Stanisław Staszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego poety i barda. Zobacz też: Stanisław Staszewski – ukraiński polityk.
Stanisław Staszewski
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1925
Pabianice
Data i miejsce śmierci 22 stycznia 1973
Paryż
Miejsce spoczynku Cmentarz Bródnowski w Warszawie
Zawód architekt
Miejsce zamieszkania Warszawa, Płock, Paryż
Narodowość polska
Uczelnia Politechnika Warszawska
Wydział Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej
Dzieci Kazik Staszewski
Wikicytaty Stanisław Staszewski w Wikicytatach
Grób na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie

Stanisław Staszewski (ur. 18 grudnia 1925 w Pabianicach, zm. 22 stycznia 1973 w Paryżu) – polski poeta i bard, syn Kazimierza, krajoznawcy, ojciec Kazika Staszewskiego, mąż Krystyny. Autor piosenek, m.in. Celiny i Baranka, znanych z interpretacji Kultu i Jacka Kaczmarskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Staszewski urodził się w rodzinie ze szlacheckimi korzeniami, o ustabilizowanej pozycji. Jego ojciec, Kazimierz, był kierownikiem Szkoły Powszechnej nr 5 w Pabianicach. Był też założycielem i pierwszym prezesem pabianickiego oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, obecnie noszącego jego imię. W 1934 roku rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie Kazimierz Staszewski również podjął pracę w szkole[1].

W czasie II wojny światowej Stanisław Staszewski działał w Armii Krajowej (w 1942 roku był więźniem Pawiaka[2], w 1943 roku został dowódcą drużyny w stopniu kaprala). Został aresztowany i odesłany do niemieckiego obozu w Ebensee, stanowiącego filię KL Mauthausen-Gusen. W marcu 1945 ciężko zachorował i ledwie żywy znalazł się w obozowej kostnicy (gdzie przeleżał całą noc). Uratował go kapo z Pabianic, który chciał odszukać adresata nadesłanej paczki, aby ją przejąć[3].

Po zakończeniu wojny Staszewski rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie prezentował poglądy lewicowe – pisał: "Poglądy moje stają się bardzo lewicowe. Coraz magnetyczniej działa na mnie ryk zbuntowanych tłumów, uciśnionych mas pracujących – i władcza, potężna twarz Lenina"[4]. Po ukończeniu studiów pracował w biurze Metroprojekt w Warszawie[2].

W 1951 poznał swoją przyszłą żonę. W tym czasie powstał warszawski klub "Piwnica" przy placu Grzybowskim, gdzie Stanisław Staszewski stał się liderem duchowym stałych bywalców. W latach 1960-1965 był naczelnym architektem Płocka, gdzie się osiedlił, szybko znajdując się w centrum tamtejszego życia towarzyskiego. Obracał się w kręgach młodzieży skupionej wokół klubu "Marabut". Powstały wówczas utwory Celina i Baranek. W tym czasie prowadzono budowę zakładów Petrochemia, o której traktuje piosenka Inżynierowie z Petrobudowy[5]. Wiele jego tekstów ma bardzo silne koneksje z autentycznymi wydarzeniami (bohaterka "Baranka" na przykład istniała w rzeczywistości).

Jego twórczość stała się "podejrzana ideologicznie", a nim samym zaczęła interesować się milicja. Rozpoczął się konflikt z władzami partyjnymi, w wyniku którego Staszewski został usunięty z partii, co oznaczało w tamtych czasach utratę możliwości znalezienia pracy w zawodzie architekta. Staszewski wrócił do Warszawy, zaś w 1967 wyemigrował do Paryża, gdzie pracował w charakterze kreślarza. W Paryżu powstały m.in. utwory: Bal kreślarzy i Marianna[6]. W latach 1968–1970 pracował w Boulogne-sur-Mer, po czym ponownie przeniósł się do Paryża.

Staszewski zdawał sobie sprawę ze złego stanu swojego zdrowia i wiedział, że ma chore serce[potrzebne źródło]. Według niepotwierdzonych opinii na trzy dni (według innej wersji dzień) przed swoją śmiercią napisał utwór A gdy będę umierał[7]. Pochowany jest obecnie na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kw. 10H-6).

Teksty Staszewskiego wykonywali między innymi: Jacek Kaczmarski na płycie Bankiet (1992), zespół Kult na płytach Tata Kazika (1993) i Tata 2 (1996) oraz zespół Elektryczne Gitary. W 1997 roku, po edycji Przeglądu Piosenki Aktorskiej poświęconej twórczości Stanisława Staszewskiego, nakładem wydawnictwa S.P. Records[8] ukazała się płyta Staszek zawierająca zachowane oryginalne wersje piosenek nagrywane w latach 1966—1973 przy okazji rozmaitych spotkań towarzyskich[9].

W 2010 roku nakładem wydawnictwa Kosmos Kosmos ukazała się powieść Andrzeja Bonarskiego oraz Stanisława Staszewskiego Czarna Mańka[10].

W 2012 roku ukazała się płyta Jacka Bończyka "Mój Staszewski" (MTJ 2012), na której znalazło się 15 utworów Stanisława Staszewskiego w nowych akustycznych aranżacjach.

Według oświadczenia w 2014 jego syna Kazimierza, opartego na dokumentach zgromadzonych w Instytucie Pamięci Narodowej, Stanisław Staszewski był w okresie PRL wpierw przedmiotem inwigilacji Urzędu Bezpieczeństwa, a następnie zwerbowanym tajnym informatorem UB działającym pod pseudonimem „Nowy”[11].

Na maj 2014 ustalono premierę książki pt. Tata mimo woli stanowiącej biografię Stanisława Staszewskiego, której autorami są Kazik Staszewski i Jarosław Duś[12].

Utwory[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. ktom/tr: Kazik odwiedził dom Taty. TVN24.pl, 28 grudnia 2010. [dostęp 29 grudnia 2010].
  2. 2,0 2,1 Wiesław Weiss, ... s. 257
  3. Wiesław Weiss,... s. 258
  4. Lucjan Strzyga: Gawęda o pabianiczaninie Stanisławie Staszewskim. Polskapresse Sp. z o.o., 2010-12-28. [dostęp 2011-02-21].
  5. Wiesław Weiss,... s. 283
  6. Wiesław Weiss,... s. 288
  7. Wiesław Weiss,... s. 351
  8. Stanisław Staszewski – Staszek. merlin.pl. [dostęp 2011-02-21].
  9. Leszek Gnoiński: Kult Kazika. Warszawa: In Rock, 2000, s. 95.
  10. Joanna Podgórska: Recenzja książki: Stanisław Staszewski, Andrzej Bonarski, "Czarna Mańka". polityka.pl, 2011-01-18. [dostęp 2011-02-21].
  11. Nr 18: Tata Kazika. dorzeczy.pl, 27 kwietnia 2014. [dostęp 29 kwietnia 2014].
  12. Kazik Staszewski, Jarosław Duś „Tata mimo woli” Premiera książki 10.05.14r.. kosmoskosmos.pl. [dostęp 29 kwietnia 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]