Rafa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rafy koralowej. Zobacz też: miejscowość o tej nazwie.
Atol na Pacyfiku
Wielka Rafa Koralowa - zdjęcie satelitarne
Koral z gatunku Diploria labyrinthiformis
Przybrzeżna rafa koralowa

Rafaskała podwodna, w formie wału albo grzbietu, której górna część znajduje się tuż pod albo tuż nad powierzchnią wody[1][2]. Rafy stanowią zagrożenie dla żeglugi[1].

W zależności od pochodzenia rafa może być[1]:

  • wytworem organizmów rafotwórczych,
  • częścią struktury geologicznej lądu,
  • zalanym przez morze obszarem młodoglacjalnym,

W zależności od odległości od brzegu można wyróżnić[1]:

Rafa koralowa[edytuj | edytuj kod]

Rafa koralowa – rafa powstała z nagromadzenia szkieletów organizmów rafotwórczych. Powstają w morzach i oceanach, w których temperatura wody utrzymuje się powyżej 18 °C,[5][4] a głębokość dochodzi do 50m[4], współcześnie na obszarach od 30°30' szerokości geograficznej północnej do 30° szerokości geograficznej południowej[3].

Rafy koralowe są tworzone przez korale madreporowe oraz przez otwornice, stułbiopławy, mięczaki i mszywioły. Życie rozwija się na skrajnych częściach rafy gdzie tworzy skomplikowane ekosystemy[4][3].

Największą rafą koralową jest Wielka Rafa Koralowa położona u wschodnich wybrzeży Australii.

Pierwsze budowle rafowe pojawiły się we wczesnym kambrze i utworzone były przez archeocjaty bez udziału koralowców. W ordowiku, sylurze i dewonie rafy tworzyły głównie gąbki (zwłaszcza stromatoporoidy) i koralowce, głównie denkowe. W permie większość raf budowały mszywioły wraz z wieloszczetami, gąbkami i dużymi, bentonicznymi otwornicami. Koralowce były wówczas podrzędnym składnikiem raf. W mezozoiku główną grupą rafotwórczą były gąbki wspólnie z sinicami i glonami budujące pokaźne rafy. W jurze i kredzie dość liczne były też rafy koralowe, a w kredzie późnej rafy utworzone przez duże małże rudysty. W kenozoiku główną grupą rafotwórczą są koralowce oraz glony, szczególnie krasnorosty.

Zagrożenie[edytuj | edytuj kod]

Zmiany w warunkach naturalnych koralowców, na przykład szczególnie nasilone ataki huraganów, mogą spowodować nieodwracalne szkody w środowisku raf koralowych. Ten delikatny ekosystem narażony jest też na wiele innych niebezpieczeństw, takich jak zdarzające się czasami gwałtowne zwiększenie populacji rozgwiazd żerujących na koralowcach. We wczesnych latach 80. drapieżniki te zdewastowały Wielką Rafę Koralową u wybrzeży Australii. Chodzi tu głównie o koronę cierniową, ogromną do 45 cm rozpiętości, która pożera korale, zostawiając nagi szkielet, który wkrótce rozpada się. Po takiej katastrofie koralowce regenerują się bardzo powoli.

Obecnie rafy koralowe stanęły w obliczu nowego zagrożenia - działalności ludzi. Erozja gleby na lądzie i dewastacja lasów namorzynowych na wybrzeżu powoduje coraz większe zamulenie wód przybrzeżnych, a następnie obumieranie polipów. Wycieki ropy naftowej, zanieczyszczenie wody ściekami komunalnymi i przemysłowymi, pogłębianie dna na szlakach morskich - oto najpoważniejsze zagrożenia dla raf koralowych.

Katastrofalna w skutkach jest też barbarzyńska[według kogo?] metoda połowu ryb na morzach koralowych - tak zwane głuszenie, czyli detonowanie materiałów wybuchowych pod wodą.

Innym źródłem zagrożeń jest też atrakcyjność turystyczna raf koralowych. Rozwój nadmorskich ośrodków turystycznych powoduje zwiększające się zanieczyszczenie i zamulenie wód przybrzeżnych.

Groźny jest też wandalizm niektórych turystów, którzy odrywają kawałki koralowca "na pamiątkę". W niektórych regionach koralowce wykorzystuje się do budowy domów, często też wypala się je, aby uzyskać czyste wapno. Te zagrożenia można by zmniejszyć, wprowadzając ściślejszy nadzór, jednak w tym celu należałoby otoczyć rafy koralowe ochroną prawną. Jak dotychczas, jedynie połowa krajów, u wybrzeży których znajdują się rafy koralowe, uznała je za rezerwaty przyrody. Inne niebezpieczne zjawisko, tzw. wybielanie, związane jest najprawdopodobniej z globalnym ociepleniem klimatu. Zjawisko to polega na tym, że kiedy temperatura wody wzrasta powyżej pewnego poziomu, polipy koralowca "eksmitują" porastające je glony, które nie tylko zapewniały im odpowiednią ilość tlenu i cukrów, ale też zdobiły bajecznymi kolorami. Wszystko to sprawia, że 19% raf koralowych na świecie zostało już bezpowrotnie zniszczonych[6]. Szacuje się, że w ciągu następnych 100 lat może ulec zagładzie kolejne 70%, dlatego też podejmowane są szerokie działania zmierzające do uratowania tych niezwykłych ekosystemów. Obecnie ponad 40 raf koralowych jest objętych ochroną rezerwatową, a wszystkie gatunki koralowców rafotwórczych chronione są przez Konwencję Waszyngtońską (CITES).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Rafy w encyklopedii Onet.wiem. Onet. [dostęp 2012-12-14].
  2. Rafa I w słowniku języka polskiego PWN. PWN. [dostęp 2012-12-14].
  3. 3,0 3,1 3,2 Biologia: słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2001, s. 294. ISBN 83-87977-73-X.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Marzena Popielarska-Konieczna: Słownik szkolny: biologia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003, s. 426. ISBN 83-7389-096-3.
  5. Rafy koralowe w encyklopedii Onet.wiem. Onet. [dostęp 2012-12-14].
  6. Artykuł "Rafy koralowe wymierają", Dziennik.pl, 19 lutego 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło rafa w Wikisłowniku
Wikimedia Commons