Anas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anas[1]
Linnaeus, 1758[2]
Przedstawiciel rodzaju – cyranka modroskrzydła (A. discors)
Przedstawiciel rodzaju – cyranka modroskrzydła (A. discors)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Anatini
Rodzaj Anas
Typ nomenklatoryczny

Anas boschas Linnaeus, 1758 (= Anas platyrhynchos Linnaeus, 1758)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Anasrodzaj ptaka z podrodziny kaczek (Anatinae) w rodzinie kaczkowatych (Anatidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy[28].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 35–70 cm, rozpiętość skrzydeł 50–100 cm; masa ciała samców 290–1800 g, samic 270–1400 g[29].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Anas: łac. anas, anatis „kaczka”. Krzyżówka jest dzikim przodkiem udomowionych kaczek[30].
  • Anassus: gr. intensywny przedrostek α- a-; νασσα nassa „kaczka” (por. łac. anas, anatis „kaczka”). Rafinesque ukuł tę nazwę dla grupy dzikich ptaków (Serrirostria, podrodzina Anserinia), ale później w ornitologii anassa (od gr. ανασσα anassa „królowa”) jest zawsze używana w odniesieniu do „czapli”[31]. Nowa nazwa dla Anas.
  • Dafila (Daphila): autor opisu taksonu nie wyjaśnił pochodzenia nazwy. Sądzono że jest to brazylijska nazwa jakiejś kaczki, ale zostało to odrzucone przez Elliotta Cousa w 1882 roku[32]. Gatunek typowy: Anas acuta Linnaeus, 1758.
  • Crecca: epitet gatunkowy Anas crecca Linnaeus, 1758[33]; szw. Kricka i Kräcka „cyraneczka zwyczajna”[34]. Gatunek typowy: Anas crecca Linnaeus, 1758.
  • Nettion (Nettium): gr. νηττιον nēttion „kaczuszka”, od zdrobnienia νηττα nētta „kaczka”[35]. Gatunek typowy: Anas crecca Linnaeus, 1758.
  • Trachelonetta: gr. τραχηλος trakhēlos „kark, szyja”; νηττα nētta „kaczka”[36]. Gatunek typowy: Anas acuta Linnaeus, 1758.
  • Boschas: łac. boscas, boscadis lub boscis, boscidis „kaczka”, od gr. βοσκας boskas, βασκας baskas lub φασκας phaskas „dzika kaczka”[37]. Gatunek typowy: Anas platyrhynchos Linnaeus, 1758.
  • Phasianurus: gr. φασιανος phasianos „bażant”; ουρα oura „ogon”[38]. Gatunek typowy: Phasianurus vigorsii Wagler, 1832 (= Anas Bahamensis Linnaeus, 1758).
  • Paecilonitta (Poecilonitta, Poecilonetta, Paecilonetta): gr. ποικιλος poikilos „cętkowany”; νηττα nētta „kaczka”[39]. Gatunek typowy: Anas Bahamensis Linnaeus, 1758.
  • Virago: łac. virago, viraginis „bohaterka, wojowniczka”, od virgo, virginis „panna”[40]. Gatunek typowy: Mareca castanea Eyton, 1838.
  • Elasmonetta: gr. ελασμος elasmos „płyta”; νηττα nētta „kaczka”[41]. Gatunek typowy: Anas chlorotis G.R. Gray, 1845[a].
  • Polionetta: gr. πολιος polios „szary”; νηττα nētta „kaczka”[42]. Gatunek typowy: Anas poecilorhyncha J.R. Forster, 1781.
  • Dafilula: zdrobnienie nazwy rodzaju Dafila Stephens, 1824[43]. Gatunek typowy: Querquedula eatoni Sharpe, 1875.
  • Horizonetta: gr. ὁριζω horizō „ograniczać”; νηττα nētta „kaczka”[44]. Gatunek typowy: Anas laysanensis Rothschild, 1892.
  • Afranas: łac. Afer, Afra „afrykański”, od Africa „Afryka”; anas, anatis „kaczka”[45]. Gatunek typowy: Anas undulata C.F. Dubois, 1839.
  • Melananas: łac. melas, melanos „czarny” , od gr. μελας melas, μελανος melanos „czarny”; anas, anatis „kaczka”[46]. Gatunek typowy: Anas sparsa Eyton, 1838.
  • Notonetta: gr. νοτος notos „południe”; νηττα nētta „kaczka”[47]. Gatunek typowy: Anas capensis J.F. Gmelin, 1789.
