Andowiec rdzawobrzuchy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andowiec rdzawobrzuchy
Doliornis remseni[1]
Robbins, G. H. Rosenberg & F. S. Molina, 1994
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowate
Rodzina bławatnikowate
Podrodzina bławatniki
Plemię Phytotomini
Rodzaj Doliornis
Gatunek andowiec rdzawobrzuchy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Andowiec rdzawobrzuchy (Doliornis remseni) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bławatnikowatych. Występuje na wschodnich stokach Andów, w Ekwadorze i w Kolumbii. Odkryty w 1889, opisany w 1994. Narażony na wyginięcie.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisali Robbins, Rosenberg i Molina w 1994. Opis ukazał się na łamach The Auk. Holotyp, młodociany samiec, został odłowiony 20 marca 1992 ok. 3 km na południowy wschód od Impueran, leżącego na zachodnim stoku Cerro Mongus w prowincji Carchi w Ekwadorze (0°27′N 77°52′W/0,450000 -77,866667). Andowca rdzawobrzuchego odkryto 7 marca 1989, kiedy to H. Bloch i M. Poulsen obserwowali dwóch przedstawicieli gatunku w Parku Narodowym Podocarpus. Co ciekawe, w sierpniu 1989 te same ptaki nieznanego dotąd gatunku obserwowano na zachodnim stoku centralnej części Andów w Kolumbii[3].

Oba andowce, rdzawobrzuchy i peruwiański (D. sclateri), są prawdopodobnie taksonami siostrzanymi i allopatrycznymi, których zasięgi występowania rozdziela dolina rzeki Rio Marañón; jest to pospolite zjawisko wśród ptaków krainy neotropikalnej[3].

Monotypowy[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi w przybliżeniu 20–21,5 cm[4]. Wymiary szczegółowe (w mm, jeśli nie podano inaczej)[3]:

Długość skrzydła Długość ogona Długość skoku Długość dzioba
(od nasady)
Masa ciała (g)
♂ (n=6) 105 ± 7 93,4 ± 3,5 27,3 ± 0,7 18,8 ± 0,9 63 ± 4,8
♀ (n=1) 101,1 90,4 27,4 20,7 64

Andowca rdzawobrzuchego odróżnia od peruwiańskiego zasięg barwnej plamy na spodzie ciała. U andowca rdzawobrzuchego sięga ona od środka piersi po okolice kloaki, za to u andowca peruwiańskiego obejmuje jedynie okolice kloaki i ma bardziej pomarańczowy odcień. Ponadto D. remseni, w odróżnieniu od drugiego gatunku z rodzaju Doliornis, ma ciemniejsze gardło, przód głowy i pierś. Andowiec rdzawobrzuchy ma dość przysadzistą sylwetkę ze stosunkowo krótkim ogonem i skrzydłami (choć są dłuższe, niż u D. sclateri)[4].

Występuje dymorfizm płciowy. U samca wierzch głowy (w tym kantarek) porastają pióra czarne; ciemny obszar sięga w dół do oka. Grzbiet, barkówki, pokrywy skrzydłowe, kuper i pokrywy nadogonowe są ciemnoszare, podobnie jak lotki i sterówki. Broda, gardło, pokrywy uszne oraz górna część piersi przybierają kolor ciemnoszary, znacznie odmienny od rdzawokasztanowego spodu ciała oraz boków. Samicę odróżnia wierzch głowy (czarne pióra przemieszane są z szarymi). Do tego jasnoszary obszar wokół oka wyraźnie odcina się kolorystycznie od reszty i nadaje samicy charakterystyczny, „okularowy” wygląd[4]. U obu płci na głowie występuje częściowo ukryty[4] pomarańczowoczerwony czub, który ptaki mogą stroszyć[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Andowiec rdzawobrzuchy zamieszkuje wschodnie stoki Andów w Kolumbii i Ekwadorze. Według stanu wiedzy z końca 2015, wykazany został dotychczas z 9 lokacji. Nie był obserwowany po peruwiańskiej stronie Andów, jednak całkiem możliwe, że tam występuje[5]. W Kolumbii gęstość występowania D. remseni oszacowano na 0,3 osobnika na transekt[3], jednak prawdopodobnie jest to wartość niedoszacowana ze względu na miękkie głosy tego gatunku i trudno dostępne miejsca występowania[5].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Andowiec rdzawobrzuchy zdaje się występować jedynie w gęstych zaroślach w środowisku typu paramo na wysokości 2 875–3 650 m n.p.m.[5] Dwa samce i dwie samice, obserwowane na roślinie z rodzaju twardziczka (Escallonia), według autorów przez większość czasu siedziały nieruchomo, a jeden z samców siadł w koronie drzewa i przez 8 minut w ogóle się nie poruszał. Inna samica siedziała 6 m nad ziemią i zdawała się być luźno związana z żerującym wielogatunkowym stadem, zdominowanym przed tanagry (Anisognathus, Iridosornis i Buthraupis). W żołądkach ptaków autorzy oryginalnego opisu znaleźli wyłącznie materię roślinną – prócz nasion twardziczki był to także niezidentyfikowany fioletowy owoc[3]. Wiadomo, że zjada również nasiona i owoce Miconia chlorocarpa i prawdopodobnie Tournefortia[6].

Brak informacji o rozrodzie[6]. Osobniki młodociane widziane były w marcu i czerwcu, a samca z powiększonymi jądrami (wskazującymi na aktywność rozrodczą) odłowiono późnym październikiem[3].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje andowca rdzawobrzuchego za gatunek narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable) nieprzerwanie od 1994 (stan pod koniec 2015). Zagrożeniem dla gatunku jest niszczenie środowiska. Duże obszary paramo zostały wypalone, aby od nowa mogła wzrosnąć trawa dla bydła. Wypas bydła i wypalanie łąk mają miejsce nawet na obszarach chronionych, w których występuje D. remseni. Ponadto zagraża mu niszczenie środowiska celem uzyskania drewna na rozpałkę lub miejsca pod uprawy ziemniaków[5]. Andowiec rdzwobrzuchy występuje na 6 obszarach chronionych (m.in. w Parku Narodowym Sangay)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Doliornis remseni, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Doliornis remseni. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g Mark B. Robbins, Gary H. Rosenberg, Francisco Sornoza Molina. A New Species of Cotinga (Cotingidae: Doliornis) from the Ecuadorian Andes, with Comments on Plumage Sequences in Doliornis and Ampelion. „The Auk”. 111 (1), s. 1–7, 1994. 
  4. a b c d e Kirwan i Green 2011 ↓, s. 555.
  5. a b c d Chestnut-bellied Cotinga Doliornis remseni. BirdLife International. [dostęp 2 grudnia 2015].
  6. a b c Kirwan i Green 2011 ↓, s. 556.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]