Tańczący z wilkami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tańczący z Wilkami
Dances with Wolves
Tańczący z Wilkami
Gatunek Western, Dramat, Przygodowy
Data premiery Stany Zjednoczone 9 listopada 1990[1]
Polska 20 kwietnia 1991[1]
Kraj produkcji USA
Język angielski, lakota
Czas trwania 180 min (wersja kinowa z 1990),
224 min. (wersja rozszerzona z 2003),
236 min. (wersja reżyserska z 2004)[2]
Reżyseria Kevin Costner
Scenariusz Michael Blake
Główne role Kevin Costner,
Mary McDonnell,
Graham Greene,
Floyd Westerman,
Rodney A. Grant
Muzyka John Barry
Zdjęcia Dean Semler
Scenografia William Ladd Skinner
Kostiumy Elsa Zamparelli
Montaż William Hoy,
Chip Masamitsu,
Steve Potter,
Neil Travis
Produkcja Kevin Costner, Jim Wilson
Wytwórnia Tig Productions
Majestic Films International
Dystrybucja Orion Pictures
Budżet 19 000 000 $

Tańczący z Wilkami (ang. Dances with Wolves) – amerykański western z 1990 roku, w reżyserii Kevina Costnera, który jednocześnie zagrał głównego bohatera filmu. Scenariusz napisał Michael Blake na podstawie własnej książki pod tym samym tytułem. Film otrzymał Oscarów, m.in. za najlepszy film, reżyserię i muzykę, został także nagrodzony Złotymi Globami.

Akcja Tańczącego z Wilkami rozgrywa się w latach 60. XIX wieku. Opowiada historię amerykańskiego oficera, który stacjonując w odległym forcie na Dzikim Zachodzie, poznaje plemię Siuksów Lakota. Wkrótce przekonuje się, jak nieprawdziwe są stereotypy na temat Indian, których szlachetność, waleczność i szczerość robią na nim ogromne wrażenie. Z czasem znajduje wśród nich oddanych przyjaciół i miłość swego życia.

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja filmu rozpoczyna się latem 1863, na froncie zachodnim wojny secesyjnej, w Tennessee. Oficer armii Unii, porucznik John Dunbar, podczas walki zostaje ciężko ranny w nogę. Trafia do szpitala polowego, gdzie lekarze rutynowo amputują kończyny rannym jako środek przeciwko gangrenie. Dunbar wie, że najpewniej czeka go amputacja ranionej nogi, woli jednak zginąć niż zostać inwalidą. Wymyka się ze szpitala, mimo iż chodzenie sprawia mu duży ból i dołącza do oddziału na polu walki, które w tym samym czasie obserwuje ze wzgórza, ze swym sztabem, generał Tide. Sytuacja jest patowa: po jednej stronie pola (St. David’s Field) stoją oddziały Unii, a po drugiej konfederaci pod dowództwem niejakiego Tuckera. Nikt z Jankesów nie chce atakować, wiedząc że w otwartym polu mogą zostać łatwo wystrzelani przez przeciwnika. Ku zaskoczeniu wszystkich, Dunbar dosiada jednego ze stojących w pobliżu koni i zdesperowany, szukając śmierci na polu bitwy rusza naprzeciw nieprzyjaciela, po czym skręca i przejeżdża wzdłuż konfederackiej pozycji. Żadnemu z rebeliantów nie udaje się go trafić, a żołnierze Unii wiwatują na jego część. Po chwili Dunbar ponownie rusza wzdłuż linii przeciwnika, przekonany że tym razem na pewno zostanie zabity. Do tego jednak nie dochodzi a żołnierze Unii, pobudzeni przykładem porucznika, rzucają się do ataku i rozbijają zaskoczonych konfederatów. Generał Tide, który też bierze udział w szaleńczym natarciu, odnajduje Dunbara i obiecuje mu, że zostanie nagrodzony i nie czeka go amputacja.
Wyleczony Dunbar otrzymuje medal, konia imieniem Cisco, na którym dokonał swego bohaterskiego czynu oraz możliwość wyboru miejsca dalszej służby. Decyduje się na wybór zachodniego pogranicza. W Forcie Hays, tamtejszy dowódca, major Fambrough, dość dziwnie się zachowujący i zwracający się do Dunbara per rycerzu, wysyła go do Fortu Sedgwick, pod komendę kapitana Cargilla. Dunbar wyrusza tam w towarzystwie niejakiego Timmonsa, który prowadzi wóz wypełniony zapasami przeznaczonymi dla załogi fortu. Tymczasem chwilę po wyjściu porucznika Fambrough popełnia samobójstwo, strzelając sobie w głowę z rewolweru.

