Cedr himalajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cedr himalajski
Ilustracja
Systematyka[1][2][3]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa nagonasienne
Klasa iglaste
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj cedr
Gatunek cedr himalajski
Nazwa systematyczna
Cedrus deodara (Roxb. ex Lamb.) G.Don
Hort. Brit. 1: 388 1830[4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Gałązka cedra himalajskiego z szyszkami

Cedr himalajski (Cedrus deodara) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Jest to najbardziej rozpowszechniony gatunek cedru.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rośnie dziko w cieplejszych, górzystych i zalesionych obszarach zachodniego Afganistanu, Nepalu, Chin, Indii i Pakistanu[6]. Występuje na terenach górzystych sięgając do wysokości 2500 m n.p.m.[7]. Pierwotny zasięg występowania tego gatunku obecnie znacznie zmniejszył się wskutek wyrębu drzew[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Duże drzewo o stożkowatej koronie, ze zwisającym wierzchołkiem. W swojej ojczyźnie osiąga wysokość do 50 m, uprawiany w Polsce jest znacznie niższy (20-25 m). Ma szerokostożkowatą koronę i wyraźnie zwieszony pęd wierzchołkowy, gałęzie również zwieszają się[7].
Liście
Igły długości 3-5 cm, bardzo miękkie, niebieskozielone. Na długopędach wyrastają skrętolegle, na krótkopędach zebrane są w pęczki po 25-30 sztuk[7]. Mają długość ok. 3,5 cm[8]
Kwiaty
Kwiaty żeńskie szyszkowate, kwiaty męskie zebrane w wyprostowane kłosy[7].
Szyszki
Cylindryczne, długości 8-12 cm z jajowato zakończonym wierzchołkiem. Młode są pokryte niebieskawym nalotem, potem zmieniają kolor na czerwonobrązowy[7].

Odmiany uprawne[edytuj | edytuj kod]

Ten cedr posiada kilka bardzo ładnych odmian, które tak samo jak forma dzika mogą być uprawiane w ogrodach:

  • 'Aurea' – odmiana ogrodowa o złocistym wybarwieniu igieł, wyselekcjonowana z cedru himalajskiego. Bardziej wrażliwa na mrozy, więc wymaga miejsca zacisznego. Jest najczęściej uprawiana[8]
  • 'Karl Fuchs' – odmiana znacznie bardziej odporna na mróz niż gatunek dziki. Igły są szaroniebieskie. Polecany do mniejszych ogrodów, gdyż po 15 latach osiąga tylko 5 m wysokości.
  • 'Golden Horizon' – mały iglak mający tylko 5 m wysokości. Jego młode igły są jasnożółte. Niestety w zimniejszych rejonach Polski zawodzi w uprawie. Polecany tylko do najcieplejszych części zachodniej Polski.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

W Polsce nie jest w pełni mrozoodporny (strefy mrozoodporności 7-10)[8]. W pierwszych latach uprawy wymaga okrycia na zimę. Starsze okazy radzą sobie dobrze z naszymi zimami. Może być sadzony na glebie wapiennej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-11] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-11] (ang.).
  3. M.J.M. Christenhusz i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19, 2011, s. 55–70 [dostęp 2021-03-24].
  4. The Plant List. [dostęp 2013-01-30].
  5. Cedrus deodara, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2013-01-30].
  7. a b c d e Joachim Mayer, Heinz-Werner Schwegler: Wielki atlas drzew i krzewów. Oficyna Wyd. „Delta W-Z”. ISBN 978-83-7175-627-6.
  8. a b c d Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.