Abessivus

Abessivus (caritivus, caritativus, privativus)^[1] – przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający brak danego desygnatu. Pojawia się w większości w liczbie pojedynczej. Występuje m.in. w języku mongolskim^[2] oraz w językach ugrofińskich. W fińskim należy do przypadków ginących – coraz częściej zastępują go konstrukcje omowne^[3].

Język fiński

Budowa i użycie

Końcówką abessywu w języku fińskim jest -tta lub -ttä. Wybór końcówki zależy od harmonii samogłosek. Ta sama końcówka obowiązuje w liczbie mnogiej. Przypadek podlega zjawisku wymiany stóp i w większości końcówka przypadka występuje, gdy rdzeń przyjmuje stopę słabą^[3], np.:

raha (pieniądze) – rahatta (bez pieniędzy).

Konstrukcje omowne

Najczęściej używa się w miejsce abessywu konstrukcji przyimkowej ilmaan (bez) + rzeczownik w partytywie, np. Olen ilman rahaa (Jestem bez pieniędzy)
Sufiks -ton/-tön (przy uwzględnieniu harmonii samogłosek), np. rahaton (bez pieniędzy). Obie konstrukcje są w większości wypadków zamienne^[4]^[5].

Język mongolski

W języku mongolskim końcówką abessywu jest -гүй, np. морь (koń) → морьгүй (bez konia)^[6].

Zobacz też

Lista przypadków

Przypisy

↑ Arja Hamari: The abessive case of the Uralic languages. [w:] BOOK OF ABSTRACTS: Case in and across languages. Helsinki (Finland), August 27-29, 2009 [on-line]. Peter M. Arkadiev. s. 35. [dostęp 2026-01-27]. (ang.).
↑ Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012, s. 104. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).
↑ ^a ^b Abessiivi. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].
↑ § 1615 Yleisesti kiellosta ja kieltoilmausten käytöstä. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08]. (fiń.).
↑ § 1262 Rahatta, vaivatta, ajattelematta. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].
↑ Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012, s. 106, 109, 113–114. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).

[1] Arja Hamari: The abessive case of the Uralic languages. [w:] BOOK OF ABSTRACTS: Case in and across languages. Helsinki (Finland), August 27-29, 2009 [on-line]. Peter M. Arkadiev. s. 35. [dostęp 2026-01-27]. (ang.).

[2] Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012, s. 104. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).

[ton-3] Abessiivi. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].

[4] § 1615 Yleisesti kiellosta ja kieltoilmausten käytöstä. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08]. (fiń.).

[5] § 1262 Rahatta, vaivatta, ajattelematta. [w:] Iso Suomen kielioppi [on-line]. [dostęp 2017-12-08].

[6] Juha A. Janhunen: Mongolian. Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins Publishing Company, 2012, s. 106, 109, 113–114. ISBN 978-90-272-3820-7. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]