Petersburg (Rosja)

Z Wikipedii

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony Leningrad. Zobacz też: inne znaczenia słów Leningrad i Sankt Petersburg.

Współrzędne: 59°56'N 30°16'E / 59.933, 30.267

Petersburg
Herb Petersburga Flaga Petersburga
Twierdza Pietropawłowska
Państwo	Rosja
Miasto wydzielone	Petersburg
Gubernator	Walentina Iwanowna Matwijenko
Powierzchnia	605 km²
Położenie	59° 56' N 30° 16' E
Wysokość	3 m n.p.m.
Ludność (2006) • liczba ludności • gęstość	4 580 620 7 571,3 os./km²
Nr kierunkowy	7812
Kod pocztowy	190000-199406
Tablice rejestracyjne	78, 98 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS
Podział miasta	20 rejonów
Położenie na mapie Rosji Petersburg
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Petersburg w Wikicytatach
Strona internetowa

Petersburg (forma zalecana)^[1], Sankt Petersburg (egzonim wariantowy)^[2] (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, dawniej Petersburg ros. Петербург, Piotrogród ros. Петроград, Leningrad ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 historyczna stolica imperium rosyjskiego. Powstały wokół niego zespół miejski o powierzchni 1439 km² zamieszkuje prawie 6 mln mieszkańców.

Petersburg jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest stolicą północno-zachodniego okręgu federalnego i obwodu leningradzkiego, chociaż sam do niego nie należy.

[edytuj] Nazwa

[edytuj] Zalecana nazwa w języku polskim

Zalecaną polską nazwą miasta (egzonimem), zgodnie z ustaleniami Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych jest tradycyjna forma Petersburg^[1]. W 2006 Komisja dopuściła używanie egzonimu wariantowego Sankt Petersburg, w dalszym ciągu zalecając w języku polskim używanie nazwy Petersburg^[2].

[edytuj] Zmiany nazwy w historii

Nazwa miasta w ciągu wieków ulegała zmianie. Pierwotnie na cześć św. Piotra nazywało się SanktPiterburh, co było wzorowane na niderlandzkiej wymowie Sint Petersburg - Piotr I przez pewien czas przebywał w młodości w Holandii. Później ustabilizowała się nazwa w obecnym odniemieckim brzmieniu.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej, 18 sierpnia 1914 niemiecko brzmiącą nazwę zamieniono na Piotrogród. Ponad dziesięć lat później, 26 stycznia 1924 Piotrogród stał się Leningradem - w ten sposób uczczono pamięć Włodzimierza Lenina, zmarłego przywódcy Rosji Radzieckiej. Po upadku ZSRR, 7 listopada 1991, w wyniku referendum przeprowadzonego wśród mieszkańców, miastu przywrócono dawną nazwę.

Pitier – to z kolei nieoficjalna, pieszczotliwa, potoczna nazwa miasta, która funkcjonowała już w XIX wieku, było używane zarówno w czasach radzieckich, jak też obecnie. Stosuje się też określenie północna stolica.

[edytuj] Gospodarka, transport, turystyka, nauka

Petersburg jest największym po Moskwie ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym Rosji, jednak pod względem odwiedzin turystów przewyższa stolicę, i tak np. w 2004 było ich 3,4 mln. Przez UNESCO został ogłoszony ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata, m.in. w związku z opiniami, że jest jednym z najwspanialszych zespołów urbanistycznych świata.

Kilkadziesiąt wysp, na których leży Petersburg, spiętych jest 396 mostami, z których 14 największych jest co noc otwieranych w celu umożliwienia statkom przedostania się do jeziora Ładoga.

Dzięki swojemu dogodnemu położeniu geograficznemu rozwinął się w nim przemysł stoczniowy (np. Stocznia Bałtycka), maszynowy (Zakłady Elektrosiła, Zakłady Kirowskie), elektrotechniczny i elektroniczny, hutnictwo żelaza i metali kolorowych, przemysł chemiczny, a zwłaszcza gumowy, włókienniczy, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, poligraficzny, drzewny, papierniczy, materiałów budowlanych oraz spożywczy. Petersburg jest wielkim węzłem kolejowym i drogowym oraz jednym z największych portów morskich Rosji. Port rzeczny połączony jest drogami wodnymi z morzami: Białym, Azowskim, Kaspijskim i Czarnym. Znajduje się tu także międzynarodowy port lotniczy Pułkowo.

