Bill Clinton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z William Clinton)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
William Jefferson „Bill” Clinton (William Jefferson Blythe III)
Bill Clinton.jpg

Signature of Bill Clinton.svg

Data i miejsce urodzenia 19 sierpnia 1946
Hope
42. prezydent Stanów Zjednoczonych
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Okres urzędowania od 20 stycznia 1993
do 20 stycznia 2001
Pierwsza dama Hillary Rodham Clinton
Wiceprezydent Al Gore
Poprzednik George Herbert Walker Bush
Następca George Walker Bush
50. gubernator stanu Arkansas
Okres urzędowania od 9 stycznia 1979
do 19 stycznia 1981
Poprzednik Joe Purcell
Następca Frank D. White
52. gubernator stanu Arkansas
Okres urzędowania od 11 stycznia 1983
do 12 grudnia 1992
Poprzednik Frank D. White
Następca Jim Guy Tucker
Odznaczenia
Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Honorowy Wielki Komandor Orderu Logohu (Papua Nowa Gwinea) Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

William Jefferson „Bill” Clinton (ur. 19 sierpnia 1946 jako William Jefferson Blythe III) – w latach 1993–2001 42. Prezydent Stanów Zjednoczonych, w latach 1976–1978 prokurator generalny stanu Arkansas, w latach 1978–1980 i następnie w okresie 1982–1992 gubernator stanu Arkansas, baptysta, mąż Hillary Rodham ClintonSekretarz Stanu Stanów Zjednoczonych podczas pierwszej kadencji Baracka Obamy.

Zajmuje 49. miejsce na liście 50 najbogatszych polityków świata sporządzonej przez tygodnik "Angora" jako posiadacz 55 milionów USD majątku osobistego[1].

Dzieciństwo, młodość i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Bill Clinton w 1950

Urodził się w miasteczku Hope w stanie Arkansas. Pochodził z biednej rodziny. Jego ojciec, William Jefferson Blythe II, zginął w wypadku samochodowym na trzy miesiące przed narodzinami syna. Matka, Virginia Dell Cassidy, wyszła za Rogera Clintona w 1950. Po ukończeniu 15. roku życia Bill oficjalnie przejął nazwisko od ojczyma. Bill wspomina ojczyma jako hazardzistę i alkoholika, który często bił żonę.

Mając kilka lat, przeniósł się z matką z Hope do Hot Springs w stanie Arkansas. Bill był świetnym uczniem w szkole podstawowej i średniej. Śpiewał w chórze i namiętnie grał na saksofonie, myśląc nawet o karierze muzyka. Jako członek delegacji organizacji młodzieżowej spotkał prezydenta Kennedy’ego w Białym Domu. To spotkanie mogło mieć wpływ na jego decyzję o zostaniu politykiem, podobnie jak fakt wysłuchania przemówienia I Have a Dream Martina Luthera Kinga, którego młody Bill nauczył się na pamięć.

Ze swojej niskiej warstwy społecznej wybił się dzięki temu, że dostał się na Georgetown University w Waszyngtonie, gdzie uzyskał dyplom w dziedzinie stosunków międzynarodowych. Następnie studiował w University College w Oksfordzie (University of Oxford) na prestiżowym stypendium Rhodesa. Potem ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Yale, gdzie poznał swoją żonę Hillary.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Gubernator Clinton i prezydent Carter

Po ukończeniu studiów wrócił do Arkansas i pracował jako profesor prawa w uniwersytecie w stolicy stanu Little Rock. W 1974 wystartował w wyborach do Kongresu, ale przegrał. W 1976 został wybrany na prokuratora generalnego stanu Arkansas. W 1978 zwyciężył w wyborach gubernatorskich. Przegrał kolejne wybory na gubernatora w 1980, ale potem ponownie wygrał w 1982, 1984, 1986, 1988 i 1990. Piastował urząd gubernatora Arkansas do 1992.

Kampania prezydencka[edytuj | edytuj kod]

Bill Clinton z Rosą Parks

Na początku kampanii wyborczej przed wyborami w 1992 George H. W. Bush, urzędujący republikański prezydent ubiegający się o kolejny wybór, wydawał się niezwyciężony. Po błyskotliwym zwycięstwie USA w Wojnie w Zatoce Perskiej w 1991 notowania popularności prezydenta były bardzo wysokie. Co więcej, za rządów Busha zakończyła się globalna konfrontacja ze Związkiem Radzieckim i nastąpił koniec zimnej wojny.

