Anas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anas[1]
Linnaeus, 1758[2]
Przedstawiciel rodzaju – cyranka modroskrzydła (A. discors)
Przedstawiciel rodzaju – cyranka modroskrzydła (A. discors)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Anatini
Rodzaj Anas
Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Anasrodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy[16].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 35-70 cm, rozpiętość skrzydeł 50-100 cm, masa ciała samców 290-1800 g, samic 270-1400 g[17].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa anas, anatis – „kaczka”. Krzyżówka jest dzikim przodkiem udomowionych kaczek[18].

Gatunek typowy[edytuj | edytuj kod]

Anas boschas Linnaeus = Anas platyrhynchos Linnaeus

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Przeprowadzone niedawno badania filogenetyczne sugerują że rodzaj Anas nie jest monofiletyczny w stosunku do rodzajów Tachyeres, Amazonetta, Speculanas i Lophonetta i dlatego zachodzi potrzeba podziału Anas na kilka mniejszych taksonów: Spatula (A. querquedula, A. hottentota, A. puna, A. versicolor, A. platalea, A. smithii, A. rhynchotis, A. clypeata, A. cyanoptera, A. discors), Sibirionetta (A. formosa), Mareca (A. falcata, A. strepera, A. penelope, A. americana, A. sibilatrix) i Anas[19][20]. Do rodzaju należą następujące gatunki[21]:

Część systematyków wyodrębnia jeszcze kilka gatunków: Anas diazi (krzyżówka meksykańska) wyodrębniony z A. platyrhynchos, Anas albogularis (cyraneczka andamańska), Anas gracilis (cyraneczka australijska), Anas nesiotis (cyraneczka południowa) wyodrębnione z A. gibberifrons[29][30][23], Anas chlorotis (cyraneczka rdzawa) wyodrębniony z A. aucklandica[31][32] oraz Anas carolinensis (cyraneczka karolińska) wyodrębniony z A. crecca[22][33][30].

Uwagi

  1. Autor opisu taksonu nie wyjaśnił pochodzenia nazwy. Sądzono że jest to brazylijska nazwa jakiejś kaczki, ale zostało to odrzucone przez Cousa w 1882 roku.
  2. Greckie νηττιον nēttion – „mała kaczka” (zdrobnienie νηττα nētta – „kaczka”).
  3. Epitet gatunkowy Anas boschas Linnaeus, 1758 (= syn. Anas platyrhynchos).
  4. Inny wariant nazwy Dafila.
  5. 5,0 5,1 Inny wariant nazwy Nettion.
  6. Greckie ὁριζω horizō – „ograniczać”; νηττα nētta – „kaczka”.
  7. Łacińskie Afer, Afra – „afrykański” (Africa – „Afryka”); anas, anatis – „kaczka”.
  8. Łacińskie melas, melanos – „czarny” (greckie μελας melas, μελανος melanos – „czarny”); anas, anatis – „kaczka”.
  9. Greckie μικρος mikros – „mały”; νηττα nētta – „kaczka”.
  10. Greckie νοτος notos – „południe”; νηττα nētta – „kaczka”.
  11. Inny wariant nazwy Melananas.
  12. Rodzaj Dafila Stephens, 1824; rodzaj Nettion Kaup, 1829.
  13. Filipiny; greckie νηττα nētta – „kaczka”.
  14. Greckie Αιθιοπια Aithiopia – „etiopski” (αιθω aithō – „palić się”; ωψ ōps, ωπος ōpos – „twarz”); νηττα nētta – „kaczka”.
  15. Greckie παχυς pakhus – „duży, tęgi”; łacińskie anas, anatis – „kaczka”.

