Stanisław Wielgus

Stanisław Wielgus
Aeternae Sapientiae et Caritati Odwiecznej Mądrości i Miłości
Data i miejsce urodzenia	23 kwietnia 1939 Wierzchowiska
biskup diecezjalny płocki
Okres sprawowania	1999–2007
arcybiskup metropolita warszawski
Okres sprawowania	2007
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Prezbiterat	10 czerwca 1962
Nominacja biskupia	24 maja 1999
Sakra biskupia	1 sierpnia 1999
Odznaczenia
Stanisław Wielgus w Wikicytatach

Sukcesja apostolska
Data konsekracji	1 sierpnia 1999
Miejscowość	Płock
Miejsce	katedra płocka
Konsekrator	Józef Glemp
Współkonsekratorzy	Józef Życiński Zygmunt Kamiński

Stanisław Wojciech Wielgus (ur. 23 kwietnia 1939 w Wierzchowiskach) – polski biskup rzymskokatolicki, filozof, teolog, profesor, rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w latach 1989–1998, biskup diecezjalny płocki w latach 1999–2007, arcybiskup metropolita warszawski w 2007, od 2007 arcybiskup senior archidiecezji warszawskiej i arcybiskup tytularny Viminacium.

Życiorys

Wykształcenie i praca wikariuszowska

Święcenia kapłańskie przyjął 10 czerwca 1962 z rąk bp. Piotra Kałwy. Pracę magisterską z historii Kościoła poświęconą biskupowi diecezjalnemu chełmskiemu Stanisławowi Jackowi Święcickiemu obronił w 1964. Pracował jako wikariusz w parafiach św. Tomasza Apostoła w Zamościu (1962–1963) oraz św. Pawła w Lublinie (1963–1965). Po ukończeniu studiów na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w 1968 przez rok pracował jako wikariusz w parafii św. Mikołaja w Hrubieszowie.

Działalność naukowa i dydaktyczna

W 1969 został pracownikiem KUL-u na stanowisku asystenta w Międzywydziałowym Zakładzie Historii Kultury w Średniowieczu. Po obronie doktoratu w 1972 na podstawie rozprawy Quaestiones Nicolai Peripatetici – krytyczna edycja i obszerne opracowanie objął stanowisko adiunkta naukowo-badawczego.

W latach 1973–1975 oraz 1978 przebywał w Martin Grabmann-Institut przy uniwersytecie w Monachium. W 1980 habilitował się na podstawie pracy Benedykta Hesse „Quaestiones super octo libros «Physicorum» Arystotelesa” – krytyczna edycja i obszerne opracowanie komentarza do Fizyki Arystotelesa, pióra jednego z najwybitniejszych profesorów pierwszej połowy XV w., rektora Uniwersytetu Krakowskiego. Od 1982 był docentem przy Katedrze Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Wydziału Filozofii. W 1989 został profesorem na Wydziale Filozofii Katedry Historii Filozofii w Polsce, którą kierował do 2006. W 1992 został profesorem zwyczajnym.

W KUL-u pełnił szereg funkcji administracyjnych: kierownik Sekcji Filozofii Teoretycznej Wydziału Filozofii (1984–1988) i Międzywydziałowego Zakładu Kultury w Średniowieczu (1985–2006), sekretarz generalny Towarzystwa Naukowego KUL-u (1986–1989), prorektor ds. studenckich (1988–1989) i rektor (1989–1998). Był także redaktorem naczelnym czasopisma „Acta Mediaevalia”, członkiem komitetu redakcyjnego „Studiów Mediewistycznych” i członkiem rady naukowej „Roczników Filozoficznych”.

W latach 1990–1993 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich. W 1991 papież Jan Paweł II powołał go na uczestnika Synodu Biskupów Europejskich. Był konsultorem watykańskiej Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej.

Jako pracownik naukowy specjalizuje się w historii filozofii późnego średniowiecza (jest mediewistą). Opublikował kilkanaście książek i ok. 400 artykułów, jest promotorem prac doktorskich i magisterskich. Znaczną część jego naukowych prac stanowią krytyczne edycje średniowiecznych rękopiśmiennych tekstów naukowych. Wydał także kilka tomów swoich przemówień rektorskich oraz kazań i przemówień biskupich.

Członek Associazione degli Storici Europei, Société Internationale pour l'Étude dla la Philosophie Médiévale, Academia Scientiarum et Artium Europaea, European Ethics Network oraz Towarzystwa Naukowego KUL-u, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Societas Humboldtiana Polonorum, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu i Towarzystwa Naukowego Płockiego.

Biskup diecezjalny płocki

24 maja 1999 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji płockiej. Konsekracja, kanoniczne przejęcie diecezji oraz ingres do katedry Wniebowzięcia NMP miały miejsce 1 sierpnia 1999. Głównym konsekratorem był prymas Polski kardynał Józef Glemp.

