Bitwa pod Sarantaporo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Sarantaporo
I wojna bałkańska
Ilustracja
Litografia grecka przedstawiająca kluczowy moment bitwy
Czas 9 października 1912 - 10 października 1912
Miejsce okolice Sarantaporo
Terytorium Tesalia
Wynik zwycięstwo armii greckiej
Strony konfliktu
 Imperium Osmańskie  Królestwo Grecji
Dowódcy
Hasan Tahsin Pasza następca tronu Konstantyn
Panagiotis Danglis
Siły
2 dywizje piechoty 5 dywizji piechoty
Straty
500 zabitych, 1000 rannych 182 zabitych, 995 rannych
brak współrzędnych
Bitwy wojen bałkańskich (1912-1913)
KyrdżaliKırklareliKumanowoPrilepMonastirSzkodraAdrianopolCzataldżaSarantaporoJenidzeBulairBizaniLüleburgazBregałnicaKresnaKalimanciDojranKilkisWidyń

Bitwa pod Sarantaporo (grec. Μάχη του Σαρανταπόρου) – bitwa w czasie I wojny bałkańskiej, stoczona w dniach 9-10 października 1912, pomiędzy armią osmańską a grecką.

Przyczyny konfliktu[edytuj | edytuj kod]

W I wojnie bałkańskiej celem armii greckiej było opanowanie terenów Macedonii Egejskiej i Epiru, wchodzących w skład Imperium Osmańskiego, a także pomszczenie klęski, którą poniosła armia grecka w wojnie 1897 roku. W stosunku do działań prowadzonych przez Bułgarów i Serbów front grecki miał dla losów wojny znaczenie drugorzędne. 5 października 1912 oddziały greckie przekroczyły granicę. W rejonie Elasona-Deskati doszło do pierwszych starć z wysuniętymi placówkami tureckimi, które wobec znacznej przewagi nieprzyjaciela wkrótce wycofały się na główną pozycję obronną. 7 października czołowe oddziały greckie dotarły do Sarantaporo.

Siły obu stron[edytuj | edytuj kod]

Do działań przeciwko Turkom Grecy skierowali Armię Tesalii (dow. następca tronu Konstantyn) złożoną z sześciu dywizji (1-6), wzmocnionych częścią 7 dywizji z Larisy, brygadą kawalerii i czterema samodzielnymi batalionami ewzonów.

Przeciwnikiem Greków był osmański VIII Korpus (dow. gen. Hasan Tahsin Pasza), złożony z trzech dywizji: 22 dywizji liniowej z Kozani i dwóch dywizji rezerwowych. Jednostki osmańskie były w fazie demobilizacji (rozpoczętej w sierpniu 1912) i zaledwie 1/4 ich składu wyjściowego była gotowa do walki. Turcy dysponowali 24 działami i trzema kompaniami karabinów maszynowych. Sztab turecki liczył przede wszystkim na naturalne walory obronne przełęczy w pobliżu Sarantaporo, (ufortyfikowanych pod kierunkiem niemieckich doradców wojskowych), które miały za zadanie zatrzymać znacznie silniejsze oddziały nieprzyjaciela do czasu nadejścia posiłków.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Mapa bitwy

Atak grecki rozpoczął się rankiem 9 października. Dwie dywizje (2 i 3) przeprowadziły frontalny atak na osmańską linię obrony, podczas gdy kolejne dwie dywizje (4 i 5) próbowały obejść pozycje osmańskie od zachodu. Atak frontalny załamał się w ogniu artylerii i karabinów maszynowych, ale 4 dywizji udało się zająć jedno ze wzgórz, co groziło okrążeniem oddziałom osmańskim. Główną rolę odegrały oddziały ewzonów, którym udało się przeniknąć w głąb pozycji nieprzyjaciela. W nocy, wykorzystując obfite opady deszczu Turcy rozpoczęli wycofywanie swoich oddziałów. Następnego dnia Grecy zepchnęli z przełęczy nieliczne już oddziały tureckie, osłaniające odwrót.

Konsekwencje bitwy[edytuj | edytuj kod]

Niewielkie siły osmańskie, które miały za zadanie powstrzymać ofensywę grecką mogły liczyć na skuteczny opór tylko przy wykorzystaniu naturalnych pozycji obronnych wokół Sarantaporo. Po porażce w bitwie, Turcy utracili możliwość skutecznego powstrzymywania oddziałów greckich, podążających w głąb Macedonii.

Pamięć o bitwie[edytuj | edytuj kod]

W miejscu, w którym w czasie bitwy stacjonował sztab osmański znajduje się obecnie Muzeum Bitwy pod Sarantaporo (Μουσείο Μάχης Σαρανταπόρου). W zbiorach znajdują się mundury i uzbrojenie z I wojny bałkańskiej, a także fotografie i artykuły z gazet odnoszące się do bitwy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Erickson: Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913. Greenwood Publishing Group: 2003, s. 218-219. ISBN 0-275-97888-5.
  • Richard Hall: The Balkan Wars 1912-1913: Prelude to the First World War. Routledge: 2000, s. 59-60. ISBN 0-415-22947-2.
  • Jacek Bonarek, Tadeusz Czekalski, Sławomir Sprawski, Stanisław Turlej: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005. ISBN 83-08-03816-6.