Łowczy

Łowczy (łac. venator) – w średniowiecznej Polsce nadworny urzędnik zajmujący się organizacją łowów dworskich i królewskich.

W Polsce piastowskiej kierował łowiecką służbą oraz administracją łowisk książęcych wraz z obowiązkiem towarzyszenia panującemu na łowach. Do jego obowiązków należało dozorowanie lasów i strzeżenie ich przed kłusownictwem, zwierzchnictwo nad liczną służbą myśliwską, a także piecza nad dworską psiarnią oraz sprzętem i wyposażeniem łowieckim. Jego zastępcą był podłowczy. Jako urząd królewski (łac. venator curiae regis) pojawił się pod koniec XIV wieku na dworze Władysława Jagiełły.

Urząd ten utrzymał się po przemianach ustrojowych (monarchia stanowa, później demokracja szlachecka) i od XVI wieku stał się dożywotnim i honorowym, a więc nie pociągającym za sobą istotnych obowiązków. W I Rzeczypospolitej wykształciły się dwa urzędy dworskie wielkiego łowczego (łac. venator magnus): koronnego i litewskiego dla obydwu części monarchii. W hierarchii urzędów ziemskich łowczego zaliczano do kategorii urzędów niższych.

Określenie to odnosiło się także do oficjalisty w większych majątkach ziemskich oraz do funkcji pełnionej w klubach, związkach i kołach łowieckich.

Małżonka łowczego miała prawo do odmężowskiego tytułu łowczyny. Prawowitemu potomstwu łowczego przysługiwały tytuły odojcowskie: w przypadku syna był to łowczyc, a dla córek – łowczanka.

Zobacz też

• Łowiectwo