Babeszjoza psów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Babeszjoza psów[1] (łac. babesiosis canum) – choroba pasożytnicza psów powodowana przez protisty z rodzaju Babesia, rzędu Piroplasmida przenoszona przez kleszcze. Podstawowym czynnikiem etiologicznym babeszjozy u psów jest gatunek zbiorczy - Babesia canis, który jest reprezentowany przez trzy podgatunki — Babesia canis canis, Babesia canis rossi i Babesia canis vogeli[2]. Choroba ta czasami też nosi nazwę piroplazmoza[3].

Erytrocyt psa z protistami Babesia

Babeszjoza psów jest chorobą występującą na całym świecie. W Europie stwierdzana od prawie 100 lat. Pierwszy przypadek w Polsce odnotowano i opisano na Lubelszczyźnie w 1966 roku[3].

Kleszcze przenoszące babeszjozę występują na znacznej części terytorium Polski, ze szczególnym uwzględnieniem regionów północnych, północno-wschodnich i wschodnich. Terenami o szczególnym zagrożeniu są lasy, łąki, parki i ogrody, zwłaszcza jeżeli są porośnięte wysoką trawą. Kleszcze wykazują z reguły wzmożoną aktywność sezonową: wczesną wiosną oraz latem i wczesną jesienią[4].

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Choroba wywoływana jest przez Babesia canis, Babesia gibsoni, Babesia conrade oraz przez grupę Babesii określaną wspólnym mianem Babesia microti-like[3]. W Polsce do 2011 roku stwierdzono jedynie zachorowania powodowane przez Babesia canis a dokładniej przez podgatunek Babesia canis canis[3]

Przyczyny choroby[edytuj | edytuj kod]

Kleszcz przyssany do zwierzęcia wprowadza do jego krwiobiegu chorobotwórcze pierwotniaki babeszjozy, które atakują erytrocyty (krwinki czerwone). Pierwotniaki Babesia canis przenikają do wnętrza zaatakowanej komórki, gdzie ma miejsce ich gwałtowne rozmnażanie. W efekcie dochodzi do rozerwania krwinki i pasożyt atakuje kolejne erytrocyty. W wyniku tego procesu dochodzi do reakcji łańcuchowej, która prowadzi do zniszczenia znacznej części krwinek czerwonych i tym samym do anemii. Dochodzi do znacznego uszkodzenia narządów wewnętrznych, w szczególności nerek i wątroby. Dodatkowo mogą wystąpić silne zaburzenia pracy układu krążenia, a także żółtaczka[4]. Nieleczona babeszjoza najczęściej prowadzi do śmierci zwierzęcia.

Objawy choroby[edytuj | edytuj kod]

Do objawów choroby, które mogą się pojawić w czasie od kilku dni do nawet kilku tygodni, należą[4]:

  1. apatyczność – zwierzę staje się osowiałe, nie cieszy się np. ze spacerów i innych rzeczy, które dotychczas sprawiały mu radość,
  2. brak apetytu – zwierzę nie chce jeść ani pić (jeśli występuje gorączka zwierzę będzie pić dużo płynów),
  3. powiększenie węzłów chłonnych,
  4. wysoka gorączka, dochodząca do 40–41 °C,
  5. wymioty, biegunka (często z domieszką krwi), gazy,
  6. zażółcenie lub bladość błon śluzowych jamy ustnej,
  7. problemy z oddawaniem moczu, oddawanie moczu o brązowym zabarwieniu (krwiomocz),
  8. niewydolność oddechowa i krążeniowa, zaburzenia ze strony układu nerwowego.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Babeszjoza jest chorobą o bardzo gwałtownym przebiegu, zatem w przypadku stwierdzenia objawów konieczna jest natychmiastowa konsultacja z doświadczonym lekarzem weterynarii, który wdroży[4]:

  • leczenie przyczynowe, mające na celu wyeliminowanie pierwotniaka Babesia canis z krwinek zwierzęcia za pomocą leku pierwotniakobójczego – Imizolu (stosowane są również Fatrybanil, Carbesia – leki te jednak nie posiadają rejestracji w Polsce),
  • leczenie objawowe:
    • płynoterapia (ew. łączona z podawaniem diuretyków),
    • podawanie preparatów odżywczych i witaminowych,
    • leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne za pomocą niesterydowych leków przeciwzapalnych,
    • hamowanie ewentualnych wymiotów,
    • antybiotykoterapia (Babeszjozie często towarzyszą nadkażenia bakteryjne),
    • w przypadku utraty dużej ilości czerwonych krwinek – podawanie krwi pełnej.

Zapobieganie[edytuj | edytuj kod]

Na rynku polskim dostępne są preparaty w postaci kropli do nanoszenia na skórę (tzw. środki spot on), tabletek, sprayu oraz obroży, np. Advantix, Fiprex, Frontline, Hilton, Kiltix, Preventic.

Dostępne na rynku tabletki zawierają substancje czynne, takie jak: afoksolaner, fluralaner, sarolaner i lotilaner, które doprowadzają stopniowo do paraliżu, a następnie powodują śmierć kleszczy[5].

Krople przeciwko kleszczom zawierają: fipronil, permetrynę, amitrazę, fluralaner lub połączenia tych substancji. Po zakropieniu skóry psa preparat zaczyna stopniowo przenikać do warstwy tłuszczowej pokrywającej skórę zwierzęcia, a następnie rozprowadza się po całym ciele. Substancje te powodują zmiany w układzie nerwowym kleszcza, które ostatecznie doprowadzają do jego śmierci[5].

Obroże przeciw kleszczom zawierają z kolei insektycydy takie jak: imidaklopryd, flumetryna lub deltametryna. Wykazują one działalność do 6 miesięcy. Obroże powinny mieć bezpośrednią styczność ze skórą psa i mogą być nieskuteczne u przedstawicieli psów ras długowłosych[2].

We Francji i Szwajcarii jest zarejestrowana szczepionka o nazwie Pirodog (producent: firma Merial)[4].

W Polsce od 2011 dostępna szczepionka Nobivac Piro, jednak jej skuteczność nie jest do końca potwierdzona[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Łukasz Adaszek, Stanisław Winiarczyk, Marta Górna. Od piroplazmozy do babeszjozy – problemy w klasyfikacji pierwotniaków z rodzaju Babesia u psów. „Wiadomości Parazytologiczne”. 56 (2), s. 111-115, 2010. 
  2. a b Babeszjoza u psa, sfora-online.pl [dostęp 2021-04-15] (pol.).
  3. a b c d Łukasz Adaszek, Stanisław Winiarczyk. Aktualny stan wiedzy na temat babeszjozy (piroplazmozy) psów. Cz. I. Istota choroby. „Magazyn weterynaryjny”. 20 (165), s. 742-746, 2011. 
  4. a b c d e Babeszjoza (babeszioza, babeszja, piroplazmoza) – Chrońmy psy i koty przed kleszczami [Strona główna] (pol.). [dostęp 2009-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-18)].
  5. a b magwet.pl, magwet.pl [dostęp 2021-04-14].
  6. Nobivac Piro

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Furmaga: Choroby pasożytnicze zwierząt domowych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983. ISBN 83-09-00671-3.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.