Prokurator Generalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Justice and law.png
Ten artykuł jest częścią serii
Prokuratura
Historia
Historia prokuratury na świecie
Historia prokuratury w Polsce
Instytucja na świecie
w państwach:
FrancjaLitwaNiemcy
PolskaRosjaSzwecjaUSA

przy międzynarodowych sądach
i trybunałach:
MTKMTKJMTKRMTW
MTWDWSSdSLTSdL

Ustrój
Ustrój prokuratury w Polsce

Prokurator Generalny
pion cywilny:
 • Prokuratura Generalna
 • prokuratury apelacyjne
 • prokuratury okręgowe
 • prokuratury rejonowe
pion wojskowy:
 • Naczelna Prokuratura Wojskowa
 • wojskowe prokuratury okręgowe
 • wojskowe prokuratury garnizonowe
Krajowe Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury
samorząd prokuratorski

Instytut Pamięci Narodowej:
 • Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
 • oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
Urząd prokuratora
prokurator • asesor prokuratury • aplikant prokuratury
Urzędnicy i pracownicy
Urzędnicy i inni pracownicy prokuratury
Działalność społeczna
 • Stowarzyszenie Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej
 • Międzynarodowe Stowarzyszenie Prokuratorów
 • Kwartalnik Prokurator
 • Prokuratura i Prawo
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Prokurator Generalny – naczelny organ prokuratury i zwierzchnik prokuratorów. W latach 1990–2010 funkcję tę pełnił z urzędu Minister Sprawiedliwości.

Historia[edytuj | edytuj kod]

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

W II Rzeczypospolitej i w strukturach Rządu RP na uchodźstwie prokuratorem-zwierzchnikiem całej prokuratury, która była całkowicie rozdzielona na pion cywilny i wojskowy, był od 1919 Naczelny Prokurator. Urząd Naczelnego Prokuratora sprawował z urzędu Minister Sprawiedliwości.

W pionie cywilnym naczelnym organem prokuratury i zwierzchnikiem prokuratorów prokuratur powszechnych był Pierwszy Prokurator Sądu Najwyższego.

Organizacja prokuratury wojskowej została określona w 1919. Naczelnym organem prokuratury w pionie wojskowym i zwierzchnikiem prokuratorów prokuratur wojskowych był Naczelny Prokurator Wojskowy.

Polska Ludowa[edytuj | edytuj kod]

W 1950 roku określono na nowo organizację prokuratury cywilnej, wyodrębniając ją ze struktury Ministerstwa Sprawiedliwości. Utworzono Prokuraturę Generalną, na której czele stał Prokurator Generalny.

W 1967 podporządkowano prokuraturę wojskową Prokuratorowi Generalnemu. Tym samym Naczelny Prokurator Wojskowy stał się zastępcą Prokuratora Generalnego, a Prokurator Generalny naczelnym organem całej prokuratury.

Prokuratorzy generalni Polski Ludowej
Prokurator generalny Okres sprawowania urzędu
Stefan Kalinowski 9 września 1950 – 20 kwietnia 1956
Marian Rybicki 28 kwietnia 1956 – 28 lutego 1957
p.o. Marian Mazur 28 lutego 1957 – 8 maja 1957
Andrzej Burda 8 maja 1957 – 24 maja 1961
Kazimierz Kosztirko 1 czerwca 1961 – 10 marca 1972
Lucjan Czubiński 10 marca 1972 – 30 listopada 1981
Franciszek Rusek 1 grudnia 1981 – 31 maja 1984
Józef Żyta 1 czerwca 1984 – 30 marca 1990

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Zespolenie urzędu z ministrem sprawiedliwości (1990-2010)[edytuj | edytuj kod]

Prokurator Generalny był naczelnym organem całej prokuratury, tym samym podlegali mu wszyscy prokuratorzy. 31 marca 1990 zniesiono Prokuraturę Generalną, a funkcję Prokuratora Generalnego zaczął sprawować z urzędu Minister Sprawiedliwości. Zastępcami Prokuratora Generalnego byli Prokurator Krajowy, Naczelny Prokurator Wojskowy, Dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz inni prokuratorzy powoływani i odwoływani ze stanowiska zastępcy spośród prokuratorów Prokuratury Krajowej (przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego).

