Osmolice Pierwsze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Osmolice)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Osmolice Pierwsze
Rzeka Bystrzyca w Osmolicach
Rzeka Bystrzyca w Osmolicach
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat lubelski
Gmina Strzyżewice
Liczba ludności (2011) 609+478
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 23-107
Tablice rejestracyjne LUB
SIMC 0391897
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Osmolice Pierwsze
Osmolice Pierwsze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osmolice Pierwsze
Osmolice Pierwsze
Ziemia 51°06′38″N 22°29′37″E/51,110556 22,493611Na mapach: 51°06′38″N 22°29′37″E/51,110556 22,493611

Osmolice Pierwszewieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Strzyżewice. We wsi rzeka Kosarzewka kończy swój bieg wpadając do Bystrzycy

We wsi zachował się zespół pałacowo-parkowy. W XVI wieku Jan Osmólski (renesansowy mecenas nauki i sztuki, alchemik, matematyk, bibliofil, przyjaciel literatów, m.in. Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja, uczonych) stworzył tu dużą bibliotekę, przekazaną później klasztorowi w Opolu Lubelskim. Kolejnymi właścicielami byli m.in. bratankowie Jana Osmólskiego, Piotr i Jan Gorajscy, Kiełczewscy i Stadniccy.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Do 31 grudnia 2005 roku Osmolice Pierwsze stanowiły, wraz z Osmolicami Drugimi, część wsi Osmolice. 1 stycznia 2006 roku wieś Osmolice została, na wniosek Rady Gminy Strzyżewice, podzielona przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na Osmolice Pierwsze oraz Osmolice Drugie[1].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Średniowieczna historia Osmolic[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana w wieku XIV w nazewnictwie lokalnym (XIV i XV) wiek używano nazw w roku 1377 „Osmolicz”, w roku 1415 „Osmolycze” położona 5 km na północ od Bychawy. Miejsce to wskazuje obecne położenie Osmolic Pierwszych[a].

Historyczny przebieg granic.

W roku 1427 graniczy z Niedrzwicą Dużą (ZL II 104-5). W roku 1448 z Tuszowem od granicy z Jabłonną do rzeki Iżyckiej[2]. W latach 1470-80 z Czerniowem (Długosz L.B. T.I s.199-200)[3] co wskazuje na szybką ekspansję terytorialną wsi.

Wieś była własnością szlachecką

Od 1377 dziedzicem był Adamko (Kodeks Małop. III 896.)
W roku 1415 znany jest w Osmolicach 1 kmieć o nazwisku Nikla z Latyczyna (ziemia chełmska)[4].
W latach 1417-29 dziedzicem wsi jest ksiądz Mikołaj pleban w Niepołomicach koło Krakowa, brat Jana i Jarosława .
W roku 1419 Paweł z Męczennic (powiat sandomierski) odstępuje prawem bliższości części w Osmolicach i Strzeszkowicach, posiadane uprzednio przez Dziersława z Konina (powiat sandomierski) Janowi niegdyś z Zajączkowic (powiat sandomierski)[5].
W latach 1420-1427 pisze się Dobko były dziedzic w Osmolicach. .
W latach 1420-1429 znani są bracia Jan i Jarosław z Osmolic .
W tym samym okresie 1420-1429 Piotr jest dziedzicem w Osmolicach .
W roku 1425 wspomniana jest Strusina (zapewne po mężu) z Osmolic .
W roku 1432 sąd komisarski przysądza Pawłowi z Męczennic prawo do wsi Osmolice w sprawie przeciw Klemensowi z Tyrzyna (pow. stężycki) (ZDM II 440).
W latach 1443-1473 dziedzicem jest Mikołaj z Prawiedlnik herbu Bończa, podsędek i sędzia lubelski (Długosz L.B. I 199, II 540).
W roku 1454 tenże Mikołaj zapisuje żonie Helenie 500 grzywien posagu i tyleż wiana na Osmolicach .
W roku dziedzicem 1451 jest Jan Osmolski (nazwisko rodowe przyjęte od nazwy dziedzictwa) .
W latach 1458-1459 występuje w dokumentach szlachcic Stefan z Osmolic .
W 1419 roku Wacław jest rządcą w Osmolicach (co wskazuje na dzierżawę wsi, lub jej części) .
W roku 1443 Marcin, Andrzej, Jan, Barbara, dzieci śp. Stanisława młynarza, sprzedają młyn w Osmolicach za 11 grzywien Mikołajowi z Prawiedlnik dziedzicowi .
W roku 1453 szlachcic Wawrzyniec z Chyszowa (obecnie dzielnica Tarnowa) dawny pow. pilzneński tenutariusz w Osmolicach (tenutariusz dzierżawca królewszczyzny, brak jednak potwierdzenia własności królewskiej) .
W roku 1484 Marcin młynarz sprzedaje młyn w Osmolicach za 20 grzywien Mikołajowi z Prawiedlnik dziedzicowi .
W latach 1470-80 istniał folwark określony jako dobry osadzony na 27 łanach kmiecych (w owych czasach była to bardzo duża posiadłość), 5 karczem, młyn i zagrody bez ról (Długosz L.B. T.I s.199-200, T.II s.540).
W roku 1531 odnotowany jest pobór łącznie z Niedrzwicą.

Wójtowie[edytuj | edytuj kod]

W roku 1419-20 wójtem jest Wacław .
W roku 1457 szlachcic Stanisław wójt zapisuje żonie Katarzynie 25 grzywien posagu i tyleż wiana na Osmolicach [3]).
W roku 1483 wójtem jest szlachcic Jan .
W roku 1469 szlachcic Stanisław wójt Osmnolic .
W latach 1470-80 istniało sołectwo na 4 łanach z karczmą (Długosz L.B. T.II s.540).

Powinności dziesięcinne[edytuj | edytuj kod]

W roku 1453 dziesięcinę z folwarku oddawano plebanowi w Krężnicy[6].
W latach 1470-80 dziesięcinę snopową z łanów kmiecych wartości 12-15 grzywien oddawano archidiakonowi lubelskiemu, z reszty wsi dziesięcina wartości 4 grzywien plebanowi w Krężnicy (Długosz L.B. T.I s.199-200, T.II 540).
W roku 1529 dziesięcinę snopową z folwarku wartości 3 grzywien oddawano plebanowi z Osmolic, z reszty wsi wartości 14 grzywien archidiakonowi lubelskiemu.

Uwagi

  1. Średniowieczna historia Osmolic opracowana w oparciu o hasło żródłowe:Osmolice w Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Osmolicach
  • klasycystyczny pałac wzniesiony w 1831 roku na krawędzi wzgórza opadającego ku stawom. Układ kompozycyjny jest charakterystyczny dla rezydencji romantycznych z XIX wieku.
  • park, dobrze utrzymany z ok. 300 drzewami 22 gatunków.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dz. U. z 2005 r. Nr 264, poz. 2208
  2. Lubelska księga podkomorska piętnastego wieku, wyd. L. Białkowski, Lublin 1934.
  3. 3,0 3,1 3,2 Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu
  4. Księgi Ziemskie Lubelskie w Archiwum Państwowym w Lublinie
  5. Archiwum Skarbu Koronnego w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie. 808
  6. Acta Officialia w Archiwum Diecezjalnym w Lublinie. (T. I w czasie okupacji zaginął. Nieliczne zapiski z niego opublikował S. Wojciechowski, O zaginionej księdze oficjała lubelskiego z XV w., Dodatek do Biuletynu Biblioteki Uniwersytetu M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie, X, nr 2, 1962.