Przy tak silnej pozycji prezydenta, wielu najlepszych kandydatów Partii Demokratycznej (na przykład Mario Cuomo) nie miało ochoty stawać do wyborów, w których przegrana wydawała się pewna. Otworzyło to drzwi dla kandydatów z drugiego szeregu partii. Jednym z nich był Bill Clinton, mało znany gubernator z Arkansas, jednego z najbardziej zacofanych stanów USA. Pomimo rewelacji o różnych skandalach, Clinton zdołał zdobyć nominację swojej partii.

W tym samym czasie popularność prezydenta Busha zaczęła stopniowo spadać. Społeczeństwo amerykańskie, po zakończeniu zimnej wojny, chciało prezydenta, który poświęciłby całą swoją uwagę problemom gospodarczym kraju, a nie polityce zagranicznej. Problemy gospodarcze wynikały z dokuczliwej recesji, która dotknęła gospodarkę USA właśnie przed wyborami. Clinton prowadził kampanię pod hasłem It’s the economy, stupid, w luźnym tłumaczeniu Liczy się gospodarka, głupcze. Amerykanie zaczęli widzieć Busha jako człowieka nierozumiejącego ich problemów, bez jasnej recepty na poprawę sytuacji gospodarczej. Kolejnym ciosem dla szans Busha było pojawienie się silnego trzeciego kandydata, biznesmena z Teksasu Rossa Perota. Perot zabrał część głosów obu kandydatom, ale było oczywiste, że większość głosów odciągnął od Busha. Clinton podczas kampanii prezydenckiej zadbał o profesjonalne zaplecze marketingowe (na czele ze znanym pijarowcem James’em Carville). Co więcej, zatrudnił własną ekipę telewizyjną, co pozwoliło mu uniknąć wielu niefortunnych scen. Innym ciekawym elementem kampanii było wykreowanie wizerunku Billa Clintona jako zwykłego faceta (ang. ordinary guy). Zabieg ten odniósł skutek i przyniósł Clintonowi ogromną popularność[2].

Clinton wygrał wybory prezydenckie w 1992 zdobywając 43,3% głosów i 370 głosów elektorskich, George H. W. Bush (37,7% głosów i 168 głosów elektorskich), Ross Perot (19% głosów i 0 głosów elektorskich).

Prezydentura[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Clinton i Jan Paweł II

Clinton rozpoczął urzędowanie w silnej pozycji, mogąc liczyć na poparcie obu izb Kongresu kontrolowanych w tym czasie przez Demokratów. Po raz pierwszy od dwunastu lat władza wykonawcza i ustawodawcza znalazła się w rękach jednej partii, tak więc ekipa Clintona miała ambitne plany. W pierwszym roku urzędowania Clinton przeforsował przez Kongres budżet zwiększający opodatkowanie i zwiększający wydatki rządu w celu rozruszania amerykańskiej gospodarki, borykającej się wciąż ze skutkami recesji.

Najbardziej ambitną inicjatywą Clintona w tym okresie była próba całkowitego zreformowania amerykańskiego systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Specjalna grupa pod przewodnictwem Hillary Clinton, żony prezydenta, przygotowała daleko idący pakiet reform, który miał na celu przekształcenie amerykańskiego systemu ubezpieczeń prywatnych na model zbliżony do tego używanego we wszystkich innych państwach uprzemysłowionych z dużo większą rolą dla rządu federalnego. Zdecydowany opór interesów związanych z prywatnymi spółkami ubezpieczeniowymi sprawił, że inicjatywa Clintona nie uzyskała poparcia w amerykańskim Kongresie.

Duża część społeczeństwa amerykańskiego nie była zadowolona z radykalnych działań Clintona i wyraziła to niezadowolenie w wyborach jesienią 1994, oddając po raz pierwszy od 42 lat kontrolę obu izb Kongresu Partii Republikańskiej. Kontrola ta utrzymała się aż do końca prezydentury Clintona, zdecydowanie ograniczając jego pole manewru, i zmuszając go do współpracy z partią Republikańską.

Wybory prezydenckie w USA w 1996 r. były pierwszymi od 1980 r., kiedy o reelekcję ubiegał się urzędujący prezydent z ramienia Partii Demokratycznej. Z ramienia Partii Republikańskiej nominację otrzymał senator Robert Dole; jego kandydatem na stanowisko wiceprezydenta został Jack Kemp. Jednakże wiek Dole'a, który miał wówczas 73 lata, zaś Clinton 50 lat, a wiceprezydent Gore 48 lat, mocna pozycja i popularność Clintona przyczyniły się do wygranej urzędującego tandemu Clinton - Gore. Pomimo, iż od dwóch lat Partia Republikańska kontrolowała obie izby Kongresu, Partii Demokratycznej sprzyjał największy w amerykańskiej historii boom gospodarczy, którego autorem była administracja prezydenta Clintona. W głosowaniu powszechnym 5 listopada 1996 roku Clinton uzyskał 49,24% (47 402 357 głosów wyborców, 379 głosów elektorskich), zaś Dole 40,71% (39 198 755 głosów wyborców, 159 głosów elektorskich).

