Cathaya argyrophylla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cathaya argyrophylla
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad rośliny nagonasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Podrodzina sosnowe
Rodzaj Cathaya
Nazwa systematyczna
Cathaya argyrophylla Chun & Kuang
Acta Bot. Sin. 10(3): 246. 1962[2]
Synonimy
  • Cathaya nanchuensis Chun & Kuang
  • Pseudotsuga argyrophylla (Chun & Kuang) Greguss
  • Tsuga argyrophylla (Chun & Kuang) de Laubenfels & Silba[2]
Kategoria zagrożenia
Status iucn2.3 VU pl.svg
narażony (IUCN 2.3)[3]

Cathaya argyrophylla (Chun & Kuang) – gatunek jednopiennych, zimozielonych drzew należących do rodziny sosnowatych. Jedyny współczesny przedstawiciel monotypowego rodzaju Cathaya W.-Y. Chun et K.-Z. Kuang, 1962[4]. Występuje w Chinach, w górach na wysokości od 900 do 1900 m n.p.m. w południowo-wschodnim Syczuanie, północnym Kuejczou, południowym Henanie i północno-wschodnim Kuangsi[2]. Łączne zasoby populacji dziko rosnących nie przekraczają tysiąca roślin[3]. Jest rzadko rosnącym składnikiem zimozielonych, liściastych lasów z dominacją przedstawicieli bukowatych. Gatunek nie ma znaczenia ekonomicznego. Uprawiany jest rzadko w kolekcjach botanicznych[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo o prostym pniu[5], osiągające do 20 m wysokości i 40 cm średnicy pnia[2]. Kora ciemnoszara, nieregularnie łuszcząca się[2]. Pędy za młodu silnie omszone, z wiekiem łysiejące, początkowo żółtobrązowe, później ciemnożółte[2]. Poza długopędami występują tzw. fałszywe krótkopędy o osi skróconej, ale liściach skrętoległych, pojedynczych, choć gęsto skupionych[5].
Liście
Na długopędach ułożone spiralnie, przy czym z powodu przemiennie szybszego i wolniejszego wzrostu – wyrastają odcinkami na zmianę gęsto i rzadko. Na pozornych krótkopędach wyrastają gęsto skupione na podobieństwo pęczków[5]. Liście są równowąsko-lancetowate, spłaszczone[5] o długości 4–6 cm na długopędach i zwykle nie dłuższe niż 3 cm na krótkopędach. Od góry ciemnozielone[2], od spodu jaśniejsze, z 2 białymi paskami aparatów szparkowych[5]. Na szczycie zaokrąglone[5].
Kwiaty i szyszki
Kwiaty męskie w niewielkich szyszkowatych kwiatostanach wyrastających po 1–3 z bocznych pąków na pędzie. Kwiaty żeńskie w szyszkowatych, zielonych i początkowo wzniesionych kwiatostanach. Podczas dojrzewania nasion drewnieją i zwisają. Dojrzewają w ciągu roku, ale pozostają na gałęziach przez wiele lat. Mają jajowaty kształt[5], kolor ciemnobrązowy i osiągają 3–5 cm długości. Składają się z 13-16 zaokrąglonych na brzegu i omszonych łusek nasiennych. Łuski wspierające są ukryte – osiągają do 1/3 długości łusek nasiennych[2]. Nasiona owalne, zielone, długości do 5–6 mm i szerokości do 3–4 mm z jajowatym, żółtobrązowym skrzydełkiem o długości do 1,5 cm.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie Cathaya to rodzaj monotypowy z jednym gatunkiem. Znajdowane na różnych obszarach (m.in. w Europie – w Niemczech i Polsce oraz na Syberii) skamieniałości szyszek i pyłku zaliczane do tego rodzaju i opisywane jako różne gatunki wymarłe przeniesione zostały do rodzaju Abietineaepollenites R.Potonie, 1955[6]. Rodzaj należy do szeroko ujmowanej podrodziny sosnowych Pinioideae[7] lub wyodrębnianej z niej podrodziny modrzewiowych Laricoideae[8]. Ustalenie pozycji systematycznej i relacji filogenetycznych Cathaya było problematyczne ze względu na podobieństwa do kilku różnych rodzajów z rodziny sosnowatych. Na podstawie cech budowy morfologicznej i anatomicznej pewna była przynależność do szeroko ujmowanej grupy sosnowych obejmującej poza tym rodzajem także: Larix, Picea, Pinus i Pseudotsuga. Pewne cechy budowy wskazywały na siostrzaną pozycję tego rodzaju w stosunku do rodzajów Larix i Pseudotsuga (stąd klasyfikowanie do Laricoideae)[9]. Późniejsze analizy molekularne sytuują ten rodzaj jednak jako siostrzany w stosunku do Picea i Pinus[7] lub siostrzany tylko dla Picea, wobec to której pary rodzaj Pinus jest bazalny[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - PINACEAE. 2001–. [dostęp 2019-09-17].
  2. a b c d e f g h Cathaya argyrophylla Chun & Kuang. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-09-17].
  3. a b c Yang, Y. & Liao, W.: Cathaya argyrophylla (ang.). W: The IUCN Red List of Threatened Species 2013 [on-line]. [dostęp 2019-09-17].
  4. Cathaya. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-09-17].
  5. a b c d e f g Cathaya Chun & Kuang. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-09-17].
  6. Doweld, A. B.. On Cathaya, living and fossil (Pinaceae). „Taxon”. 67, 1, s. 196–202, 2018. DOI: 10.12705/671.14. 
  7. a b Lockwood, J. D., Aleksić, J. M., Zou, J., Wang, J., Liu, J., & Renner, S. S.. A new phylogeny for the genus Picea from plastid, mitochondrial, and nuclear sequences.. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 69, 3, s. 717–727, 2013. DOI: 10.1016/j.ympev.2013.07.004. 
  8. Christopher J. Earle: Cathaya argyrophylla. W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2019-09-17].
  9. Xiao-Quan Wang, David C. Tank, Tao Sang. Phylogeny and Divergence Times in Pinaceae: Evidence from Three Genomes. „Molecular Biology and Evolution”. 17, 5, s. 773–781, 2000. DOI: 10.1093/oxfordjournals.molbev.a026356. 
  10. Ying Lu, Jin-Hua Ran, Dong-Mei Guo, Zu-Yu Yang, Xiao-Quan Wang. Phylogeny and Divergence Times of Gymnosperms Inferred from Single-Copy Nuclear Genes. „PLoS ONE”. 9, 9: e107679, 2014. DOI: 10.1371/journal.pone.0107679.