Podczas podróży porucznik zachwyca się pięknym krajobrazem prerii, którą przemierza. Daje temu wyraz w prowadzonym przez siebie dzienniku. Zarazem jest zdegustowany prostactwem Timmonsa. Na szlaku ani razu nie spotyka Indian, choć trafia na szczątki jakiegoś człowieka przez nich zabitego.
W końcu udaje mu się dotrzeć do Fortu Sedgwick. Placówka okazuje się całkowicie opuszczona i zaniedbana. Mimo to Dunbar decyduje się na pozostanie tam i grożąc rewolwerem zmusza Timmonsa do wyładowania zapasów z wozu. Po jego odjeździe zostaje sam. Zabiera się do porządkowania terenu fortu, cały czas prowadząc swój dziennik. Jedyną żywą istotą, poza jego koniem, jest wilk, który zaczyna krążyć w pobliżu fortu. Porucznik nadaje mu imię Dwie Skarpety (Two Socks), od koloru jego dwóch przednich łap. W tym samym czasie Timmons w drodze powrotnej zostaje napadnięty i zamordowany przez kilku Indian z plemienia Paunisów.

Dunbar przez cały czas oczekuje na przybycie posiłków, choć nie narzeka na samotność. Wkrótce jednak spotyka pierwszego Indianina, który szybko ucieka na jego widok. Porucznik zaczyna obawiać się czy nie zostanie zaatakowany i zaczyna się przygotowywać na taką ewentualność. Tymczasem w położonej niedaleko wiosce, Indianie podczas narady rozmawiają o nowo przybyłym białym. Szaman Kopiący Ptak uważa, iż dzięki nawiązaniu z nim kontaktu będzie można dowiedzieć się więcej o zamiarach innych białych i zawrzeć z nimi jakiś układ. Z kolei jeden z wojowników, Wiatr we Włosach, przekonuje iż zadawanie się z nim nie przyniesie niczego dobrego.
W ciągu następnych dni, kilku indiańskich chłopców, a potem Wiatr we Włosach z towarzyszami, usiłują porwać konia porucznika, ale za każdym razem Cisco wyrywa się im i wraca do fortu. W końcu porucznik, mając dość nerwowego oczekiwania na ruch czerwonoskórych, wyrusza na ich poszukiwanie w głąb prerii. Spotyka tam indiańską kobietę, która najwyraźniej usiłuje popełnić samobójstwo. Dunbar ją powstrzymuje, ale na widok białego kobieta mdleje. Porucznik opatruje ją i zawozi do wioski, która udaje mu się odnaleźć. Zostawia tam tylko kobietę, bowiem Indianie starają się go odegnać od swojej siedziby, nie czyniąc mu jednak żadnej szkody.

Wkrótce potem do jego fortu przybywają Siouxsowie – Kopiący Ptak i Wiatr we Włosach, wraz z kilkoma współplemieńcami, wysłani przez wodza Dziesięć Niedźwiedzi. Próbują jakoś porozumieć się z porucznikiem, choć nie jest to łatwe, ze względu na barierę językową: żaden z Indian nie zna angielskiego, a Dunbar nie rozumie ich mowy. Mimo to, posługując się głównie gestami, porucznik dowiaduje się, że Siouxowie niecierpliwie wyczekują pojawienia się stad bizonów. Do spotkań z Indianami dochodzi jeszcze kilkakrotnie i obie strony zaczynają odnosić się do siebie z pewną sympatią.
Jak się okazuje pomocą w rozmowach z Dunbarem, może okazać się kobieta, którą odnalazł w prerii, Wzniesiona Pięść. Zna ona angielski, bowiem jest córką osadników, którzy zginęli z rąk Paunisów, kiedy była dzieckiem. Jej udało się uciec i wychowana została przez Indian. Mimo pewnych oporów Wzniesiona Pięść, po namowach Kopiącego Ptaka, zaczyna uczestniczyć w spotkaniach z Dunbarem i służyć jako tłumacz.
Zaufanie Indian porucznik zdobywa pewnej nocy, kiedy wielkie stado bizonów, przebiega koło fortu. Dunbar zawiadamia o tym Siouxów, a następnie rusza wraz z nimi na polowanie. Odznacza się podczas niego, gdy celnym strzałem zabija bizona, który omal nie stratował jednego z indiańskich chłopców. Podczas wieczornych rozmów przy ognisku staje się coraz bardziej akceptowany przez członków plemienia. W trakcie kilkudniowego polowania widzi również jak niekorzystne na Indianach wrażenie sprawia działalność białych ludzi, kiedy wraz z Siouxami trafia w prerii na mnóstwo zastrzelonych bizonów, z których jedynie zdarto skóry a ślady kół wozów wskazują, że masakry dokonali biali „myśliwi”.

