Grzybieniowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grzybieniowce
Ilustracja
Grzybienie białe
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd grzybieniowce
Nazwa systematyczna
Nymphaeales Dumort.
Anal. Fam. Pl.: 53. 1829.

Grzybieniowce (Nymphaeales Dumort.) – rząd roślin zielnych, hydrofitów o różnym ujęciu systematycznym. Dawniej zaliczany do klasy dwuliściennych (np. w systemie Cronquista 1981), w systemie Reveala (1994-1999) do klasy Piperopsida. Jeszcze w XX wieku zaczęto włączać grzybieniowce parafiletycznej grupy tzw. wczesnych dwuliściennych[1]. Grupa ta powstała zanim od okrytonasiennych oddzielił się klad jednoliściennych. Grzybieniowce wyodrębniły się prawdopodobnie już 171-153 milionów lat temu. Dłuższy czas zaliczano tu dwie (w najnowszych ujęciach czasem łączone w jedną) rodziny z 8 rodzajami i 64 gatunkami (w tym 40 gatunków z jednego tylko rodzaju grzybienie Nymphaea). W marcu 2007 opublikowano wyniki badań[2], z których wynika, że współczesnymi potomkami siostrzanej linii rozwojowej dla grzybieniowców są rośliny z rodziny hydatellowatych Hydatellaceae. Odkrycie to ujawniło w nowym świetle ewolucję przodków grzybieniowców. Okazało się bowiem, że wobec znacznych różnic (np. morfologicznych) między przedstawicielami tych dwóch kladów o wspólnym pochodzeniu, dojść musiało w przeszłości do znacznego zróżnicowania planów budowy i wykształcenia rozmaitych adaptacji do życia w środowisku wodnym. Hydatellowate zaczęły być włączane do grzybieniowców[1].

Morfologia[edytuj]

Łodyga 
Rosnące w postaci kłączy na dnie zbiornika wodnego (grzybieniowate) lub unoszące się w wodzie (pływcowate).
Liście 
Blaszka liściowa przeważnie okrągła, pływająca na powierzchni wody. Ogonki liściowe mogą być bardzo długie, zależnie od głębokości zbiornika. U pływcowatych liście naprzeciwległe z blaszką podzieloną dychotomicznie.
Kwiaty 
Części kwiatu są ułożone skrętolegle wokół osi kwiatu (płatki, pręciki). U grzybieniowatych okazałe, u pływcowatych raczej drobne. Okwiat zróżnicowany na kielich i koronę.

Systematyka[edytuj]

Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Pozycja grzybieniowców w systemie APG IV z uwzględnieniem aktualnych informacji o ich filogenezie na podstawie APweb[1]:


amborellowce Amborellales



grzybieniowce


grzybieniowate Nymphaeaceae



pływcowate Cabombaceae




hydatellowate Hydatellaceae





Austrobaileyales





zieleńcowce Chloranthales



klad magnoliowych magnoliids





klad jednoliściennych monocots




rogatkowce Ceratophyllales



klad dwuliściennych właściwych eudicots








W systemie APG II (2003) wymienione były tylko dwie rodziny (pływcowate i grzybieniowate, w tym m.in. rodzaj barklaja Barclaya wyłączany w niektórych systemach w odrębną rodzinę Barclayaceae), przy czym ze względu na powiązania filogenetyczne dopuszczano możliwość połączenia ich w jedną rodzinę Nymphaeaceae s.l. W systemie APG III (2009) dołączona została do rzędu rodzina hydatellowatych Hydatellaceae. W systemie APG IV nie wprowadzono zmian w klasyfikacji rzędu[3].

Pozycja i podział według systemu Reveala (1994–1999)

Klasa: Piperopsida Bartl., podklasa: grzybieniowe (Nymphaeidae J.W. Walker ex Takht.), nadrząd: Nymphaeanae Thorne ex Reveal[4].

Pozycja i podział według systemu Cronquista (1981)

Klasa: dwuliścienne Magnoliopsida, podklasa: Magnoliidae. W obrębie rzędu wyróżniono:

Przypisy

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-07-06].
  2. Saarela i in. 2007. Hydatellaceae identified as a new branch near the base of the angiosperm phylogenetic tree. Nature 446, 312-315 (15 marca 2007)
  3. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385. 
  4. Crescent Bloom: Nymphaeales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-08-21].