Przypisy

  1. Anas, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linneaus: Systema Naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Sztokholm: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 122. (łac.)
  3. J. F. Stephens: Dafila. Pintail.. W: G. Shaw: General zoology, or Systematic natural history. Cz. 12. Londyn: Printed for G. Kearsley, 1824, s. 126. (ang.)
  4. J. J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 95. (niem.)
  5. W. Swainson: Northern Zoology. W: W. Swainson, J. Richardson: Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America : containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions, under command of Captain Sir John Franklin, R.N.. Cz. 2: The Birds. Londyn: J. Murray [etc.], 1831, s. 442. (ang.)
  6. R. Vierthaler. Ornithologischer Tagebuchsbericht einer Reise auf dem blauen Nil von Chartum durch Sennaar nach Rosseires. „Naumannia: Archiv für die Ornithologie Vorzugsweise Europa's: Organ der Deutsche Ornithologen-Gesellschaft”. 2 (1), s. 53, 1852 (niem.). 
  7. W. T. Blanford: The fauna of British India, including Ceylon and Burma. Cz. 4. Londyn: Taylor & Francis, 1898, s. 441. (ang.)
  8. W. B. Scott: Reports of the Princeton University Expeditions to Patagonia, 1896-1899. Cz. 2. Princeton: The University, 1912, s. 456. (ang.)
  9. H. C. Oberholser. Description of a new genus of Anatidae. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 30, s. 119, 1917 (ang.). 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8, s. 204, 1922 (ang.). 
  11. H. van Boetticher. Kritische Betrachtungen über Anatiden. „Anzeiger der Ornithologische Gesellschaft in Bayern”. 2, s. 13, 1929 (niem.). 
  12. H. von Boetticher. Die systematische Stellung einiger Entenformen. „Anzeiger der Ornithologische Gesellschaft in Bayern”. 2, s. 106, 1937 (ang.). 
  13. H. von Boetticher: estschrift zum 60. geburtstage von professor dr. Embrik Strand. Cz. 3. Ryga: Izdevnieciba „Latvija”, 1937, s. 585. (niem.)
  14. H. von Boetticher. „Zoologischer Anzeiger”. 142, s. 150, 1943 (niem.). 
  15. W. R. B. Oliver: New Zealand Birds. Wellington: Reed, 1955. ISBN 0-589-00851-X. (ang.)
  16. Frank Gill, David Donsker: Screamers, ducks, geese & swans (ang.). IOC World Bird List: Version 5.2. [dostęp 2015-06-17].
  17. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 601, 603, 605-608, 611. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  18. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-06-17]. (ang.)
  19. J. Gonzalez, H. Düttmann, M. Wink. Phylogenetic relationships based on two mitochondrial genes and hybridization patterns in Anatidae. „Journal of Zoology”. 279 (3), s. 310-318, 2009. DOI: 10.1111/j.1469-7998.2009.00622.x (ang.). 
  20. E. C. Dickinson (Editor), J. V. Remsen Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 9780956861108. (ang.)
  21. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Anatini Leach, 1820 (wersja: 2015-02-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-06-17].
  22. 22,0 22,1 Kevin P. Johnson, Michael D. Sorenson. Phylogeny and biogeography of dabbling ducks (genus: Anas): A comparison of molecular and morphological evidence. „The Auk”. 116 (3), s. 792-805, 1999 (ang.). 
  23. 23,0 23,1 Pamela C. Rasmussen, John C. Anderton: Birds of South Asia: The Ripley Guide. Waszyngton i Barcelona: Lynx Edition, 2005. ISBN 8487334679).
  24. P. J. Leader. Sympatric breeding of two Spot-billed Duck Anas poecilorhyncha taxa in southern China. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 126 (4), s. 248-252, 2006 (ang.). 
  25. Anas theodori. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2014-01-15]
  26. Robert S. Ridgely, Paul J. Greenfield: The Birds of Ecuador. Londyn: Christopher Helm, 2001.
  27. Steven L. Hilty: Birds of Venezuela. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 2003. ISBN 0691092508.
  28. Robin Restall, Clemencia Rodner, Miquel Lentino: Birds of Northern South America. An identification guide. Londyn: Helm Identification Guides, 2006.
  29. H. Glyn Young, Mark Brayshaw. The downy young of grey teal (Anatidae) with first descriptions of the ducklings of Madagascar Teal Anas bernieri and Indonesian Teal A. gibberifrons.. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 124, s. 62-68, 2004 (ang.). 
  30. 30,0 30,1 Janet Kear: Ducks, Geese and Swans. Bird Families of the World XVI. Oxford i Nowy Jork: Oxford University Press, 2005. ISBN 0198546459.
  31. Charles H. Daugherty, Murray Williams, Jennifer M. Hay. Genetic differentiation, taxonomy and conservation of Australasian teals Anas spp.. „Bird Conservation International”. 9 (1), s. 29-42, 1999. DOI: 10.1017/S0959270900003324 (ang.). 
  32. Martyn Kennedy, Hamish G. Spencer. Phylogeny, biogeography, and taxonomy of Australasian teals. „The Auk”. 117 (1), s. 154-163, 2000 (ang.). 
  33. George Sangster, Alan G. Knox, Andreas J. Helbig, David T. Parkin. Taxonomic recommendations for European birds. „Ibis”. 144 (1), s. 153-159, 2002. DOI: 10.1046/j.0019-1019.2001.00026.x (ang.).