Po polowaniu Dunbar wraca do fortu, ale nie wytrzymuje w samotności zbyt długo. Od czasu do czasu odwiedza wioskę Siouxów. Otrzymuje od nich nawet tipi. Indianie nadają mu imię Tańczący z wilkami, widzieli go bowiem kiedyś biegającego za wilkiem, Dwiema Skarpetami (w rzeczywistości porucznik próbował go odpędzić do fortu). Na wieść o tym, iż wojownicy Siouxów wybierają się na wyprawę przeciw Paunisom, Dunbar zgłasza chęć wyruszenia z nimi. Ale Kopiący Ptak powierza mu inne zadanie: prosi go, aby strzegł jego rodziny pod jego nieobecność, co jest niemałym zaszczytem. Przez kolejne dni Dunbar pozostaje w wiosce. Przez cały czas uczy się języka Indian. Stara się też często spotykać z Wzniesioną Pięścią. Dowiaduje się, iż jest ona wdową i poślubić innego mężczyznę będzie mogła dopiero wtedy, gdy jej opiekun, Kopiący Ptak, ogłosi koniec jej żałoby.
Po upływie kilku dni okazuje się, że nadciąga grupa Paunisów, którzy liczą na łatwe zdobycie wioski, w której nie ma większości wojowników. Jednak Dunbar, na wieść o zbliżającym się niebezpieczeństwie jedzie do fortu i przywozi ukryte karabiny wojskowe. Z pomocą tej broni i porucznika Indianie pokonują przeciwników. Między Dunbarem a Wzniesioną Pięścią rodzi się gorąca miłość. Potajemnie spotykają się ze sobą, a gdy Kopiący Ptak ogłasza koniec jej żałoby Dunbar żeni się z ukochaną, przenosi do wioski Indian i praktycznie staje się członkiem plemienia.

W jakiś czas potem w rozmowie z Kopiącym Ptakiem ostrzega go, iż zapewne wkrótce nadciągną w te strony liczne grupy białych, które mogą być zagrożeniem dla plemienia. Wódz Dziesięć Niedźwiedzi uspokaja ich obu, stwierdzając iż nie będę to pierwsi intruzi, których Siouxowie pokonają (pokazuje im przy tym zdobyty przez jego przodków hiszpański hełm, morion). Na wszelki wypadek plemię zaczyna przygotowywać się do wyruszenia na inne tereny, gdzie spędzi zimę. Tańczący z wilkami, który większość swoich rzeczy dawno już zabrał z fortu, wraca tam tylko po swój dziennik. Obawia się, że informacje w nim spisane mogą zaszkodzić Indianom.
Gdy dociera do Fortu Sedgwick wygląda on zupełnie inaczej niż rok wcześniej. Wszędzie jest pełno żołnierzy, jak widać posiłki wreszcie nadciągnęły. Kilku kawalerzystów, na widok „Indianina” zaczyna strzelać. Cisco ginie, a Dunbar zostaje pobity i uwięziony. W forcie wyznaje kim jest naprawdę. Dla większości żołnierzy i oficerów jest jednak niewiarygodny, a jego zachowanie i indiański strój wskazują, że jest dezerterem. Jedynie porucznik Elgin stara się jakoś zrozumieć zaistniałą sytuację. Dunbar usiłuje ich przekonać iż Indian nie należy traktować jak wrogów, ale nic to nie daje. Wspomina o swoim dzienniku, w którym opisał całą swoja służbę, który poświadcza jego tożsamość i rangę, i w którym znajduje się pisemny rozkaz oddelegowujący go do fortu. Dziennik przywłaszczył sobie jeden z żołnierzy, prymitywny brutal i (na szczęście) analfabeta – Spivey, który jednak zataja ten fakt. W końcu Dunbar zostaje zabrany pod eskortą do fortu Hays, gdzie wedle słów żołnierzy, zostanie powieszony za dezercję. W czasie podroży żołnierze zabijają wilka, Dwie Skarpety, który z wierności podąża śladem Dunbara. Ten próbuje powstrzymać kawalerzystów, ale nie udaje mu się to, zostaje ponownie pobity. Ostatecznie dalsze pastwienie się nad nim powstrzymuje Elgin, dowodzący eskortą.

Podroż nie trwa długo: przy brodzie na rzece Indianie pod wodzą Wiatru we włosach atakują żołnierzy. Zabijają ich i uwalniają Dunbara. Następnie wszyscy wracają do wioski. Tańczący z wilkami postanawia opuścić plemię, gdyż (jak uważa) jego obecność może doprowadzić do odwetu ze strony armii. Wzniesiona Pięść jest zdecydowana wyruszyć razem z nim. Gdy wyruszają z wioski, jeden z Indian, Dużo Uśmiechów, oddaje mu dziennik, który znalazł w rzece (wypadł zabitemu Spivey’owi z kieszeni). Odjeżdżających żegna okrzyk Wiatru we Włosach: Jesteś moim przyjacielem. W ostatnich scenach widać odjeżdżającego Tańczącego z wilkami i jego żonę oraz oddział amerykańskiej kawalerii przeszukujący teren.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

i inni

Produkcja[3][edytuj | edytuj kod]

Scenariusz filmu powstał już w 1986, a ściślej rzecz ujmując, Michael Blake za namową Costnera przerobił go na powieść. Książkę opublikowano w 1988.