  • Xenonetta: gr. ξενος xenos „obcy”; νηττα nētta „kaczka”[48]. Gatunek typowy: Xenonetta nesiotis J.H. Fleming, 1935[a]
  • Dafilonettion: rodzaj Dafila Stephens, 1824; rodzaj Nettion Kaup, 1829[49]. Gatunek typowy: Anas flavirostris Vieillot, 1816.
  • Philippinetta: Filipiny ang. Philippine Islands; greckie νηττα nētta „kaczka”[50]. Gatunek typowy: Anas luzonica Fraser, 1839.
  • Aethiopinetta: grc. Αιθιοπια Aithiopia „etiopski”, od αιθω aithō „palić się”; ωψ ōps, ωπος ōpos „twarz”; νηττα nētta „kaczka”[51]. Gatunek typowy: Anas erythrorhyncha J.F. Gmelin, 1789.
  • Pachyanas: gr. παχυς pakhus „duży, tęgi”; łac. anas, anatis „kaczka”[52]. Gatunek typowy: Pachyanas chathamica Oliver, 1955.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Przeprowadzone niedawno badania filogenetyczne sugerują że rodzaj Anas nie jest monofiletyczny w stosunku do rodzajów Tachyeres, Amazonetta, Speculanas i Lophonetta i dlatego zachodzi potrzeba podziału Anas na kilka mniejszych taksonów: Spatula (A. querquedula, A. hottentota, A. puna, A. versicolor, A. platalea, A. smithii, A. rhynchotis, A. clypeata, A. cyanoptera, A. discors), Sibirionetta (A. formosa), Mareca (A. falcata, A. strepera, A. penelope, A. americana, A. sibilatrix) i Anas[53][54]. Do rodzaju należą następujące gatunki[55]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Podgatunek A. aucklandica.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anas, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linneaus: Systema Naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 122. (łac.)
  3. C.S. Rafinesque: Analyse de la nature: or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 72. (fr.)
  4. J. F. Stephens: Dafila. Pintail.. W: G. Shaw: General zoology, or Systematic natural history. Cz. 12. Londyn: Printed for G. Kearsley, 1824, s. 126. (ang.)
  5. J. Brookes: A catalogue of the Anatomical and Zoological Museum of Joshua Brookes. T. 2. London: Richard Taylor, 1828, s. 101. (ang.)
  6. Kaup 1829 ↓, s. 95.
  7. Kaup 1829 ↓, s. 115.
  8. W. Swainson: Northern Zoology. W: W. Swainson, J. Richardson: Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America : containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions, under command of Captain Sir John Franklin, R.N.. Cz. 2: The Birds. Londyn: J. Murray [etc.], 1831, s. 442. (ang.)
  9. J.G. Wagler. Neue Sippen und Gattungen der Säugetiere und Vögel. „Isis von Oken”. 25, s. kol. 1235, 1832 (niem.). 
  10. T.C. Eyton: A monograph on the Anatidae, or duck tribe. London: Longman, Orme, Brown, Green, & Longman, 1838, s. 32, 115. (ang.)
  11. G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 74. (ang.)
  12. H.E. Strickland. Supplementary remarks on Mr. G. R. Gray’s 'Genera of Birds'. „The Annals and Magazine of Natural History”. 8, s. 545, 1842 (ang.). 
  13. R. Vierthaler. Ornithologischer Tagebuchsbericht einer Reise auf dem blauen Nil von Chartum durch Sennaar nach Rosseires. „Naumannia: Archiv für die Ornithologie Vorzugsweise Europa's: Organ der Deutsche Ornithologen-Gesellschaft”. 2 (1), s. 53, 1852 (niem.). 
  14. Ch.L. Bonaparte. Conspectus systematis ornitiiologæ. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième Série. 1, s. 151, 1854 (fr.). 
  15. A. Newton. On a remarkable Sexual Peculiarity in an Australian Species of Duck. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 39, s. 651, 1871 (ang.). 
  16. T. Salvadori: Catalogue of the Birds in the British Museum. Cz. 27. London: Printed by order op the Trustees, 1895, s. 287. (ang.)
  17. E. Coues. Dafilula, a New Subgenus. „The Auk”. 14, s. 207, 1897 (ang.). 
  18. W.T. Blanford: The fauna of British India, including Ceylon and Burma. Cz. 4: Birds. Londyn: Taylor & Francis, 1898, s. 441. (ang.)
  19. E.W. Oates: A manual of the game birds of India. Cz. 2. Bombay: Pub. for the Author by Messrs A.J. Combridge & Co., 1899, s. 149. (ang.)
  20. W.B. Scott: Reports of the Princeton University Expeditions to Patagonia, 1896-1899. Cz. 2. Princeton: The University, 1912, s. 456. (ang.)
