QALY

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

QALY (z ang. quality-adjusted life year) – liczba lat życia skorygowana jego jakością[1]. Metoda ta stanowi jedną z prób analizy użyteczności procedur medycznych w systemie ochrony zdrowia[2].

Zasady wyliczania QALY[edytuj | edytuj kod]

QALY opiera się na (1) liczbie lat zyskanej dzięki danej interwencji medycznej oraz (2) jakości życia uzyskanych lat. Wynik jest uzyskiwany poprzez pomnożenie obu współczynników.

Pierwsza zmienna oznacza liczbę lat, o które wydłużone zostanie życie pacjenta dzięki danej procedurze (na przykład jeśli będzie to 7 lat, współczynnik ten wyniesie 7).

Druga zmienna oznacza subiektywne odczucie satysfakcji z życia w skali od 0 (śmierć) do 1 (pełne zdrowie). Uwzględnia ona w sposób spójny status zdrowotny, psychospołeczny oraz socjologiczny badanej osoby. Uzyskuje się ją pytając pacjenta na ile lat życia w pełnym zdrowiu zamieniłby 10 lat życia przy obecnym stanie zdrowia? Przykładowo, jeśli osoba sparaliżowana wolałaby żyć 1 rok w całkowitym zdrowiu (zamiast 10 lat przy obecnym stanie zdrowia) to stan zdrowia ma dla niej wartość 0,1[3].

Wydłużenie życia chorego o 6 lat przy jego wartości 0,3 daje zysk 1,8 QALY (6*0,3). Warto zauważyć, że wydłużając życie o mniejszą liczbę lat, ale za to bardziej poprawiając jego jakość można uzyskać wyższy wskaźnik QALY. Jest to sposób umożliwiający porównywanie różnych procedur medycznych.

Ekonomia[edytuj | edytuj kod]

Przy porównywalnych wynikach QALY kilku procedur medycznych wybierana powinna zostawać ta, która kosztuje najmniej. W tym kontekście jednostki te odgrywają rolę w analizie ekonomicznej.

W szerszym aspekcie jednostki QALY są wykorzystywane w metodzie CEA (cost-effectiveness analysis).

Celem analizy kosztów-użyteczności jest określenie, jakiej różnicy kosztów porównywanych programów odpowiada różnica w zyskanych latach życia skorygowanych o jakość. Służy do tego tzw. inkrementalny współczynnik kosztów-użyteczności (ICUR – ang. Incremental Cost-Utility Ratio).

W przypadku, gdy program ochrony zdrowia A jest droższy, ale przynosi lepsze wyniki kliniczne niż program B, ICUR wskazuje, jaki jest dodatkowy koszt uzyskania dodatkowego roku życia w pełnym zdrowiu w przypadku zastąpienia programu B programem A.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Ocena skuteczności leczenia metodą QALY jest dyskusyjna. Część osób ma wątpliwości, czy etyczne jest przekładanie jakości życia nad jego długość. Analiza użyteczności życia powinna być interpretowana ostrożnie, choćby z powodu zmienności wyników u tego samego chorego w obrębie czasu. Ponadto w ankietach, które często są wykorzystywane do ustalania jakości życia przy danym schorzeniu, wyłącznie osoby zdrowe przekładają jakość życia nad czas jego trwania[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gromulska L, Wysocki MJ, Goryński P. Lata przeżyte w zdrowiu (Healthy life years, HLY) - zalecany przez Unię Europejską syntetyczny wskaźnik sytuacji zdrowotnej ludności. „Przegląd Epidemiologiczny”. 62 (4), s. 811–20, 2008. PMID 19209744. [dostęp 2014–01–26]. 
  2. National Institute for Health and Care Excellence: Measuring effectiveness and cost effectiveness: the QALY (ang.). [dostęp 2014-01-25].
  3. Wartość 0,1 uzyskano w następujący sposób - chory woli żyć 1 rok zamiast 10 lat = 10% = 0,1
  4. Ile kosztuje życie? – Adam Leszczyński

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Problems and solutions in calculating quality-adjusted life years (QALYs)
  • Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM, [T. 2]. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2006, s. 2341-2345. ISBN 83-7430-069-8.
  • Czech: Farmakoekonomika. Ekonomiczna ocena programów ochrony zdrowia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawakiej, 2004.
  • Orlewska, Nowakowska: Farmakoekonomika dla studentów i absolwentów akademii medycznych. Poznań: Wydawnictwo Akademii Medycznej w Poznaniu, 2004.
  • Wytyczne przeprowadzania oceny technologii medycznych (HTA). 2007.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.