20 stycznia 1997 roku Bill Clinton został zaprzysiężony na drugą kadencję.

10 lipca 1997 prezydent Clinton złożył oficjalną wizytę w Polsce, przemawiając na Placu Zamkowym w Warszawie.

Skandale[edytuj | edytuj kod]

Z Carlem Bildtem

Podczas prezydentury Bill Clinton borykał się z szeregiem skandali, których badania przez Kongres i Departament Sprawiedliwości ciągnęły się przez całą jego prezydenturę i ostatecznie zaowocowały głosowaniem za jego impeachmentem (czyli usunięciem z urzędu) przez Izbę Reprezentantów 19 grudnia 1998. Był to drugi taki przypadek w historii Stanów Zjednoczonych. Próba usunięcia nie udała się, gdyż Clinton został uniewinniony przez głosowanie Senatu z 12 lutego 1999, stosunkiem 55 do 45 głosów. Zdania na temat winy Clintona w społeczeństwie amerykańskim są wysoce podzielone. Większa część społeczeństwa twierdzi, że Clinton był dobrym prezydentem i nie popełnił poważniejszych nieprawidłowości, a próba odsunięcia go od prezydentury była posunięciem wyłącznie politycznym (w trakcie procesu impeachmentu jego aprobata wynosiła ponad 60% według sondaży).

Po jesieni 1994, gdy w Kongresie większość zdobyli Republikanie, izba ta rozpoczęła serię śledztw w poszukiwaniu nieprawidłowości i przestępstw Clintona i jego najbliższych współpracowników, popełnionych w trakcie jego prezydentury i wcześniej w Arkansas, gdy był gubernatorem stanu. Już wcześniej śledztwa w tych sprawach prowadził również Departament Sprawiedliwości. Główną rolę odgrywała tu tzw. afera Whitewater, od Whitewater Development Corporation, zbankrutowanej spółki, w której rodzina Clintonów miała udziały. Kierownicy spółki zostali postawieni przed sądem pod zarzutem przestępstw finansowych. Istniały podejrzenia, że Clinton i jego żona również popełnili przestępstwa, choć ostatecznie nie udało się tego udowodnić. Demokraci twierdzili, że te śledztwa wynikają z pobudek politycznych.

Kolejny skandal z początku obracał się wokół Pauli Jones, pracownicy rządu stanowego, która oskarżyła Clintona o molestowanie seksualne. Choć sąd oddalił sprawę uznając oskarżenia za bezpodstawne, w jej trakcie Clinton musiał złożyć zeznania. Nieco wcześniej pojawiły się niesprecyzowane pogłoski, że już jako prezydent Clinton miał romans z młodą pracownicą Białego Domu, Monicą Lewinsky. Podczas zeznań Clinton zaprzeczył, jakoby miał z nią stosunki seksualne. Gdy wyszło na jaw, że romans ten miał miejsce, Kongres zarzucił Clintonowi składanie fałszywych zeznań i blokowanie działań organów sprawiedliwości (obstruction of justice) i rozpoczął proces impeachmentu. Clinton bronił się twierdząc, że jego zeznania nie były kłamstwem, opierając to na dosyć chwiejnym rozumowaniu, że miał miejsce tylko seks oralny, który nie może być uznany za pełny stosunek seksualny. Bardziej ogólnie Clinton bronił się też twierdząc, że nieujawnienie prawdy w tak osobistej sprawie nie powinno być uznane za poważne przestępstwo. Ostatecznie Senat uznał te argumenty i uniewinnił Clintona.

W różnych komentarzach oraz analizach politycznych kontekstów tej afery pojawia się coraz więcej opinii, że przyczyną tak zajadłych ataków był zamiar przeprowadzenia przez administrację Clintona gruntownych reform społecznych i zdrowotnych. Mimo to, zrobił sporo, a mógłby jeszcze więcej , gdyby nie to, że Kongres przez długie miesiące sparaliżowany był toczącym się śledztwem.

Krytyka prezydentury[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobne artykuły: Wojna w BośniLudobójstwo w Rwandzie.

W trakcie prezydentury doszło do największego ludobójstwa od czasu II wojny światowej. Gabinet Clintona przez długi okres nie chciał uznać (nazwać) wydarzeń w 1994 roku w Rwandzie jako ludobójstwo. USA głosowało także za wycofaniem całkowitym sił ONZ z zagrożonych obszarów co było praktycznym przyzwoleniem na ludobójstwo. Mimo licznych zapowiedzi w trakcie kampanii przedwyborczej zwlekał z jakimkolwiek działaniami w celu powstrzymania tego konfliktu, tłumacząc się „europejskimi sojusznikami”. Dopiero masakra w Srebrenicy zmieniła jego nastawienie.

