Żaglouch
| Histiotus | |||
| P. Gervais, 1856[1] | |||
 Żaglouch górski (H. montanus ) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
żaglouch | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Plecotus velatus I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1824 | |||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Żaglouch[4] (Histiotus) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej[5][6][7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 51–70,2 mm, długość ogona 40–62 mm, długość ucha 20–39,5 mm, długość tylnej stopy 6–12 mm, długość przedramienia 41,8–51,1 mm; masa ciała 8–20 g[6][8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1856 roku francuski paleontolog i zoolog Paul Gervais w rozdziale zatytułowanym Dokumenty zoologiczne służące jako monografia nietoperzy południowoamerykańskich, opublikowanym w publikacji pod redakcją François-Louisa Laporte’a o tytule Wyprawa do centralnych rejonów Ameryki Południowej: z Rio de Janeiro do Limy i z Limy do Para[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) żaglouch tropikalny (H. velatus).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Histiotus (Histictus)': gr. ιστίοv istion ‘sieć, żagiel’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’[9].
- Simonycteris: gr. σιμος simos ‘zadartonosy, płaskonosy’[10]; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’[11]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Simonycteris stocki Stirton, 1931.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[12][8][5][13][4]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[4] | Podgatunki[6][5][8] | Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] | Podstawowe wymiary[6][8][b] | Status IUCN[14] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
Histiotus montanus | (R.A. Philippi & Landbeck, 1861) | żaglouch górski | 2 podgatunki | Peru, Chile, Argentyna, Urugwaj oraz południowa i południowo-wschodnia Brazylia; prawdopodobnie zachodnia Boliwia; zakres wysokości: 0–4115 m n.p.m. | DC: 5,1–6,7 cm DO: 4–5,5 cm DP: 4,2–5,1 cm MC: 9–13 g |
LC |
| Histiotus colombiae | O. Thomas, 1916 | gatunek monotypowy | Andy Wenezueli oraz wysokie równiny wschodnich Andów Kolumbii (Boyacá i Cundinamarca); zakres wysokości: 2600–3100 m n.p.m. | DC: brak danych DO: brak danych DP: około 4,9 cm MC: brak danych |
NE | ||
 |
Histiotus magellanicus | (R.A. Philippi, 1866) | żaglouch magellański | gatunek monotypowy | południowe Chile oraz zachodnio-środkowa i południowa Arhentyna; zakres wysokości: 500–1200 m n.p.m. | DC: 5,9–6,5 cm DO: 4,8–6,1 cm DP: 4,5–4,6 cm MC: 14,5–15 g |
LC |
| Histiotus diaphanopterus | Feijó, P.A. de Rocha & S.L. Althoff, 2015 | gatunek monotypowy | rozproszony w północno-wschodniej i środkowo-zachodniej Brazylii oraz środkowej Boliwii; zakres wysokości: 640–1800 m n.p.m. | DC: 5,2–6 cm DO: 4,3–5,7 cm DP: 4,2–4,9 cm MC: 8–11 g |
NE | ||
| Histiotus alienus | O. Thomas, 1916 | żaglouch wielkoskrzydły | gatunek monotypowy | endemit Brazylii: Santa Catarina (znany z miejsca typowego w Joinville); zakres wysokości: poniżej 100 m n.p.m. | DC: około 5,4 cm DO: około 4,5 cm DP: około 4,5 cm MC: brak danych |
DD | |
| Histiotus humboldti | Handley, 1996 | żaglouch mgłowy | gatunek monotypowy | północna, zachodnia i południowa Wenezuela, północno-środkowa i południowo-zachodnia Kolumbia oraz środkowy Ekwador; zakres wysokości: 1500–3000 m n.p.m. | DC: 5,4–5,9 cm DO: 4,7–5,6 cm DP: 4,4–4,9 cm MC: 9–12 g |
DD | |
| Histiotus mochica | Velazco, F.C. Almeida, Cláudio, A.L. Giménez & Giannini, 2021 | gatunek monotypowy | endemit Peru: Piura (dolina Quebrada Pariñas) | DC: 5,6–5,9 cm DO: 5,9–6 cm DP: 4,6–4,7 cm MC: 8–9,5 g |
NE | ||
| Histiotus cadenai | Rodríguez-Posada, Ramírez-Chaves & D.M. Morales-Martínez, 2021 | gatunek monotypowy | kilka lokalizacji w środkowych Andach w Kolumbii i północnych Andach w Ekwadorze; zakres wysokości: 2550–4000 m n.p.m. | DC: 6–6,6 cm DO: 4,7–5 cm DP: 4,5–5 cm MC: 10–12 g |
NE | ||
 |
Histiotus laephotis | O. Thomas, 1916 | żaglouch boliwijski | gatunek monotypowy | południowe Peru, Boliwia, północne Chile, wschodnie zbocze Andów w północno-zachodniej Argentynie, zachodni i środkowy Paragwaj oraz południowa Brazylia (Santa Catarina); zakres wysokości: 350–3685 m n.p.m. | DC: 5,7–6,8 cm DO: 4,3–5,9 cm DP: 4,4–5 cm MC: 9–14 g |
LC |
 |
Histiotus velatus | (I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1824) | żaglouch tropikalny | gatunek monotypowy | Peru, Boliwia, środkowa i południowa Brazylia, południowy Paragwaj i północno-wschodnia Argentyna; zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m. | DC: 5,8–7,1 cm DO: 4,6–6 cm DP: 4,2–5 cm MC: 9–17 g |
DD |
 |
Histiotus macrotus | (Poeppig, 1835) | żaglouch wielkouchy | gatunek monotypowy | środkowe Chile oraz północno-zachodnia, środkowa i zachodnia Argentyna; niepewny w Peru; zakres wysokości: 240–3600 m n.p.m. | DC: 5,9–6,5 cm DO: 4,8–6,2 cm DP: 4,6–5,1 cm MC: 10,3–20 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również wymarły gatunek z pliocenu dzisiejszych Stanów Zjednoczonych[2]:
- Histiotus stocki (Stirton, 1931)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b P. Gervais: Documents zoologiques pour servir a la monographie des chéiroptères Sud-Américains. W: F. comte de Castelnau: Expédition dans les parties centrales de l’Amérique du Sud: de Rio de Janeiro à Lima, et de Lima au Para. T. 1. Cz. 2: Mammifères. Paris: Chez P. Bertrand, 1856, s. 77. (fr.).
- ↑ a b R.A. Stirton. A new genus of the family Vespertilionidae from the San Pedro Pliocene of Arizona. „University of California Publications, Bulletin of the Department of Geological Sciences”. 20 (4), s. 27, 1931. (ang.).
- ↑ A. Ruschi & A.G. Bauer. Classificação de quirópteros do Rio Grande do Sul. „Instituto de Pesquisas Veterinárias Desidério Finamor”. 2, s. 40, 1957. (port.).
- ↑ a b c Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 123. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 236. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b c d e R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 841–843. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Histiotus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
- ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 541–542. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 328, 1904. (ang.).
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 239.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 169.
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-11]. (ang.).
- ↑ M.E. Rodríguez-Posada, D.M. Morales-Martínez, H.E. Ramírez-Chaves, D. Martínez-Medina & C.A. Calderón-Acevedo. A new species of Long-eared Brown Bat of the genus Histiotus (Chiroptera) and the revalidation of Histiotus colombiae. „Caldasia”. 43 (2), s. 221–234, 2021. DOI: 10.15446/caldasia.v43n2.85424. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Histiotus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-11]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).