Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego w Gdyni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Gdynia COA.svg Gdynia
aleja
Marszałka Józefa Piłsudskiego
Kamienna Góra (Gdynia), Śródmieście, Wzgórze Św. Maksymiliana
Długość: ~ 1,25 km
Widok w kierunku Bulwaru Nadmorskiego, po prawej Pomnik Ofiar Grudnia 1970.
Widok w kierunku Bulwaru Nadmorskiego, po prawej Pomnik Ofiar Grudnia 1970.
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg światła Węzeł Franciszki Cegielskiej
Ikona ulica tunel.svg wiadukt kolejowy
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Władysława IV
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Świętojańska
Ikona ulica plac.svg skwer Plymouth
Ikona ulica z lewej.svg ul. gen. J. Bema
Ikona ulica plac.svg skwer Sue Ryder
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Legionów
Ikona ulica plac.svg plac I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. K. Tetmajera, ul. I. Krasickiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. B. Prusa
Ikona ulica plac.svg skwer Arki Gdynia
Ikona ulica ślepy koniec.svg Bulwar Nadmorski
Położenie na mapie Gdyni
Mapa lokalizacyjna Gdyni
aleja  Marszałka Józefa Piłsudskiego
aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
aleja  Marszałka Józefa Piłsudskiego
aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
aleja  Marszałka Józefa Piłsudskiego
aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego
Ziemia54°30′30,3″N 18°32′42,2″E/54,508420 18,545057

Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego – ulica w centrum Gdyni będąca częścią głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta. Jej przebieg wyznacza granice dla trzech dzielnic: Śródmieścia, Wzgórza Św. Maksymiliana oraz Kamiennej Góry[1]. Długość alei wynosi około 1,25 km.

Przebieg[edytuj]

Widok na Aleję z góry

Aleja rozciąga się pomiędzy Węzłem Franciszki Cegielskiej a Bulwarem Nadmorskim im. Feliksa Nowowiejskiego. Na odcinku od ulicy Władysława IV do Węzła Franciszki Cegielskiej jest częścią głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta. Aleja krzyżuje się także z reprezentacyjną ulicą Gdyni – Świętojańską. Na odcinku od skrzyżowania z ulicą Bema do placu I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte ma wydzielony pas przeznaczony dla ruchu rowerowego. Przy alei umiejscowione są trzy skwery: Plymouth pomiędzy skrzyżowaniami z ulicami Świętojańską i Bema, Sue Ryder przy skrzyżowaniu z ulicą Legionów oraz Arki Gdynia przy bulwarze.

Historia[edytuj]

Na pierwszym planie Urząd Miasta Gdyni, a dalej zabytkowa kamienica narożna A. Ogończyka-Blocha i L. Mazalona z 1936 r.

Istnienie alei Piłsudskiego sięga początków funkcjonowania Gdyni jako miasta. W 1929 roku podczas planowania budowy promenady aleja nie miała nazwy. Dopiero po wybudowaniu przy niej Domu Kuracyjnego, nazywanego kasynem, została nazwana aleją Kasyna. W 1930 rozpoczęto budowę promenady miejskiej zaprojektowanej przez Adama Kuncewicza, a także w tym samym roku wybudowano Komisariat Rządu. Rok później przy alei wybudowano dwa zespoły mieszkaniowe dla urzędników.

W marcu 1931 na wniosek starosty pułkownika Mieczysława Pożerskiego Magistrat i Rada Miejska Gdyni uchwaliły jednogłośnie przemianowanie alei Kasyna na aleję Marszałka Piłsudskiego. Wniosek został złożony dla uczczenia imienin marszałka Piłsudskiego obchodzonych 19 marca. W 1932 prawdopodobnie zakończono budowę promenady miejskiej, na którą składały się: dwupasmowa wybrukowana kostką granitową jezdnia o długości 669 m i szerokości 9,85 m, chodnik z lewej strony jezdni o szerokości 2,75 m, piaszczysty deptak o szerokości 6,3 m z umieszczonymi w jego wnękach ławkami oraz pasy zieleni z drzewami, a także sieć wodociągowa, kanalizacyjna i lampy uliczne. W kolejnych latach wystrój zieleni ulegał modyfikacjom.

Podczas okupacji Niemcy zmienili nazwę alei na Steinstrasse[2]. Skrócono także zieloną część alei poprzez urządzenie przed Urzędem Miasta parkingu, który został wyasfaltowany wraz z jezdnią do wysokości Domu Kuracyjnego.

Po wojnie alei nadano nazwę Czołgistów dla uczczenia przejazdu tym traktem w dniu 27 marca 1945 czołgów I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, a także w związku ze zniszczeniami wojennymi przystąpiono do jej przebudowy. Później w Referacie Miejskiego Urzędu Planowania Przestrzennego opracowano nowy projekt zagospodarowania alei, którego autorem była mgr inż. architekt krajobrazu Barbara Kaszycka. Według tego projektu dawny deptak przekształcono na trawnik z dwoma rzędami buka pospolitego (dziś potoczne aleja bukowa[3]), a na dawnym trawniku wyznaczono nowy chodnik o szerokości 5 m, natomiast pozostały pas trawnika został obsadzony niską roślinnością. Z kolei lewa strona alei została zabudowana i obsadzona rzędem topól.

25 lipca 1990 Rada Miasta zadecydowała o powróceniu do przedwojennej nazwy – alei Piłsudskiego, a w 1995 nazwała imieniem I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte plac przylegający do alei, znajdujący się w sąsiedztwie Domu Marynarza.

Obiekty[edytuj]

Instytut Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego.

Przy ulicy znajduje się m.in. gmach Urzędu Miasta Gdyni (dawniej Komisariat Rządu), Dom Marynarza (dawniej Dom Zdrojowy), siedziba Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego oraz Pomnik Ofiar Grudnia 1970.

Do alei Piłsudskiego przylega jeden budynek wpisany do rejestru zabytków, jest to kamienica narożna zbudowana w 1936 roku dla mecenasa Antoniego Ogończyka-Blocha i architekta Leona Mazalona, która mieści się pod adresem ul. Świętojańska 122[4][5].

Przypisy

  1. Informacja o granicach administracyjnych w statuach dzielnic: Śródmieście, Wzgórze Św. Maksymiliana oraz Kamienna Góra
  2. www.gotenhafen.com.pl
  3. Katarzyna Fryc: Gdynia: skwer Plymouth zostanie zielony. Gazeta.pl, 28 marca 2008. [dostęp 17 sierpnia 2008].
  4. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Woj. pomorskie. nid.pl, 30 czerwca 2015. [dostęp 2015-09-14]. s. 40.
  5. Zabytki Gdynia: Śródmieście – Kamienice. Urząd Miasta w Gdyni. [dostęp 17 sierpnia 2007].

Bibliografia[edytuj]

  1. Encyklopedia Gdyni. Gdynia: Oficyna Verbi Causa, 2006. ISBN 83-921571-8-4.

Linki zewnętrzne[edytuj]