Gabinet Billa Clintona (1993-2001)[edytuj | edytuj kod]

Administracja Białego Domu
Funkcja/

Departament

Zdjęcie Imię i nazwisko Kadencja
Od Do
Prezydent Bill Clinton.jpg Bill Clinton 20 stycznia 1993 20 stycznia 2001
Wiceprezydent Al Gore, Vice President of the United States, official portrait 1994.jpg Al Gore 20 stycznia 1993 20 stycznia 2001
Dyplomacja Warren Christopher.jpg Warren Christopher 20 stycznia 1993 17 stycznia 1997
Albrightmadeleine.jpg Madeleine Albright 23 stycznia 1997 20 stycznia 2001
Skarb LloydBentsen.jpg Lloyd Bentsen 20 stycznia 1993 22 grudnia 1994
Pr4262ls-treasury-rubin.jpg Robert Rubin 11 stycznia 1995 2 lipca 1999
Lawrence Summers Treasury portrait.jpg Lawrence Summers 2 lipca 1999 20 stycznia 2001
Obrona Les Aspin official DoD photo.jpg Les Aspin 20 stycznia 1993 3 lutego 1994
William Perry official DoD photo.jpg William Perry 3 lutego 1994 23 stycznia 1997
William Cohen, official portrait.jpg William Cohen 24 stycznia 1997 20 stycznia 2001
Sprawiedliwość Janet Reno-us-Portrait.jpg Janet Reno 11 marca 1993 20 stycznia 2001
Zasoby wewnętrzne Bruce babbitt.jpg Bruce Babbitt 22 stycznia 1993 2 stycznia 2001
Rolnictwo Espy small.gif Mike Espy 22 stycznia 1993 31 grudnia 1994
Dan glickman.jpg Daniel Glickman 30 marca 1995 19 stycznia 2001
Handel RonBrownUS.JPG Ronald Brown 22 stycznia 1993 3 kwietnia 1996
MichaelKantor.jpg Mickey Kantor 12 kwietnia 1996 21 stycznia 1997
William Daley.jpg William Daley 30 stycznia 1997 19 lipca 2000
Norman Mineta, official portrait, DOT.jpg Norman Mineta 20 lipca 2000 20 stycznia 2001
Praca Rbreich.jpg Robert Reich 22 stycznia 1993 10 stycznia 1997
Alexis osec.jpg Alexis Herman 1 maja 1997 20 stycznia 2001
Zdrowie Shalala portrait.jpg Donna Shalala 20 stycznia 1993 20 stycznia 2001
Edukacja Richard Riley Official Departament of Education Photo .jpg Richard Riley 21 stycznia 1993 20 stycznia 2001
Budownictwo Henry Cisneros.jpg Henry Cisneros 22 stycznia 1993 19 stycznia 1997
Andrew Cuomo.gif Andrew Cuomo 29 stycznia 1997 20 stycznia 2001
Transport Federico pena.jpg Federico Peña 21 stycznia 1993 14 lutego 1997
Slater rodney.jpg Rodney Slater 14 lutego 1997 20 stycznia 2001
Energia Hazel O'Leary.jpg Hazel O'Leary 22 stycznia 1993 20 stycznia 1997
Federico pena.jpg Federico Peña 12 marca 1997 30 czerwca 1998
Bill Richardson, official DOE photo.png Bill Richardson 18 sierpnia 1998 20 stycznia 2001
Weterani Jesse brown va.jpg Jesse Brown 22 stycznia 1993 3 lipca 1998
TogoDWest.jpg Togo D. West, Jr. 5 maja 1998 10 lipca 2000

Nominacje do składu Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

Clinton był jednym z najpopularniejszych prezydentów – świadczy o tym poziom jego aprobaty

Przypisy

  1. Paweł Łepkowski, Miliarderzy u władzy, "Angora", nr 45 (1221), 10 listopada 2013, s. 18.
  2. Bill Clinton i jego metody w kampanii wyborczej. rogalinski.com.pl, 2011-08-17. [dostęp 2011-08-20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Pełnione funkcje[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
George H. W. Bush
Prezydent Stanów Zjednoczonych
1993-2001
Następca
George W. Bush
Poprzednik
Jim Guy Tucker
Prokurator generalny Arkansas
1977-1979
Następca
Steve Clark
Poprzednik
Michael Dukakis
Kandydat demokratów na urząd prezydenta
1992 (zwycięstwo)
Następca
Al Gore