Biebersteiniaceae
![]() Biebersteinia odora | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina |
Biebersteiniaceae |
Nazwa systematyczna | |
Biebersteiniaceae Schnitzlein Anal. Nat. Ordn. Gew.: 14. 1856[3] | |
Typ nomenklatoryczny | |
Biebersteinia Stephan (1806)[3] |
Biebersteiniaceae Schnizl. – monotypowa rodzina roślin należąca do rzędu mydleńcowców obejmująca rodzaj Biebersteinia. Wszyscy przedstawiciele (5 gatunków) występują w górskich lasach na obszarze od Grecji poprzez rejon Azji Mniejszej, Kaukazu, Iraku i Iranu po środkową Azję[2][4]. Biebersteinia heterostemon wykorzystywana jest w medycynie chińskiej. Organy podziemne niektórych gatunków były kiedyś spożywane, obecnie opisywane są jako pożywienie głodowe. Nazwa rodzaju i w efekcie także rodziny upamiętnia niemieckiego botanika Friedricha Augusta Marschalla von Biebersteina[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Biebersteinia_multifida_267772389_%28cropped%29.jpg/220px-Biebersteinia_multifida_267772389_%28cropped%29.jpg)
- Pokrój
- Gruczołowato owłosione byliny z drewniejącym i czasem bulwiasto zgrubiałym kłączem. Pędy wzniesione lub rośliny o pędach silnie skróconych[2][4][6].
- Liście
- Skrętoległe, o blaszce 1–3-krotnie podzielonej nieparzysto pierzaście. Listki na brzegu wcinane lub ząbkowane[2][4].
- Kwiaty
- Promieniste, 5-krotne, obupłciowe[6][4]. Zebrane w wiechowate lub kłosowate (czasem o silnie skróconej osi, niemal główkowate). Działki kielicha są wolne i trwałe – utrzymują się na owocu. Płatki na szczycie zwykle ząbkowane, są żółte do czerwonych, rzadko białe, zaopatrzone są w miodniki. Pręcików jest 10, z nitkami zrośniętymi u nasady. Słupkowie górne, powstaje z 5 owocolistków. Szyjki słupków wolne, zakończone są główkowatymi znamionami[4].
- Owoce
- Rozłupnie rozpadające się na 5 jednonasiennych rozłupek[4].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Tradycyjnie i jeszcze w końcu XX wieku rodzaj Biebersteinia włączany był do rodziny bodziszkowatych (Geraniaceae) i tak było np. w systemie Cronquista z 1981 oraz w systemie Takhtajana z 1997[2]. W systemie Takhtajana z 2009 rodzina Biebersteiniaceae już jest wyodrębniana i to w monotypowym rzędzie Biebersteiniales[6]. W systemach APG rodzina jest wyróżniana w obrębie rzędu mydleńcowców Sapindales od pierwszej wersji systemu z 1998 roku[7]. O pozycji taksonomicznej i przynależności do mydleńcowców świadczy m.in. skład chemiczny i cechy anatomiczne roślin[2].
- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Klad bazalny w obrębie rzędu mydleńcowców Sapindales reprezentującego klad różowych spośród okrytonasiennych[2].
mydleńcowce |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Rodzaj Biebersteinia Stephan, Mém. Soc. Imp. Naturalistes Moscou, ed. 2. 1: 89. 1811
- Biebersteinia emodii Jaub. & Spach
- Biebersteinia heterostemon Maxim.
- Biebersteinia multifida DC.
- Biebersteinia odora Stephan ex Fisch.
- Biebersteinia orphanidis Boiss.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – B. [dostęp 2013-08-14]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Langran Xu, Dionyssios D. Vassiliades: Biebersteiniaceae. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-14]. (ang.).
- ↑ Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 365. ISBN 978-1-842466346.
- ↑ a b c Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer Netherlands, 2009, s. 367. ISBN 978-1-4020-9609-9.
- ↑ The Angiosperm Phylogeny Group. An ordinal classification for the families of flowering plants. „Annals of the Missouri Botanical Garden”. 85, s. 531–553, 1998.
- ↑ Biebersteinia. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-08-14].