S.M.A.R.T. (zarządzanie)

S.M.A.R.T. - (akronim od ang. Simple, Measurable, Achievable, Relevant, Timely defined, dosł. sprytny) - koncepcja formułowania celów w dziedzinie planowania, będąca zbiorem pięciu postulatów dotyczących cech, którymi powinien się charakteryzować poprawnie sformułowany cel.

Zgodnie z akronimem tworzącym nazwę koncepcji, sformułowany cel powinien być:

• Prosty - jego zrozumienie nie powinno stanowić kłopotu, sformułowanie powinno być jednoznaczne i nie pozostawiające miejsca na luźną interpretację,
• Mierzalny - a więc tak sformułowany, by można było liczbowo wyrazić stopień realizacji celu, lub przynajmniej umożliwić jednoznaczną "sprawdzalność" jego realizacji,
• Osiągalny - inaczej mówiąc realistyczny; cel zbyt ambitny podkopuje wiarę w jego osiągnięcie i tym samym motywację do jego realizacji,
• Istotny - cel powinien być ważnym krokiem naprzód, jednocześnie musi stanowić określoną wartość dla tego, kto będzie go realizował,
• Określony w czasie - cel powinien mieć dokładnie określony horyzont czasowy w jakim zamierzamy go osiągnąć.

Określanie celów koncepcją S.M.A.R.T. jest również używane w metodykach wychowawczych organizacji harcerskich. Sformułowany cel powinien być:

• Szczegółowy - zawierający konkretny przekaz;
• Mierzalny - aby można było go zmierzyć, czyli liczbowo wyrazić jego realizację;
• Atrakcyjny - aby nie był nudny oraz wzbudzał ciekawość i chęć do działania;
• Realistyczny - aby był możliwy do osiągnięcia (wysokość celów a także ich realizacja znacznie różni się w każdej metodyce);
• Terminowy - aby był określony czasowo (wyznaczony czas osiągnięcia celu mobilizuje)

Przykład

Cel: Zwiększyć sprzedaż

Nie jest to cel zgodny z koncepcją S.M.A.R.T. Jest łatwo zrozumiały, lecz niejednoznaczny. Nie da się w sposób wymierny stwierdzić, czy i w jakim stopniu został osiągnięty. Choć jest osiągalny, to jednak każde (nawet minimalne) zwiększenie sprzedaży będzie oznaczało zrealizowanie celu, co w sposób jawny kłóci się z tym, co faktycznie chcieliśmy osiągnąć. Cel nie jest też określony w czasie, w związku z czym posiada nieskończenie długą perspektywę, w której może być zrealizowany. Zatem nigdy nie będzie można powiedzieć, że nie został zrealizowany, ponieważ zawsze będzie miał jeszcze na to czas.

Przykład celu sformułowanego zgodnie z koncepcją S.M.A.R.T.: Do końca roku 2006 zwiększyć sprzedaż nakrętek o 12% w stosunku do roku 2004

Wersja alternatywna

Istnieją też odmienne interpretacje liter tworzących akronim:

• A: ambitious (ang. ambitny) - cel musi być stosunkowo trudny do osiągnięcia, musi stawiać wysoko poprzeczkę, ale jednocześnie być w zgodzie z postulatem osiągalności,
• R: realistic (ang. realistyczny) - ponieważ w tej wersji literkę "A" z akronimu (poprzednio oznaczającą osiągalność) zużyliśmy na "ambitność", musimy zapewnić postulat realistyczności, który pokrywa się z postulatem osiągalności z pierwotnej wersji akronimu.

Jeszcze inna wersja:

• S: 'specific' (ang. konkretny)- konkretny cel łatwiej osiągnąć niż cel ogólny. Żeby ustanowić konkretny cel należy odpowiedzieć sobie na 6 pytań (w wersji ang. - '6W'):

1. (Who) Kto jest związany z celem? 2. (What) Co chcę osiągnąć? 3. (Where) Określ miejsce 4. (When) Określ przedział czasu, w którym cel ma zostać osiągnięty 5. (Which) Określ wymagania i ograniczenia związane z realizacją celu 6. (Why)Określ przyczyny realizacji danego celu i korzyści płynące z osiągnięcia go.

np. cel ogólny - poprawić kondycję fizyczną; cel szczegółowy - zapisać się jutro do siłowni osiedlowej i ćwiczyć w niej 3 razy w tygodniu

• T: 'tangible' (ang. namacalny)- cel powinien być możliwy do doświadczenia go za pomocą 5 zmysłów, ponieważ taki cel często jest również bardziej konkretny i mierzalny a tym samym bardziej osiągalny. Jeżeli nasz cel nie jest namacalny, powinien być wtedy przynajmniej powiązany z innym namacalnym celem.

Wersja rozszerzona

Istnieje wersja rozszerzona koncepcji S.M.A.R.T. - S.M.A.R.T.E.R.:

• 'E': "exciting" (ang. ekscytujący) - cel powinien być ekscytujący, w żadnym wypadku nie powinien on być obojętny osobie go ustanawiającej; cel ekscytujący motywuje do osiągnięcia go;
• 'R': "recorded" (ang. zapisany) - zapisanie celu spełnia kilka funkcji: nie zapomnimy o nim, zapisanie motywuje do jego osiągnięcia - w razie trudności czy ogarniającego nas lenistwa nie można udawać, że cel nigdy nie istniał, gdy jest zapisany.

Znaczenie koncepcji S.M.A.R.T.

Koncepcja S.M.A.R.T. pomaga w prawidłowym wyznaczaniu celów, co z kolei zwiększa szansę na osiągnięcie tych celów. Wyznaczanie celów w ten sposób wymaga dogłębnego zanalizowania tego, co chcemy osiągnąć a tym samym osiągnięcie tak wyznaczonego celu zapewni nam większą satysfakcję, gdyż będzie to dokładnie to, czego naprawdę zamierzaliśmy dokonać.

Linki zewnętrzne

• Wykorzystanie koncepcji SMART w architekturze korporacyjnej