W następnym roku Costner zabrał się za realizację filmu na podstawie tej książki. Nikt nie wróżył mu sukcesu, zwłaszcza po klapie wcześniejszego westernu Wrota niebios Michaela Cimino. Dlatego też na budżet filmu pieniądze dał sam Costner, jego brat, grupa przyjaciół i dopiero po pewnym czasie firma Orion Pictures.

Ekranizacja ta nie jest wiernym odbiciem powieści, wprowadzono wiele zmian, z których można choćby wymienić zmianę plemienia z którym nawiązuje kontakt Dubar – w powieści są to Komancze, a w filmie Siouxowie[4].

Prace nad kręceniem filmu trwały od 18 lipca do 23 listopada 1989. Większość miejsc gdzie trwały zdjęcia znajdowała się w Dakocie Południowej, kilka zaś w Wyoming. Film powstawał w Parku Narodowym Badlands, w Black Hills, nad rzeką Belle Fourche River oraz w okolicach Sage Creek Wilderness. Sceny z bizonami sfilmowano na ranczo „Triple U Buffalo Ranch”, blisko miasta Pierre, gdzie również zbudowano Fort Sedgwick.

W filmie, dla większego realizmu, oprócz języka angielskiego aktorzy posługiwali się również językiem lakota.

Odbiór filmu, nagrody[5][edytuj | edytuj kod]

Tańczący z wilkami okazał się jednym z największych sukcesów kasowych w historii kina. Jak się ocenia, w Stanach Zjednoczonych zarobił około 184 milionów dolarów. Film w znacznej mierze odbrązawia legendę Dzikiego Zachodu i zrywa z pokazywaniem Indian jako stereotypowych „dzikusów”, którzy w większości westernów byli jedynie przeciwnikami białych. Współcześnie żyjący Siouxowie uhonorowali Costnera honorowym członkostwem swego plemienia.
W niektórych środowiskach krytykowano film za nazbyt realistyczne sceny przemocy i scenę erotyczną między Dunbarem a Wzniesioną Pięścią.

W 2007 Biblioteka Kongresu wybrała film Tańczący z wilkami do wpisania na listę National Film Registry.

Filmowi i jego twórcom przyznano następujące nagrody oraz nominacje:

– nagroda za najlepszy film dla Jima Wilsona i Kevina Costnera
– nagroda za najlepszą reżyserię dla Kevina Costnera
– nagroda za najlepszy scenariusz adaptowany dla Michaela Blake’a
– nagroda za najlepsze zdjęcia dla Deana Semlera
– nagroda za najlepszy montaż dla Neila Travisa
– nagroda za najlepszy dźwięk dla Russella Williamsa, Jeffreya Perkinsa, Billa W. Bentona, Gregory’ego H. Watkinsa
– nagroda za najlepszą muzyką filmową dla Johna Barry’ego

– nominacja w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy dla Kevina Costnera
– nominacja w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy dla Grahama Greene’a
– nominacja w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa dla Mary McDonnell
– nominacja w kategorii najlepsza scenografia dla Jeffreya Beecrofta i Lisy Dean
– nominacja w kategorii najlepsze kostiumy dla Elsy Zamparelli

– nagroda za najlepszy film dramatyczny dla Jima Wilsona i Kevina Costnera

– nominacja w kategorii najlepszy aktor w filmie dramatycznym dla Costnera
– nominacja w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa dla Mary McDonnell
– nominacja w kategorii najlepsza muzyka dla Johna Barry’ego

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dances with Wolves (1990) – Release dates (ang.).
  2. Informacje według: Klub Miłośników Filmu: Dances with Wolves (pol.). [dostęp 2008-08-01].
  3. Informacje na podstawie: Dances with Wolves (ang.). [dostęp 2008-08-01]., Gazeta.pl Kolekcje: Tańczący z wilkami (pol.). [dostęp 2008-08-01].
  4. FILMixer.pl Leksykon filmowy: Tańczący z wilkami (pol.). [dostęp 2008-08-01].
  5. Informacje na podstawie: Dances with Wolves (ang.). [dostęp 2008-08-01]., Filweb.pl: Tańczący z wilkami (pol.). [dostęp 2008-08-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z filmu