Podczas pracy bp. Wielgusa w Płocku szerokim echem odbiło się powstanie tzw. Katechizm płocki, czyli kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego wyjaśniającego prawdy wiary. Za tę inicjatywę ordynariusz płocki otrzymał podziękowanie od papieża Benedykta XVI. Ponadto jako biskup diecezjalny podjął wiele inicjatyw społecznych, m.in. doprowadził do rozbudowy Muzeum Diecezjalnego i powstania multikina w budynku należącym do kurii diecezjalnej.

Arcybiskup metropolita warszawski

6 grudnia 2006 papież Benedykt XVI podniósł go do godności arcybiskupiej i mianował metropolitą warszawskim. 5 stycznia 2007 przejął kanonicznie w obecności kolegium konsultorów powierzoną mu archidiecezję warszawską.

W dniu zaplanowanego ingresu do warszawskiej archikatedry, 7 stycznia 2007, zrezygnował z funkcji metropolity warszawskiego. Zamiast ingresu, na który do katedry przybyły tysiące wiernych z całej Polski oraz wielu gości oficjalnych, odbyła się msza dziękczynna za 25-letnią posługę dotychczasowego metropolity, kard. Józefa Glempa.

Rezygnacja Wielgusa wynikała z faktu pojawienia się w mediach zarzutów o współpracę ze służbami PRL (tzw. sprawa TW Greya). Zarzuty te zostały potwierdzone przez Kościelną Komisję Historyczną, która stwierdziła, że z dokumentów wynika, iż Wielgus podjął współpracę z SB pomimo tego, że taka działalność była przez Kościół zakazana. Papież rezygnację przyjął, powierzając kierowanie archidiecezją warszawską kard. Glempowi do czasu podjęcia dalszych decyzji. Od tego czasu Wielgus jest arcybiskupem seniorem warszawskim i arcybiskupem tytularnym Viminacium. Zarówno jego nominacja, jak i rezygnacja wywołały debaty publiczne i szeroko odbiły się w mediach w Polsce i za granicą.

12 lutego 2007 Benedykt XVI listownie zapewnił go o „duchowej bliskości i braterskim zrozumieniu”. Papież wyraził też zachętę, by na nowo podjął on pracę na rzecz Kościoła i udzielił hierarsze „szczególnego błogosławieństwa apostolskiego”.

13 lutego 2007 Wielgus złożył do Sądu Lustracyjnego wniosek o przeprowadzenie procesu autolustracyjnego. 10 października m.in. z powodu opieszałości sądu, który przez ponad pół roku nie mógł rozpocząć rozprawy, oraz ze względu na pogarszający się stan zdrowia abp Wielgus, „przedkładając dobro Kościoła nad dobro własne”, poinformował o rezygnacji z procesu autolustracyjnego. 17 października Sąd Okręgowy w Lublinie umorzył na jego prośbę postępowanie lustracyjne. Sąd uznał także, że w obecnej sytuacji nie ma interesu publicznego, aby kontynuować proces lustracyjny.

Pod koniec marca 2007 arcybiskup Wielgus przeprowadził się do Lublina.

Praca w Episkopacie Polski

• członek Rady Stałej KEP
• przewodniczący Rady Naukowej KEP
• współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu
• asystent Krajowej Rady Katolików Świeckich (1999–2001)
• członek Zespołu ds. Duszpasterskiej Troski o Radio Maryja

Współpraca z Radiem Maryja

Jest częstym gościem na antenie Radia Maryja. Fundacja Nasza Przyszłość współpracująca z Radiem Maryja wydaje na płytach CD jego katechezy i wykłady.

Odznaczenia, tytuły, nagrody i inne

Postanowieniem prezydenta RP Lecha Wałęsy z dnia 5 listopada 1993 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Ponadto został uhonorowany Medalem Pro Memoria, Odznaczeniem Lubelskiego Towarzystwa Naukowego „Resolutio Pro Laude” i Krzyżem Żołnierza-Górnika.

4 kwietnia 2008 decyzją Towarzystwa Naukowego KUL-u otrzymał Nagrodę im. Księdza Idziego Radziszewskiego za rok 2007. W 2009 został uhonorowany przez KUL Księgą Pamiątkową.

Otrzymał również Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej, Nagrodą Marszałka Województwa Mazowieckiego i Nagrodą im. Wł. Pietrzaka.

Jest honorowym obywatelem miast: Pułtuska (od 2005) i Płocka (od 2006).

Linki zewnętrzne

• Nota biograficzna Stanisława Wielgusa na stronie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego [dostęp 2010-12-03]
• Strona pracownicza Stanisława Wielgusa na stronie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego [dostęp 2010-12-03]
• Nota biograficzna Stanisława Wielgusa na stronie diecezji płockiej (arch.) [dostęp 2010-12-03]
• Stanisław Wielgus w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2010-12-03]
• Stanisław Wielgus w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [dostęp 2010-12-03]
• Karta kieszeniowa „Jacket” nr 7207 [dostęp 2010-12-03]

Poprzednik Zygmunt Kamiński

Biskup diecezjalny płocki 1999–2007

Następca Piotr Libera