Praga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stolicy Czech. Zobacz też: inne znaczenia słowa Praga.
Praga
Praha
Zamek na Hradczanach, Most Karola i Malá StranaBelwederPałac WallensteinaPlac WacławaKatedra Świętych Wita, Wacława i WojciechaMiejski Dom ReprezentacyjnyTańczący domLetohrádek HvězdaRynek Staromiejski
Zamek na Hradczanach, Most Karola i Malá Strana
Belweder
Pałac Wallensteina
Plac Wacława
Katedra Świętych Wita, Wacława i Wojciecha
Miejski Dom Reprezentacyjny
Tańczący dom
Letohrádek Hvězda
Rynek Staromiejski
Herb Flaga
Herb Pragi Flaga Pragi
Dewiza: Praga Caput Rei publicae
Państwo  Czechy
Kraj środkowoczeski
Burmistrz Tomáš Hudeček
Powierzchnia 496 km²
Wysokość 185 – 399 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

1 249 026
2408 os./km²
Nr kierunkowy 2
Kod pocztowy 100 00 – 199 00
Tablice rejestracyjne A
Podział miasta 22 dzielnice
Plan Pragi
Plan Pragi
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Praga
Praga
Ziemia 50°05′16″N 14°25′16″E/50,087778 14,421111Na mapach: 50°05′16″N 14°25′16″E/50,087778 14,421111
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Praga w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Praga w Wikisłowniku
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Czechy
Rynek Starego Miasta z kościołem św. Mikołaja
Widok z Hradczan na Małą Stranę
Widok na praski zamek nocą
Muzeum Narodowe w Pradze na Placu Wacława
Widok na Stare Miasto z Klementinum

Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Praga jest ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowo-usługowym, akademickim, turystycznym i kulturalnym o znaczeniu międzynarodowym. Jest siedzibą większości czeskich urzędów centralnych (w tym parlamentu, prezydenta i rządu), związków wyznaniowych działających na terenie Czech, a także licznych firm, stowarzyszeń, organizacji i uczelni. Stanowi najważniejszy w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy, posiada również międzynarodowy port lotniczy i sieć metra.

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji, należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy.

Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh – próg i jest związana z księżniczką Libuszą[1]. Etymologia nazwy miasta zbudowanego nad progiem lub jazem – rzecznym brodem pochodzi od historycznej nazwy przeprawy przez Wełtawę w okolicy dzisiejszego Mostu Karola.

Według danych z 2008 r. liczba ludności miasta wynosi 1 226 697 osób (1. miejsce w Czechach), natomiast powierzchnia – 496 km² (również 1 miejsce w Czechach). Praga oficjalnie podzielona jest na dziesięć obwodów, które z kolei dzielą się na dzielnice. Obszar metropolitalny Pragi liczy, według danych Eurostatu z 2004 r., 1 964 750 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą, były osiedlające się tu od ok. 500 roku p.n.e., plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte przez napływający pomiędzy IX a VI wiekiem p.n.e. germański lud Markomanów. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny ok. 500 roku. Walki o dominacje doprowadziły ok. 800 roku do władzy dynastię Przemyślidów, którzy założyli tu miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski i Wyszehrad. Od 973 roku Praga była siedzibą pierwszego biskupstwa na tych terenach, podległego metropolii mogunckiej. Szczególny rozkwit miasto osiągnęło za rządów Karola IV. Założył on tu pierwszy w środkowej Europie uniwersytet – Carolinum, a Praga po założeniu Nowego Miasta w 1348 r. stała się największym miastem Europy na północ od Alp. W roku 1344 praskie biskupstwo zostało podniesione w hierarchii kościelnej do rangi arcybiskupstwa. W 1419 w mieście doszło do słynnej defenestracji katolików (wojny husyckie), zaś w 1618 roku podobne wydarzenie (wyrzucenie przez okno namiestników cesarza) stało się bezpośrednią przyczyną wojny trzydziestoletniej. W wyniku klęski czeskich protestantów na Białej Górze w 1620 Praga jako stolica Królestwa Czech i całej Korony Czeskiej utraciła swoje znaczenie i przez długie lata pozostawała w cieniu Wiednia. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywała w mieście (niem. Prag) rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego.

