Płoczyniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Brasenia)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płoczyniec
Płoczyniec: zdjęcie
Brasenia schreberi
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd grzybieniowce
Rodzina pływcowate
Rodzaj płoczyniec
Brasenia Schreb.
Nazwa systematyczna
Brasenia schreberi J.F.Gmel.
Systema Naturae ed. 13, 1 1791

Płoczyniec (Brasenia Schreb.) – monotypowy rodzaj zawierający współcześnie tylko jeden gatunek – Brasenia schreberi J.F.Gmel. (Systema Naturae ed. 13, 1 1791). Roślina wodna o zasięgu obejmującym rozległe obszary w strefie klimatu umiarkowanego, zwłaszcza na półkuli północnej, poza tym notowany na terenach wyżej położonych w strefie międzyzwrotnikowej. Wszędzie jest jednak rośliną znaną ze stosunkowo nielicznych stanowisk[2]. Nie występuje w ogóle w naturze w zachodniej części Azji oraz w Europie[3], skąd jednak roślina znana jest z wielu stanowisk z kopalnych flor trzeciorzędowych i plejstoceńskich (także z ziem polskich). Z nieznanych bliżej powodów płoczyniec ustąpił z kontynentu europejskiego ok. 115 tys. lat temu[4]. Nazwa rodzajowa upamiętnia Christopha Brasena, misjonarza z Moraw, badacza i kolekcjonera roślin z Grenlandii i Labradoru[5]. Gatunek bez znaczenia ekonomicznego[2].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Roślina przypomina wodne rośliny z rodziny grzybieniowatych (do tej rodziny dawniej też była zaliczana). Młode rośliny są mocno śluzowate[5], śluzem okryte są też podwodne części dojrzałych roślin[2].
Kłącze
Mięsiste, rosnące na dnie zbiornika[2].
Liście
Skrętoległe[2]. Wszystkie pływające (tylko siewki mają młode liście zanurzone[2]), długoogonkowe. Tarczowate, eliptyczne, z ogonkami kończącymi się pośrodku całobrzegiej blaszki. Blaszka osiąga rozmiary 3,5-13,5 × 2-8 cm[5].
Kwiaty
Długoogonkowe i niepozorne (do 2 cm średnicy). Zewnętrzny okółek ciemnopurpurowego okwiatu składa się z trzech wąskojajowatych listków, wewnętrznym tworzą także trzy nieco dłuższe i węższe, wąskopodługowate płatki. Pręciki liczne od 18 do 36, czasem nawet ponad 50. Wytwarzają wielkie ilości pyłku. Słupków jest od 4 do 18, są jednokomorowe i zawierają po dwa, czasem jeden zalążek[5].
Owoce
Mniej lub bardziej wrzecionowate, o długości 6–10 mm. Zawierają 1–2 jajowate nasiona o długości 2–4 mm[5].

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina zasiedlająca wody stojące i wolnopłynące, głównie jeziora oligo- i mezotroficzne na wysokości do 2000 m n.p.m. Kwitnienie następuje późną wiosną i wczesnym latem. Płoczyniec jest rośliną wiatropylną[5].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj w ramach rodziny pływcowate (Cabombaceae) wchodzi w skład rzędu grzybieniowców (Nympheales), stanowiącego jedną z najstarszych linii rozwojowych okrytonasiennych[1].

Pozycja systematyczna według systemu Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Piperopsida Bartl., podklasa Nelumbonidae Takht., nadrząd Nelumbonanae Takht. ex Reveal, rząd Hydropeltidales Spenn., rodzina pływcowate (Cabombaceae A. Rich.), rodzaj płoczyniec (Brasenia Schreb.)[6].

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-28].
  2. a b c d e f Christopher D.K. Cook i in.: Water plants of the world. Hague: Dr. W. Junk b,v, Publishers, 1974, s. 168.
  3. Brasenia (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-10-08].
  4. Andrzej Środoń. Dlaczego Brasenia nie rośnie dziś w Polsce?. „Wiadomości Botaniczne”. 31, 3: 181-184, 1987. 
  5. a b c d e f Brasenia (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-10-08].
  6. Crescent Bloom: Brasenia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-05-28].