Odrębny urząd Prokuratora Generalnego (od 2010)[edytuj | edytuj kod]

Z dniem 31 marca 2010 nastąpiło rozdzielenie urzędu Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego.

Prokuratora Generalnego powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej spośród dwóch kandydatów zgłoszonych przez Krajową Radę Sądownictwa i Krajową Radę Prokuratury (Art. 10a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze). Kadencja Prokuratora Generalnego trwa sześć lat, licząc od dnia złożenia ślubowania. Po upływie kadencji pełni on obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez następcę, przy czym nie może być on ponownie wyznaczony. Po zakończeniu pełnienia obowiązków przechodzi w stan spoczynku. Pierwszym Prokuratorem Generalnym powołanym w nowy sposób został Andrzej Seremet.

Lista Prokuratorów Generalnych od 1989[edytuj | edytuj kod]

Prokurator Generalny Okres sprawowania urzędu Uwagi
Józef Żyta 1 czerwca 1984 – 30 marca 1990
Aleksander Bentkowski 31 marca 1990 – 14 grudnia 1990
Wiesław Chrzanowski 12 stycznia 1991 – listopad 1991
wakat na urzędzie listopad 1991 – 5 grudnia 1991 p.o. Andrzej Marcinkowski
Zbigniew Dyka 23 grudnia 1991 – 17 marca 1993
Jan Piątkowski 17 marca 1993 – 18 października 1993
Włodzimierz Cimoszewicz 26 października 1993 – 6 marca 1995
Jerzy Jaskiernia 7 marca 1995 – 7 lutego 1996
Leszek Kubicki 7 lutego 1996 – 31 października 1997
Hanna Suchocka 31 października 1997 – 8 czerwca 2000
wakat na urzędzie 8 czerwca 2000 – 12 czerwca 2000 obowiązki Prokuratora Generalnego pełnił z urzędu[1] Prezes Rady Ministrów Jerzy Buzek
Lech Kaczyński 12 czerwca 2000 – 5 lipca 2001
Stanisław Iwanicki 5 lipca 2001 – 19 października 2001
Barbara Piwnik 19 października 2001 – 6 lipca 2002
Grzegorz Kurczuk 6 lipca 2002 – 2 maja 2004
Marek Sadowski 2 maja 2004 – 6 września 2004
Andrzej Kalwas 6 września 2004 – 31 października 2005
Zbigniew Ziobro 31 października 2005 – 7 września 2007
wakat na urzędzie 7 września 2007 – 11 września 2007 obowiązki Prokuratora Generalnego pełnił z urzędu[1] Prezes Rady Ministrów Jarosław Kaczyński
Zbigniew Ziobro 11 września 2007 – 16 listopada 2007
Zbigniew Ćwiąkalski 16 listopada 2007 – 21 stycznia 2009
wakat na urzędzie 21 stycznia 2009 – 23 stycznia 2009 obowiązki Prokuratora Generalnego z urzędu pełnił[1] Prezes Rady Ministrów Donald Tusk
Andrzej Czuma 23 stycznia 2009 – 13 października 2009
Krzysztof Kwiatkowski 14 października 2009 – 30 marca 2010[2]
Andrzej Seremet od 31 marca 2010[3][4]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 art. 36 Ustawy o Radzie Ministrów z dnia 8 sierpnia 1996 w związku z art. 1 ust. 2 Ustawy o prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985
  2. obowiązki Prokuratora Generalnego pełnił do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej ustrój prokuratury co nastąpiło 31 marca 2010; od 7 października 2009 nadal jako Minister Sprawiedliwości
  3. powołany postanowieniem Prezydenta RP z 5 marca 2010
  4. ustawowy upływ kadencji 31 marca 2016
Scale of justice gold.png Artykuł uwzględnia ograniczony pod względem terytorialnym stan prawny na 1 stycznia 2012 r. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.