W mieście istnieje 41 szkół wyższych, w tym uniwersytet, ponad 170 instytucji naukowo-badawczych, ponad dwa tysiące bibliotek (w tym Biblioteka imienia Michaiła Jewgrafowicza Sałtykowa-Szczedrina), obserwatorium astronomiczne Pułkowo, Teatr Maryjski, który w latach 1920–1992 funkcjonował jako Teatr Opery i Baletu im. Sergieja Kirowa. Funkcjonuje cieszącą się światową sławą filharmonia założona w 1862.

Petersburg jest jednym z głównych centrów muzealnych świata, swoje zasoby udostępnia m.in. jedno z trzech największych muzeów świata – Ermitaż, ponadto Muzeum Rosyjskie oraz kilkaset mniejszych muzeów. W pobliżu miasta są liczne miejscowości turystyczno-wypoczynkowe, w których znajdują się kompleksy parkowo-pałacowe byłych carów Rosji, takie jak Puszkin (Carskie Sioło), Petrodworec (Peterhof), Pawłowsk, Zielenogorsk czy Gatczyna.

[edytuj] Części miasta

[edytuj] Historia miasta

[edytuj] Wiek XVIII

Pomnik Piotra Wielkiego

Sprawą prestiżową dla władców Rosji z dynastii Romanowów było uzyskanie dostępu do Morza Bałtyckiego. Przez ponad sto lat kolejni carowie nieskutecznie starali się osiągnąć wyznaczony cel. Dopiero w okresie rządów Piotra I Rosjanie znaleźli się nad Bałtykiem. Dzięki wojnie północnej, którą toczył ze Szwedami w latach 1701-1721 oraz zwycięstwie w bitwie pod Połtawą w roku 1709, a także korzystnych ustaleniach pokoju w Nystad, mógł przystąpić do zagospodarowywania nadmorskich obszarów.

Głównym marzeniem cara było zbudowanie od podstaw miasta, które miało świadczyć o narodzinach potęgi państwa rosyjskiego. Prace budowlane, w których brali udział najwybitniejsi architekci ówczesnej Europy, rozpoczęły się już w roku 1703 na zdobytej od Szwedów Wyspie Zajęczej. Pierwszą budowlą wzniesioną na obszarze wyspy Zajęczej była Twierdza Pietropawłowska, którą rozpoczęto wznosić na mocy rozkazu cara z dnia 16 maja (27 maja według kalendarza gregoriańskiego) 1703 roku. Dzień ten jest uznawany za datę założenia miasta. Na płycie kamiennej specjalnie przygotowanej na tę uroczystość wyryto następujący napis:

Roku pańskiego 1703, 16 maja założone zostało przez cara i wielkiego księcia Piotra Aleksiejewicza miasto Sankt-Petersburg.

Caryca Elżbieta kazała wybudować sobie w Petersburgu pałac, wzorowany na francuskim Wersalu – tzw. Pałac Zimowy. Jako pierwsza zamieszkała w nim caryca Katarzyna II.

[edytuj] Wiek XIX

• Dekabryści

[edytuj] Wiek XX

• Krwawa niedziela (Petersburg 1905)
• Rewolucja lutowa 1917
• Rewolucja październikowa
• Zamach na Siergieja Kirowa rozpoczął Wielki terror, wiele ofiar pochowano w Lewaszowie
• Blokada Leningradu
• Anatolij Sobczak merem, współpracuje z Władimirem Putinem

[edytuj] Współpraca zagraniczna

[edytuj] Galeria

[edytuj] Mapy

Mapa miasta z 1776

Mapa St.Petersburga. Meyers Konversationslexikon, 1888

Mapa St. Petersburga i jego okolic. Meyers Konversationslexikon, 1888

Plan Leningradu z 1978

[edytuj] Zdjęcia

Pałac Zimowy w Sankt Petersburgu	Peterhof	Stara pocztówka z Sankt Peterburga	Krążownik Aurora
Metro - Awtowo	Akademia Sztuki (również najstarsze muzeum w Rosji)	Teatr Aleksandryjski na placu Ostrowskiego	Ermitaż nocą
Jedna z sal Ermitażu	Pomnik Puszkina	Sobór Zmartwychwstania Pańskiego	Narewski łuk tryumfalny

