Wzór zębowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wzór zębowy, formuła zębowa – sposób opisu uzębienia ssaków określający liczbę i typ funkcjonalny zębów w każdej połowie szczęki lub żuchwy.

Symbole stosowane w formule zębowej pochodzą od łacińskiej nazwy zębów pełniących określoną funkcję i oznaczają:

Wzór zębowy przedstawiany jest w formie ciągu znaków np. 3I+1C+4P+3M lub ułamka o postaci \tfrac{a}{b}, w którym liczby w liczniku (a) opisują zęby po jednej stronie szczęki, a w mianowniku (b) po jednej stronie żuchwy.

Przykładowe zapisy formuły zębowej:

  • \tfrac{3 1 4 3}{3 1 4 3}
  • I \tfrac{3}{3} C \tfrac{1}{1} P \tfrac{4}{4} M \tfrac{3}{3} = 44
Wzór zębowy I C P M
44 = 3 1 4 3
3 1 4 3

co oznacza, że u danego gatunku występują w każdej połówce szczęki i żuchwy 3 siekacze (I), 1 kieł (C), 4 zęby przedtrzonowe (P) i 3 trzonowe (M), razem 44 zęby (3I+1C+4P+3M)*4 = 44 po przemnożeniu przez 4 (dwie połówki szczęki i dwie połówki żuchwy).

U wielu gatunków ssaków liczby zębów w szczęce i żuchwie są różne, co zapisuje się np.:

I \tfrac{3}{3} C \tfrac{1}{1} P \tfrac{4}{3} M \tfrac{1}{2} = 36

lub

Wzór zębowy I C P M
36 = 3 1 4 1
3 1 3 2

Taki zapis onacza, że u tego gatunku występują 4 przedtrzonowce w szczęce i 3 w żuchwie, 1 ząb trzonowy w szczęce i 2 w żuchwie. Liczba siekaczy i kłów jest jednakowa (odpowiednio 3 i 1) zarówno w szczęce, jak i w żuchwie.

Dla gatunków, u których występuje difiodontyzm stosuje się oznaczanie zębów mlecznych małymi literami i, c, p oraz m.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kowalski Kazimierz: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]