  21. H. C. Oberholser. Description of a new genus of Anatidae. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 30, s. 119, 1917 (ang.). 
  22. a b c A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8, s. 204, 1922 (ang.). 
  23. J.H. Fleming. A new genus and species of flightless Duck from Campbell Island. „Occasional Paper - Royal Ontario Museum, Art and Archaeology”. 1, s. 1, 1935 (ang.). 
  24. H. von Boetticher. Die systematische Stellung einiger Entenformen. „Anzeiger der Ornithologische Gesellschaft in Bayern”. 2, s. 106, 1937 (ang.). 
  25. H. von Boetticher: Estschrift zum 60. geburtstage von professor dr. Embrik Strand. Cz. 3. Ryga: Izdevnieciba „Latvija”, 1937, s. 585. (niem.)
  26. H. von Boetticher. Bemerkungen zur Systematik der Pinguine, pp. 22-29 5 figs. Die phylogenetisch-systematische Stellung von Anseranas, pp. 55-58 3 figs. Uber die systematische Stellung der afrikanischen Rotschnabelente Paecilonitta erythrorhyncha (Vieillot). „Zoologischer Anzeiger”. 142, s. 150, 1943 (niem.). 
  27. W.R.B. Oliver: New Zealand Birds. Wellington: Reed, 1955. ISBN 0-589-00851-X. (ang.)
  28. F. Gill & D. Donsker: Screamers, ducks, geese & swans (ang.). IOC World Bird List: Version 7.1. [dostęp 2017-04-27].
  29. C. Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 601, 603, 605-608, 611. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  30. Jobling 2018 ↓, s. Anas.
  31. Jobling 2018 ↓, s. Anassus.
  32. Jobling 2018 ↓, s. Dafila.
  33. Jobling 2018 ↓, s. Crecca.
  34. Jobling 2018 ↓, s. Crecca.
  35. Jobling 2018 ↓, s. Nettion.
  36. Jobling 2018 ↓, s. Trachelonetta.
  37. Jobling 2018 ↓, s. Boschas.
  38. Jobling 2018 ↓, s. Phasianurus.
  39. Jobling 2018 ↓, s. Paecilonitta.
  40. Jobling 2018 ↓, s. Virago.
  41. Jobling 2018 ↓, s. Elasmonetta.
  42. Jobling 2018 ↓, s. Polionetta.
  43. Jobling 2018 ↓, s. Dafilula.
  44. Jobling 2018 ↓, s. Horizonetta.
  45. Jobling 2018 ↓, s. Afranas.
  46. Jobling 2018 ↓, s. Melananas.
  47. Jobling 2018 ↓, s. Notonetta.
  48. Jobling 2018 ↓, s. Xenonetta.
  49. Jobling 2018 ↓, s. Dafilonettion.
  50. Jobling 2018 ↓, s. Philippinetta.
  51. Jobling 2018 ↓, s. Aethiopinetta.
  52. Jobling 2018 ↓, s. Pachyanas.
  53. Phylogenetic relationships based on two mitochondrial genes and hybridization patterns in Anatidae. „Journal of Zoology”. 279 (3), s. 310-318, 2009. DOI: 10.1111/j.1469-7998.2009.00622.x (ang.). 
  54. E.C. Dickinson (red.) & J.V. Remsen Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 978-0-9568611-0-8. (ang.)
  55. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Anatini Leach, 1820 (wersja: 2017-03-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-04-27].
  56. K.P. Johnson & M.D. Sorenson. Phylogeny and biogeography of dabbling ducks (genus: Anas): A comparison of molecular and morphological evidence. „The Auk”. 116 (3), s. 792-805, 1999 (ang.). 
  57. P.C. Rasmussen & J.C. Anderton: Birds of South Asia: The Ripley Guide. Waszyngton i Barcelona: Lynx Edition, 2005. ISBN 84-87334-67-9.
  58. P.J. Leader. Sympatric breeding of two Spot-billed Duck Anas poecilorhyncha taxa in southern China. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 126 (4), s. 248-252, 2006 (ang.). 
  59. BirdLife International 2016, Anas theodori [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-04-27] (ang.).
  60. BirdLife International 2016, Anas marecula [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-04-27] (ang.).
  61. R.S. Ridgely & P.J. Greenfield: The Birds of Ecuador. Londyn: Christopher Helm, 2001.
  62. S.L. Hilty: Birds of Venezuela. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 2003. ISBN 0-691-09250-8.
  63. R. Restall, C. Rodner & M. Lentino: Birds of Northern South America. An identification guide. Londyn: Helm Identification Guides, 2006.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2018. [dostęp 2018-07-08]. (ang.)
  2. J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 1–203. (niem.)