Grawiura : St. Petersburg i Newa 1753. Valeriani Joseph i Machaew Michaił Iwanowicz

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Metro w Sankt Petersburgu
• Wielka Synagoga Chóralna w Sankt Petersburgu
• Polska Korporacja Akademicka Sarmatia - Petersburg 1908 r.
• Cmentarz Tichwiński
• Dworzec Witebski

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Sankt Petersburg po polsku
• Polonia w Petersburgu
• Strona domowa miasta (en • ru)
• "Sankt Petersburg 1900 – fotokatalog stolicy cesarskiej Rosji"
• Strona Ermitażu (ru • en • nl • fr • it)
• Mapy Sankt Petersburgu (ru)
• Mapy miasta (en • ru)
• petersburg-bridges.com (en)
• kilka zbiorów zdjęć zabytków Petersburga

p • d • e Podział terytorialny Rosji Podmioty Federacji Rosyjskiej Republiki Adygeja • Ałtaj • Baszkiria • Buriacja • Chakasja • Czeczenia • Czuwaszja • Dagestan • Inguszetia • Jakucja • Kabardo-Bałkaria • Kałmucja • Karaczajo-Czerkiesja • Karelia • Komi • Mari El • Mordowia • Osetia Północna • Tatarstan • Tuwa • Udmurcja Kraje Ałtajski • Chabarowski • Kamczacki • Krasnodarski • Krasnojarski • Nadmorski • Permski • Stawropolski • Zabajkalski Obwody amurski • archangielski • astrachański • biełgorodzki • briański • czelabiński • irkucki • iwanowski • jarosławski • kaliningradzki • kałuski • kemerowski • kirowski • kostromski • kurgański • kurski • leningradzki • lipiecki • magadański • moskiewski • murmański • niżnonowogrodzki • nowogrodzki • nowosybirski • omski • orenburski • orłowski • penzeński • pskowski • riazański • rostowski • sachaliński • samarski • saratowski • smoleński • swierdłowski • tambowski • tiumeński • tomski • tulski • twerski • uljanowski • włodzimierski • wołgogradzki • wołogodzki • woroneski Miasta wydzielone Moskwa • Sankt Petersburg Obwody autonomiczne Żydowski Okręgi autonomiczne Chanty-Mansyjski • Czukocki • Jamalsko-Nieniecki • Nieniecki Okręgi federalne Centralny • Dalekowschodni • Nadwołżański • Południowy • Północno-Zachodni • Syberyjski • Uralski

p • d • e Obiekty z listy Światowego Dziedzictwa UNESCO w Rosji Kulturowe Zabytkowe centrum Sankt Peterbsburga i pobliskie zabytki: Carskie Sioło, Gatczyna, Kronsztad, Obserwatorium w Pułkowie, Oranienbaum, Peterhof, Ropsza, Strelna, Szlisselburg • Kreml i Plac Czerwony w Moskwie • Zabytki historyczne Nowogrodu Wielkiego i okolic: Kreml nowogrodzki, Sobór św. Sofii • Cerkiew Wniebowstąpienia w Kołomieńskie • Siergijew Posad - zespół architektoniczny Ławry Troicko-Siergjejewskiej • Zespół architektoniczny i zabytkowy Kremla w Kazaniu • Zespół Monastyru Terapontowskiego • Zabytkowe centrum Jarosławia • Zabytki Włodzimierza i Suzdalu: Kreml suzdalski wraz z Soborem Rożdestwieńskim, Sobór Uspieński, Sobór św. Dymitra, Cerkiew Pokrowa na Nerli, Cerkiew Borysa i Gleba w Kidekszy, Złote Wrota, Zamek Andrzeja Bogolubskiego, Monastyr św. Eutymiusza • Zespół Monastyru Nowodziewiczego • Pogost Kiży • Cytadela, zabytkowy zespół miejski oraz zabudowania twierdzy w Derbencie • Zespół historyczny, kulturalny i naturalny Wysp Sołowieckich • Południk Struvego (razem z 9 innymi państwami) • Przyrodnicze Jezioro Bajkał • Dziewicze lasy Komi • Środkowa część gór Sichote Aliń • Wulkany Kamczatki • Naturalny system Rezerwatu wyspy Wrangla • Zachodni Kaukaz • Złote góry Ałtaju • Basen Uws Nuur (razem z Mongolią) • Mierzeja Kurońska (razem z Litwą) •