Argumentum ad verecundiam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Argumentum ad verecundiam (łac. „argument do nieśmiałości”) – pozamerytoryczny sposób argumentowania polegający na powoływaniu się na jakiś autorytet, którego druga strona nie uznaje lub z którym nie zgadza się w danej kwestii, ale nie śmie go zakwestionować wskutek skrępowania poczuciem szacunku lub obawą narażenia się na zarzut zarozumiałości.

Użycie argumentum ad verecundiam wywołuje tak zwany efekt autorytetu. Według Michaela LaBossiere'a[1] cały proces ma następujący przebieg:

  1. Osoba A jest (deklaruje się, że jest) autorytetem w kwestii S.
  2. Osoba A stawia twierdzenie C na temat S.
  3. Zatem C jest prawdą.

Gdy osoba przywoływana jako autorytet w przedmiocie faktycznie nim nie jest, dochodzi do błędu poznawczego. Bardziej formalnie, jeśli osoba A nie ma kwalifikacji do stawiania rzetelnych twierdzeń w temacie S, warunek do uznania C za prawdziwe nie będzie spełniony.

Przykłady[edytuj]

  • W dyskusji naukowej jedna strona powołuje się na autorytet papieża i/lub Pisma Świętego, a adwersarz obawia się zanegować powszechnie uznawane autorytety.
  • Ipse dixit (łac. „on sam powiedział”[2]) – stwierdzenie używane przez zwolenników Arystotelesa na uzasadnienie swoich nauk, wcześniej stosowane (w wersji greckiej: autos epha) przez uczniów Pitagorasa[3].
  • Eksperyment Milgrama – eksperyment psychologiczny, w którym nakłaniano badanych do świadomego zadawania cierpienia i stwarzania zagrożenia zdrowia innych, aby wykazać skłonność olbrzymiej większości osób do nieanalizowania słuszności decyzji podejmowanych przez autorytet[4].

Przypisy

  1. Michael LaBossiere. 42 Fallacies. , 1995 (ang.). 
  2. Czesław Longin Jędraszko: Łacina na co dzień. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1997, s. 171. ISBN 83-10-10075-2.
  3. Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych
  4. Jerry Burger. Replicating Milgram: Would People Still Obey Today?. „American Psychologist”. 64(1), s. 1-11, Styczeń 2009. DOI: 10.1037/a0010932 (ang.). 

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Kwiatkowski: Logika ogólna. Wydawnictwo UMCS, Lublin 1998.
  • Narcyz Łubnicki: Nauka poprawnego myślenia. „Biblioteka Problemów”, PWN, Warszawa 1963.
  • Witold Marciszewski [red.]: Mała encyklopedia logiki. Ossolineum, 1988.
  • Teresa Hołówka: Kultura logiczna w przykładach, PWN, Warszawa 2005.
  • Kamila Drozd: Reguła autorytetu.