżbiety (węg. Erzsébet híd) - to jeden z najbardziej rozpoznawalnych mostów w Budapeszcie. Łączy V. dzielnicę Pesztu z I. dzielnicą w Budzie. Zbudowano go między 1897, a 1903 rokiem, niedługo po Moście Wolności. Swą nazwę zawdzięcza węgierskiej królowej Elżbiecie, która została zamordowana przez szaleńca w Genewie w 1898 roku.
Spis treści |
Pierwotny most [edytuj]
W swych czasach wywołał niemałą techniczną sensację, gdyż jako jedyny most łańcuchowy na świecie posiadał tak długie przęsło, które rozciągało się od jednego brzegu Dunaju do drugiego na odległość aż 290 metrów.
Pierwsze miejsce w tej kategorii zajmował do 1926 roku.
Budowa [edytuj]
Na wykonanie mostu rozpisano międzynarodowy konkurs. Wpłynęły 43 projekty, jednak początkowo nie przyjęto żadnego z nich. Ostatecznie most zbudowano wg projektu Alberta Czekeliusa i Antala Kherndla, którzy to w owym konkursie, de facto nie wypadli najlepiej. Oni też podjęli się budowy mostu w 1897 roku. Filary mostu zostały umiejscowione nie w korycie rzeki, a na obu brzegach Dunaju. Jak na stalowy most łańcuchowy, most ten był bardzo bogato zdobiony.
Na moście utworzono jezdnię o szerokości 11 m, (początkowo wykładaną drewnianymi belkami), z dwoma chodnikami o szer. 3,5 m i dwoma przystankami tramwajowymi na jego obu końcach. Jednak ruch tramwajowy rozpoczął się na nim dopiero 14 sierpnia 1914 roku, kiedy to skończył się spór pomiędzy dwoma towarzystwami tramwajowymi o prawa do przewozu osób przez Dunaj.
Dzisiejszy most [edytuj]
Jedyny element jaki pozostał po wysadzeniu mostu przez wycofujące się wojska niemieckie był pylon po stronie peszteńskiej, który stał tam w sumie aż do 1960 roku. Rozważano bowiem odbudowę mostu wg tego samego projektu. Jednakże znaczny wzrost ruchu miejskiego przeważył za tym, aby pylon rozebrać zyskując w ten sposób więcej miejsca na jezdni. Nowy most Elżbiety, który można podziwiać dzisiaj wybudowano wg projektu Pála Sávoya. Most umiejscowiono na tym samym odcinku, jednak był już znacznie szerszy od swojego poprzednika. Chodniki cofnięto za linię kabli podwieszających most tworząc w ten sposób 4 pasy jezdni, po 2 w każdą stronę, z biegnącymi środkiem mostu szynami tramwajowymi. Most oddano do użytku 21 listopada 1964 roku. Tramwaje kursowały po nim do 31 grudnia 1972 roku. Wtedy bowiem rozebrano szyny i dodano trzeci pas jezdni w każdym kierunku. Ruch po 6 pasach odbywa do dziś łącząc bulwar Gellerta (Gellért rakpart) po stronie Budy z placem Franciszkanów (Ferenciek tere) po stronie Pesztu.
