Żółw wężoszyi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żółw wężoszyi
Chelodina longicollis[1]
(Shaw, 1794)
Żółw wężoszyi
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady
Rząd żółwie
Podrząd żółwie bokoszyjne
Rodzina żółwie wężoszyjne
Rodzaj Chelodina
Gatunek żółw wężoszyi
Synonimy
  • Testudo longicollis Shaw, 1794[2]

Żółw wężoszyi, chelodyna australijska, żółw długoszyjny, wężogłówka australijska (Chelodina longicollis) – gatunek gada z rodziny żółwi wężoszyjnych (Chelidae).

Opis[edytuj | edytuj kod]

Karapaks owalny, rozszerzający się w tylnej części, o bokach zawiniętych do góry, barwy ciemno-brązowej lub brązowo-czarnej po czarny, przez który przebiega głęboki rowek rozszerzający się w kierunku głowy. Tarczki brzeżne uniesione w części nad ogonem, boczne zaś z tendencją do podnoszenia się wraz z wiekiem osobnika. Plastron bardzo duży z głębokim wcięciem przy końcu, barwy takiej samej jak karapaks z kremowymi plamami, które niekiedy są niewielkie, a niekiedy nie ma ich w ogóle. Głowa mała i wąska, wraz z wiekiem nieco się rozszerza. Szyja bardzo długa, dochodząca do 60% długości karapaksu, pokryta małymi wyrostkami. Dość krótki ogon. Grzbietowa strona ciała ciemnoszara, brzuszna – od barwy kremowej do żółtej. Posiada gruczoły zapachowe, z których w przypadku zagrożenia wydzielany jest ostry, żółty płyn. Młode osobniki zwykle barwy czarnej z pomarańczowym paskiem wzdłuż obu stron szyi i żuchwy. Posiadają również pomarańczowe znaczenia w centralnej części każdej płytki plastronu oraz pod spodem tarczek brzeżnych karapaksu[3]. Dzięki dobrze rozwiniętym kręgom szyjnym głowa oraz szyja mogą sprawnie poruszać się na boki. Brak możliwości pionowego cofania głowy oraz podwijania skóry. Głowa i szyja chronione są przez poziome skręcenie pod karapaks[4]. Na odnóżach są poprzecznie ustawione łuski. Długość odnóży u dorosłych żółwi wynosi 10–13 cm długości.

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

Karapaks samic do 30 cm długości, a samców do 25 cm długości[5].

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Gatunek słodkowodny[6]. Występuje głównie w rzekach, jeziorach oraz płytkich stawach. Można go spotkać również w pozostałościach po rzekach okresowych. Przeważnie bytuje na dnie, rzadko wypływa na powierzchnię[3].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Aktywność dzienna. Długa szyja umożliwia wymianę gazową bez konieczności wypływania na powierzchnię wody[6] oraz narażania się na atak drapieżnika[7]. Posiada zdolność przechodzenia w stan estywacji w przypadku niesprzyjających warunków środowiskowych. Odbywa się ona na lądzie – przeważnie żółw zakopuje się w stercie liści. Często migruje po lądzie w poszukiwaniu pożywienia[3].

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Jest drapieżnikiem, żywi się małymi rybami, żabami, a także skorupiakami i ślimakami. Pomaga mu w tym długa szyja[6]. Pokarm wsysany jest do środka[3].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Samica składa od 6 do 23 jaj w okresie grudnia i stycznia[5]. Jaja mają przeważnie około 30 mm długości i 20 mm szerokości. Są białe, otoczone twardą skorupką, ważą około 6-7 g[3].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe osobniki często padają ofiarą drapieżników takich jak: bielik białobrzuchy (Haliaeetus leucogaster), dingo australijski (Canis dingo) oraz lis rudy (Vulpes vulpes). Wiele innych drapieżników żeruje również na gniazdach[3].

Znaczenie w ochronie środowiska[edytuj | edytuj kod]

Chelodina longicollis uważany jest za gatunek bardzo powszechny. Chroniony jest jednak aktem prawnym zakazującym zabijania oraz hodowli zwierząt pochodzenia dzikiego. Choć jest gatunkiem dość trudnym w hodowli ze względu na zróżnicowaną dietę, można uzyskać pozwolenie na jego hodowlę pod warunkiem posiadania osobnika z legalnego źródła, a także niezabranego z dziczy. Występuje również powszechnie w wielu parkach narodowych[3]. Badania dowodzą także, że Chelodina longicollis ma udział w rozsiewaniu roślin na drodze endochorii[8].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje powszechnie na terenach południowo-wschodniej Australii, od okolic miasta Port Lincoln, aż do ujścia rzeki Fitzroy. Spotykany przy ujściu rzeki Darling, Paroo i górnym biegu Cooper Creek. Występowanie żółwia wężoszyjego odnotowano również na wschód od Wielkich Gór Wododziałowych[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chelodina longicollis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G. Shaw: Zoology of New Holland. Cz. 1. London: J. Sowerby, 1794, s. 19. (ang.)
  3. a b c d e f g h Kennett R., Roe J., Hodges K., Georges A., 2009. Chelodina longicollis (Shaw 1794) – Eastern long-necked turtle, common long-necked turtle, common snake-necked turtle. Conservation Biology of Freshwater Turtles and Tortoises 5: 031.1-031.8.
  4. Obst, F.J., 1986. Turtles, tortoises and terrapins. Edition Leipzig. Leipzig, Germany.
  5. a b Juszczyk W., 1978. Gady i płazy. Wiedza Powszechna, Warszawa.
  6. a b c Dobrowolska H., 1990. Gady. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa.
  7. Cogger H.G., Zweifel R.G., Kirshner D., 1993. Gady i płazy: encyklopedia zwierząt. Elipsa, Warszawa.
  8. Burgin S., Renshaw A., 2008. Epizoochory, Algae and the Australian Eastern Long-Necked Turtle Chelodina longicollis (Shaw). The American Midland Naturalist 160: 61-68.