Skalnica
Skalnica (Saxifraga L.) – rodzaj roślin należący do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae Juss.) Należy do niego według niektórych ujęć taksonomicznych ok. 400 gatunków i mieszańców rosnących głównie na półkuli północnej, przeważnie na obszarach górskich. Gatunkiem typowym jest Saxifraga granulata L.[2].
Spis treści |
Charakterystyka [edytuj]
Gatunki rosnące dziko w Polsce to rośliny zielne, w większości byliny, rzadko dwuletnie. Kielich i korona 5–krotne, kwiaty na szypułkach, rosnące w luźnych gronach, wierzchotkach lub wiechach. W kwiatach 10 pręcików, 2 słupki o 2–8 szyjkach z 3–5 znamionami. Ulistnienie skrętoległe, liście niepodzielone, co najwyżej u niektórych gatunków wrębne. Większość gatunków to rośliny górskie, szczególnie często występujące w Tatrach. Wiele z nich to rośliny darniowe lub poduszkowe.
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)[1]
Rodzaj Saxifraga należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae), która jest rodziną siostrzaną dla agrestowatych (Grossulariaceae) i wraz z nią należy do rzędu skalnicowców (Saxifragales) w obrębie okrytonasiennych.
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Saxifraganae Reveal, rząd skalnicowce (Saxifragales Dumort.), podrząd Saxifragineae Engl., rodzina skalnicowate (Saxifragineae Engl.), podrodzina Saxifragoideae Burnett, plemię Saxifrageae Dumort., podplemię Saxifraginae Engl. in Engl. & Prantl, rodzaj skalnica (Saxifraga L.)[3].
- Gatunki flory Polski[4]
- skalnica darniowa (Saxifraga moschata Wulffen)
- skalnica dwuletnia (Saxifraga adscendens L.)
- skalnica gronkowa (Saxifraga paniculata Mill., syn. S. aizoon Jacq.)
- skalnica jastrzębcowata (Saxifraga hieracifolia Waldst. & Kit.)
- skalnica karpacka (Saxifraga carpathica Rchb., syn. S. carpatica Rchb.)
- skalnica mchowata (Saxifraga bryoides L.)
- skalnica nakrapiana (Saxifraga aizoides L.)
- skalnica naprzeciwlistna (Saxifraga oppositifolia L.)
- skalnica naradkowata (Saxifraga androsacea L.)
- skalnica odgiętolistna (Saxifraga retusa Gouan)
- skalnica seledynowa (Saxifraga caesia L.)
- skalnica śnieżna (Saxifraga nivalis L.)
- skalnica tatrzańska (Saxifraga wahlenbergii Ball, syn. S. perdurans Kit.)
- skalnica torfowiskowa (Saxifraga hirculus L.)
- skalnica trójpalczasta (Saxifraga tridactylites L.)
- skalnica ziarenkowata (Saxifraga granulata L.)
- skalnica zwisła (Saxifraga cernua L.)
- skalnica zwodnicza (Saxifraga sponhemica C. C. Gmel., syn. S. decipiens Ehrh.)
- Gatunki uprawiane
- skalnica Arendsa (Saxifraga arendsii hort., syn. S. ×arendsii Engl.)
- skalnica Bursego (Saxifraga burseriana L.)
- skalnica cienista (Saxifraga umbrosa L.)
- skalnica długolistna (Saxifraga longifolia Lapeyr.)
- skalnica gwiazdkowata (Saxifraga stellaris L.)
- skalnica Hosta (Saxifraga hostii Tausch)
- skalnica Irwinga (Saxifraga ×irvingii)
- skalnica języczkowata (Saxifraga callosa Sm.)
- skalnica klinolistna (Saxifraga cuneifolia L.)
- skalnica książęca (Saxifraga ferdinandi-coburgi Kellerer & Sundermann)
- skalnica liścieniolistna, s. zagłębiona (Saxifraga cotyledon L.)
- skalnica obrzeżona (Saxifraga marginata Starnb.)
- skalnica okrągłolistna (Saxifraga rotundifolia L.)
- skalnica pensylwańska (Saxifraga pensylvanica L.)
- skalnica poduszkowa (Saxifraga ×apiculata)
- skalnica rozłogowa (Saxifraga stolonifera Curtis, syn. S. sarmentosa L.)
- skalnica trójdzielna (Saxifraga trifurcata Schrader)
- skalnica żółtozielona (Saxifraga luteoviridis Schott et Kotschy)
- skalnica zarzyczkolistna (Saxifraga cortusifolia Siebold & Zucc.)
Zastosowanie [edytuj]
Wiele gatunków to rośliny uprawiane, jako rośliny ozdobne w licznych odmianach. W uprawie spotyka się także mieszańce międzygatunkowe. Oprócz gatunków dziko rosnących w uprawie występują gatunki pochodzące z innych rejonów geograficznych, nie występujące w Polsce na stanowiskach naturalnych, ale niekiedy dziczejące i można je tam spotkać jako efemerofity.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-26].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-05].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Saxifraga (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-05].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