W 1784 r. w jedno miasto połączono pięć wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów: Stare Miasto, Nowe Miasto, Josefov, Małą Stranę i Hradczany. Reformy Józefa II przyniosły także zamknięcie połowy czynnych kościołów i kaplic oraz zmniejszenie liczby zakonów z 40 do 14[2].

W 1848 roku doszło do powstania (w czasie Wiosny Ludów). Pod koniec XIX wieku wybudowano wiele reprezentacyjnych budynków; następowało powolne odzyskiwanie znaczącej pozycji miasta w monarchii Habsburgów. W tym czasie Praga była już dwujęzyczna, a Czesi i Niemcy funkcjonowali praktycznie równolegle (podwójne – czeskie i niemieckie – były uczelnie, teatry itp.). Na przełomie XIX i XX wieku w ramach asanacji praskiej dokonano całkowitej przebudowy Josefova i Podskalí, niszcząc przy tym wiele cennych historycznych obiektów.

W 1918 Praga została stolicą nowo utworzonej Czechosłowacji. W latach 1939-1945 okupowana przez III Rzeszę, wyzwolona w 1945. W 1968 roku była główną areną praskiej wiosny. W roku 1993 po odłączeniu się Słowacji, miasto zostało stolicą Czech. Obecne motto Pragi to Praga Caput Rei Publicae (wcześniej: Praga caput regni).

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Muzea w Pradze.

W 1992 r. zabytkowe centrum Pragi zostało zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Praga jest uważana za jedno z najbardziej atrakcyjnych miast Europy, z tego względu corocznie odwiedzają ją liczne rzesze turystów. W mieście znajduje się ponad 20 muzeów i prawie 100 galerii. Niektórymi z atrakcji turystycznych są:

Znane dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dzielnice Pragi.

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Pradze.
Kluby sportowe z siedzibą w Pradze
Nazwa klubu Dyscyplina Liga/rozgrywki Data powstania Obiekt
Bohemians 1905 piłka nożna Gambrinus Liga 1905 Ďolíček
Bohemians Praha piłka nożna Česká fotbalová liga 1996 Stadion Viktorii Žižkov
ČZU Praga piłka siatkowa Extraliga 1996 Lužiny
Dukla Praga piłka nożna Gambrinus Liga 1948 Na Julisce
Iuridica Praga rugby I liga 1955
Olymp Praga żużel Czeska liga żużlowa
PVK Olymp Praga piłka siatkowa Extraliga 1957
RK Petrovice rugby Ekstraliga 1944
Praga Rugby rugby Ekstraliga 1944
Slavia Praga hokej na lodzie Ekstraliga 1900 O2 Arena
Slavia Praga piłka nożna Gambrinus Liga 1892/1896 Synot Tip Aréna
Slavia Praga rugby Ekstraliga 1927 Hřiště v Edenu
Sparta Praga hokej na lodzie Ekstraliga 1903 Tesla Arena
Sparta Praga piłka nożna Gambrinus Liga 1893 Generali Arena
Sparta Praga rugby Ekstraliga 1928 Podvinný mlýn
Tatra Smíchov rugby Ekstraliga 1958
Viktoria Žižkov piłka nożna Gambrinus Liga 1903 Stadion Viktorii Žižkov


W Pradze, w latach 1992-1998 i 2005-2010, rozgrywany był kobiecy turniej tenisowy, ECM Prague Open.


Słynni urodzeni w Pradze[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007. ISBN 978-83-7301-973-7.
  2. Derdowska Joanna Praskie przemiany: sacrum i desakralizacja przestrzeni miejskiej Pragi, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2006 s. 70.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]