Skalnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: szczyt o tej nazwie.
Skalnica
Saxifraga paniculata a2.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina skalnicowate
Rodzaj skalnica
Nazwa systematyczna
Saxifraga L.
Sp. Pl. 398. 1753
Typ nomenklatoryczny
Saxifraga granulata L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Skalnica darniowa
Skalnica nakrapiana
Skalnica tatrzańska
Kwiat skalnicy mchowatej
Skalnica naradkowata

Skalnica (Saxifraga L.) – rodzaj roślin należący do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Obejmuje ok. 440 gatunków rosnących głównie na półkuli północnej (125 gatunków w Europie, w tym 18 w Polsce), w Azji i Ameryce Północnej. Na południu zasięg rodzaju sięga do Tajlandii w Azji, Etiopii w Afryce oraz obejmuje Andy na kontynentach amerykańskich. Najwięcej gatunków występuje w zbiorowiskach trawiastych w górach oraz na skalistych zboczach. Wiele gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne[3]. Dawniej sądzono, że rośliny z tego rodzaju rosnąc na skałach powodują ich rozłupywanie, stąd nazwa naukowa od łacińskich słów saxum = skała i frango = kruszę[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drobne lub niewielkie, osiągające do 30 cm wysokości rośliny jednoroczne i byliny[3], często tworzące gęste darnie[4].
Liście
Zwykle skupione w rozetach przyziemnych, często skórzaste[3].
Kwiaty
Na szypułkach, rosnące w luźnych gronach, wierzchotkach lub wiechach. Kielich i korona 5–krotne, płatki wolne. W kwiatach 10, rzadko 8 pręcików, zalążnia dolna do górnej, z dwóch owocolistków, każdy z własną szyjką słupka[3].
Owoce
Wielonasienna torebka otwierająca się dwiema klapami. Nasiona zwykle bardzo drobne[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Rodzaj Saxifraga należy do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae), która jest rodziną siostrzaną dla agrestowatych (Grossulariaceae) i wraz z nią należy do rzędu skalnicowców (Saxifragales) w obrębie okrytonasiennych.

Pozycja rodzaju według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Saxifraganae Reveal, rząd skalnicowce (Saxifragales Dumort.), podrząd Saxifragineae Engl., rodzina skalnicowate (Saxifragineae Engl.), podrodzina Saxifragoideae Burnett, plemię Saxifrageae Dumort., podplemię Saxifraginae Engl. in Engl. & Prantl, rodzaj skalnica (Saxifraga L.)[5].

Gatunki flory Polski[6]
Gatunki uprawiane

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiele gatunków to rośliny uprawiane, jako rośliny ozdobne w licznych odmianach. W uprawie spotyka się także mieszańce międzygatunkowe. Oprócz gatunków dziko rosnących w uprawie występują gatunki pochodzące z innych rejonów geograficznych, nie występujące w Polsce na stanowiskach naturalnych, ale niekiedy dziczejące i można je tam spotkać jako efemerofity.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-26].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-05].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 98. ISBN 0333748905.
  4. 4,0 4,1 Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 151. ISBN 83-7079-778-4.
  5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Saxifraga (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-05].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.