Apus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Apus[1]
Scopoli, 1777[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – jerzyk blady (A. pallidus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd krótkonogie
Rodzina jerzykowate
Podrodzina jerzyki
Plemię Apodini
Rodzaj Apus
Typ nomenklatoryczny

Hirundo apus Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Apusrodzaj ptaka z podrodziny jerzyków (Apodinae) w rodzinie jerzykowatych (Apodidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Afryce[12].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 12–18 cm; masa ciała 22–52 g[12].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Apus: epitet gatunkowy Hirundo apus Linnaeus, 1758; łac. apus, apodis „jerzyk, rodzaj jaskółki o której mówi się że nie ma nóg”, od gr. απους apous, αποδος apodos „ptak typu jaskółki”, od negatywnego przedrostka α- a-; πους pous, ποδος podos „noga”[13].
  • Micropus: gr. μικροπους mikropous, μικροποδος mikropodos „mało-stopy”, od μικρος mikros „mały”; πους pous, ποδος podos „stopa”[14]. Gatunek typowy: Micropus murarius Wolf, 1810 (= Hirundo apus Linnaeus, 1758).
  • Cypselus: łac. cypselus „typ jaskółki lub jerzyka”, od gr. κυψελος kupselos „jaskółka”[15]. Gatunek typowy: Hirundo apus Linnaeus, 1758.
  • Apodium: rodzaj Apus Scopoli, 1777 (jaskółka), od łac. apus, apodis „jerzyk, rodzaj jaskółki o której mówi się że nie ma nóg”, od gr. απους apous, αποδος apodos „ptak typu jaskółki”, od negatywnego przedrostka α- a-; πους pous, ποδος podos „noga”[16]. Nowa nazwa dla Apus Scopoli, 1777.
  • Drepanis: gr. δρεπανη drepanē lub δρεπανηις drepanēis „sierp”, od δρεπω drepō „skubać”[17]. Nomen nudum.
  • Brachypus: gr. βραχυς brakhus „krótki”; πους pous, ποδος podos „stopa”[18]. Nowa nazwa dla Micropus Wolf, 1810.
  • Brevipes: łac. brevis „krótki”; pes, pedis „stopa”, od gr. πους pous, ποδος podos „stop”[19]. Alternatywna nazwa dla Brachypus Meyer, 1814.
  • Caffrapus: zbitka wyrazowa nazwy gatunkowej Apus caffer (M.H.C. Lichtenstein, 1823)[20]. Gatunek typowy: Cypselus caffer M.H.C. Lichtenstein, 1823.
  • Colletoptera: gr. κολλητος kollētos „sklejony, spojony, dobrze dopasowany”; -πτερος -pteros „-pióry”, od πτερον pteron „pióro”[21]. Gatunek typowy: Cypselus affinis John Edward Gray.
  • Epicypselus: gr. επι epi „w kierunku, oprócz”; rodzaj Cypselus Illiger, 1811 (jerzyk)[22]. Gatunek typowy: Cypselus horus von Heuglin, 1869.
  • Tetragonopyga: gr. τετραγωνος tetragōnos „kwadrat”, od τετρα- tetra- „cztery-”, od τεσσαρες tessares „cztery”; γωνια gōnia „kąt”; πυγη pugē „kuper”[23]. Gatunek typowy: Cypselus affinis J.E. Gray, 1830.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[24]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Apus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G.A. Scopoli: Introductio ad historiam naturalem sistens genera lapidum, plantarum, et animalium: hactenus detecta, caracteribus essentialibus donata, in tribus divisa, subinde ad leges naturae. Pragae: Apud Wolfgangum Gerle, 1777, s. 483. (łac.)
  3. B. Meyer & J. Wolf: Taschenbuch der deutschen Vögelkunde, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands. Cz. 1. Frankfut am Main: Verlegt von Friedrich Wilmans, 1810, s. 280. (niem.)
  4. J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 229. (łac.)
  5. C.S. Rafinesque: Principes fondamentaux de somiologie, ou Les loix de la nomenclature et de la classification de l’empire organique ou des animaux et des végétaux: contenant les règles essentielles de l’art de leur imposer des noms immuables et de les classer méthodiquement. Palerme: De l'imprimerie de Franc. Abate, aux dépens de l’auteur, 1814, s. 29. (fr.)
  6. C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815. (fr.)
  7. B. Meyer. Beitrag zur teutschen Ornithologie, nebst Zusäzzen und Verbesserungen zu Meyer's und Wolf's Taschenbuch der teutschen Vögelkunde. „Annalen der Wetterauischen Gesellschaft für die Gesammte Naturkunde zu Hanau”. 3, s. 333, 1814 (fr.). 
  8. S. Palmer. Sketches of European ornithology. Gould’s "Birds of Europe.". „The Analyst”. 4, s. 101, 1836 (ang.). 
  9. a b Roberts 1922 ↓, s. 217.
  10. Roberts 1922 ↓, s. 216.
  11. D.A. Bannerman. Note on a new genus for the Little Swift {Tetragonopyga affinis). „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 53, s. 72, 1932 (ang.). 
  12. a b P. Chantler: Family Apodidae (Swifts). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 452–457. ISBN 84-87334-25-3. (ang.)
  13. Jobling 2019 ↓, s. Apus.
  14. Jobling 2019 ↓, s. Micropus.
  15. Jobling 2019 ↓, s. Cypselus.
  16. Jobling 2019 ↓, s. Apodium.
  17. Jobling 2019 ↓, s. Drepanis.
  18. Jobling 2019 ↓, s. Brachypus.
  19. Jobling 2019 ↓, s. Brevipes.
  20. Jobling 2019 ↓, s. Caffrapus.
  21. Jobling 2019 ↓, s. Colletoptera.
  22. Jobling 2019 ↓, s. Epicypselus.
  23. Jobling 2019 ↓, s. Tetragonopyga.
  24. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Apodini Olphe-Galliard, 1887 (wersja: 2019-03-17). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8 (4), s. 187–272, 1922 (ang.). 
  2. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2019. [dostęp 2019-11-11]. (ang.)