Biegus łyżkodzioby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biegus łyżkodzioby
Calidris pygmaea[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd bekasowce
Parvordo Scolopacida
Nadrodzina Scolopacoidea
Rodzina bekasowate
Podrodzina biegusy
Plemię Calidrini
Rodzaj Calidris
Gatunek biegus łyżkodzioby
Synonimy
  • Platalea pygmea Linnaeus, 1758[2]
  • Eurynorhynchus pygmeus (Linnaeus, 1758)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Biegus łyżkodzioby[4] (Calidris pygmaea) – gatunek małego, wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Występuje w północno-wschodniej Rosji – lęgowy, oraz w południowo-wschodniej Azji – zimuje. W Azji wzdłuż wybrzeża, w Rosji także w głębi kraju. Bardzo rzadko zalatuje także do USA, Kanady, Indii czy na Cejlon[3]. Jest krytycznie zagrożony.

Systematyka
Karol Linneusz w swoim Systema Naturae opisał go pod nazwą łac. Platalea pygmea. Gatunek często bywał umieszczany w monotypowym rodzaju Eurynorhynchus, obecnie jednak systematycy zgodnie zaliczają go do rodzaju Calidris[2][5]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][5].
Cechy gatunku
Ptak wielkości wróbla. Ma wyjątkowy, spłaszczony na końcu dziób (podobny do dziobów warzęch). Od dzioba warzęch jego dziób różni się tym, iż na samym końcu ma jeszcze króciutki, nie rozszerzony odcinek. Jest on czarny i błyszczący. W szacie godowej ma rdzawą pierś i głowę, aż do karku, tam się „rozpływa”. Przez oko biegnie czarny pasek, za pokrywami usznymi zakręca w dół i tam się kończy. Tył głowy jest w dość grube, czarne pasy. Czoło jest bez plam, jasnopomarańczowokremowe. Boki i dolny środek piersi w małe, rzadko rozmieszczone plamki. Są kształtu pionowej, cienkiej kreski i wychodzą nieznacznie za rudą pierś. Po bokach są już na brązowopomarańczowym tle i są znacznie grubsze i większe. Na grzbiecie czarne pióra z żółtopomarańczowymi brzegami, tak jak i lotki, ale te najbardziej ostatnie są czarne. Spód ciała cały biały. Nogi czarne. Sterówki brązowe. W szacie spoczynkowej ciemię szare w okrągłe, czarne plamki. Na karku bardzo jasnoszara półobroża, a pod nią rozmyta, ciemnoszarobrązowawa plamka. Cały spód ciała biały, od okolic dzioba, poprzez pierś aż do pokryw podogonowych. Ogon brązowy. Na karku i w jego okolicach pióra szare z białym brzegami, wyglądają jak łuski. W dalszej części, na wierzchu ciała przez środek chorągiewki biegnie prawie czarna, pionowa linia. Przy samym brzegu skrzydła wnętrze piór ciemniejsze, bez kreski. Lotki także czarne, ale na brzegu żółtokremowe.
Wymiary
  • długość ciała: 15 cm
    • długość dzioba: 1,9–2,4 cm
    • długość ogona: 3,7–3,9 cm
  • rozpiętość skrzydeł: 41 cm
  • masa ciała: 31–34 g
Biotop
W czasie lęgów morskie wybrzeża z piaszczystymi wzniesieniami, które są porośnięte rzadką trawą, w bliskości słodkowodnych zbiorników i mokradeł. Zimuje na morskich terasach zalewowych.
Zachowanie
W czasie żerowania „zamiata” dziobem na boki w mule albo w wodzie.
Głos
Ciche „priip” albo przenikliwe „łiit”. Piosenka to opadające i bzyczące „priir-prr-prr”.
Pożywienie
Są to głównie owady, również małe skorupiaki i nasiona.
Lęgi
Wyprowadza 1 lęg. Gniazdo jest płytkie, ma kształt miseczki; zrobione z mchu i wyściełane liśćmi. Składa 4 jaja inkubowane przez 18–20 dni. Po 17–19 dniach pisklęta latają.
Stan populacji i zagrożenie
Populacja jest szacowana na ok. 240–456 dorosłych osobników, a zasięg występowania na 355 000 km²[6]. Zagraża mu kłusownictwo, niepokojenie i utrata wielu miejsc zamieszkania (biotopów).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Eurynorhynchus pygmeus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2014-03-01] (ang.).
  2. a b c Van Gils, J., Wiersma, P., Sharpe, C.J. & Kirwan, G.M.: Spoon-billed Sandpiper (Calidris pygmaea). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-01-30].
  3. a b Calidris pygmaea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Arenariinae Stejneger, 1885 (1840) - biegusy (Wersja: 2020-01-12). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-01-30].
  5. a b P. Rasmussen, D. Donsker (red.): Sandpipers, snipes, coursers (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-01-30].
  6. Species factsheet: Calidris pygmaea (ang.). BirdLife International. [dostęp 2020-01-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Chandler, Dominic Couzens, Euan Dunn, Jonathan Elphic, Rob Hume i inni: Fakty o zwierzętach świata: Ptaki. Warszawa: Multico, 2008. ISBN 978-83-7073-583-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]