Bezpłetwiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bezpłetwiec
Anseranas semipalmata[1]
(Latham, 1798)
Bezpłetwiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina Anseranatidae[2]
Sclater, 1880
Rodzaj Anseranas[3]
Lesson, 1828[4]
Gatunek bezpłetwiec
Synonimy
  • Anas semipalmata Latham, 1798[5]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Bezpłetwiec[7], gęś skąpopłetwa[8] (Anseranas semipalmata) – gatunek dużego ptaka, jedynego przedstawiciela rodziny bezpłetwców (Anseranatidae)[9][10][7]. Zamieszkuje bagna północnej Australii i Nowej Gwinei[10].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisał w 1798 roku angielski ornitolog John Latham, nadając mu nazwę Anas semipalmata. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Latham wskazał rzekę Hawkesbury, w Nowej Południowej Walii w Australii[5]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Anseranas opisanego w 1828 przez francuskiego chirurga, przyrodnika i kolekcjonera René Lessona[4].

Duża odmienność bezpłetwców w stosunku do innych blaszkodziobych powoduje rozbieżności w klasyfikacji tego gatunku. Większość badaczy uznaje odrębność bezpłetwca i umieszcza go w rodzinie Anseranatidae, jednak niektórzy badacze (np. Mielczarek i Cichocki, 1999[11]) klasyfikują go jako jedynego przedstawiciela podrodziny Anseranatinae w rodzinie kaczkowatych (Anatidae).

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Anseranas: kontaminacja nazw rodzajów: Anser Brisson, 1760 oraz Anas Linnaeus, 1758[12].
  • semipalmata: nowołac. semipalmatus – pół-płetwowaty, od łac. semi- – pół-, mały, od semis, semissis – połowa, od as, assis – cały; palmatus – płetwowaty, dłoniasty, od palma – dłoń[13].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała samca 75–90 cm, rozpiętość skrzydeł 130–180 cm, masa ciała 1838–3195 g; długość ciała samicy 70–80 cm, rozpiętość skrzydeł 125–165 cm, masa ciała 1405–2770 g[14]. W porównaniu do innych kaczkowatych wyróżnia się dość długimi nogami, długimi palcami oraz szczątkową błoną pławną.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Gniazdują kolonijnie na ziemi, samica składa 5-14 jaj. Jako jedyne tworzą rodziny, w której jest jedna samica i dwóch samców równocześnie, naprzemiennie wysiadujase jaja i opiekujace się swoim potomstwem[15]. W Sezonie lęgowym tworzą duże stada, mogące składać się nawet z kilku tysięcy osobników.

Przypisy

  1. Anseranas semipalmata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Anseranatidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2010-11-14]
  3. Anseranas, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2010-11-14]
  4. a b R.-P. Lesson: Manuel d’ornithologie, ou description des genres et des principales espèces d’oiseaux. Paris: Roret, 1828, s. 418. (fr.)
  5. a b J. Latham. An Effay on the Tracheœ or Windpipes of various Kinds of Birds. „Transactions of the Linnean Society of London”. 4, s. 103, 1798 (ang.). 
  6. BirdLife International 2016, Anseranas semipalmata [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2017-2 [dostęp 2017-11-10] (ang.).
  7. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Anseranatidae Sclater,PL, 1880 - bezpłetwce - Magpie Goose (wersja: 2017-06-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-11-10].
  8. P. Busse (red.), Z. Czarnecki, A. Dyrcz, M. Gromadzki, R. Hołyński, A. Kowalska-Dyrcz, J. Machalska, S. Manikowski & B. Olech: Ptaki. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  9. Myers et al. (2008)
  10. a b F. Gill & D. Donsker: Screamers, ducks, geese & swans (ang.). IOC World Bird List: Version 7.3. [dostęp 2017-11-10].
  11. P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 550-0842 0 550-0842. 
  12. Jobling 2017 ↓, s. Anseranas.
  13. Jobling 2017 ↓, s. semipalmatus.
  14. C. Carboneras & G.M. Kirwan: Magpie Goose (Anseranas semipalmata). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-11-10]. (ang.)
  15. 24 godziny w Australii - czas po monsunie. [dostęp 2017-05-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-11-10]. (ang.)