Cenote

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nurkowanie w cenote w Tulúm

Cenote [seˈnoˌte], z języka maya dzonot – rodzaj naturalnej studni krasowej utworzonej w skale wapiennej, występujący szczególnie często na półwyspie Jukatan w Meksyku. Są one połączone z podziemnymi zasobami wody gruntowej i niekoniecznie posiadają lustro wodne widoczne na powierzchni (np. cenote Choo-Ha[1]), lecz najbardziej znane są duże, otwarte cenotes, takie jak w święta cenote (cenote sagrado) w Chichén Itzá lub cenote Ik Kil[1].

Woda w cenote często jest bardzo czysta, przefiltrowana przez podłoże wapienne.

Cenote w kulturze Majów[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na ograniczone opady i brak rzek, cenotes były dla Majów podstawowym źródłem wody i to przez cały rok. Duże miasta, takie jak Chichén Itzá budowano więc wokół tych naturalnych studni. Niektóre z nich pełniły również ważną rolę rytualną, związaną z kultem boga deszczu i wody Chaaka, który zgodnie z dawnymi wierzeniami, miał w takich studniach krasowych mieszkać[2]. Wierzono również, że studnie te prowadzą w zaświaty[3]. Dokonywano również ofiar z ludzi. Znaleziska archeologiczne obejmują zarówno liczne szkielety jak i przedmioty związane z kultem[4]. Na przykład na terenie świętej cenote (cenote sagrado) na terenie strefy archeologicznej Chichén Itzá, znaleziono liczne ludzkie szczątki, z czego około 80% kości pochodziło od dzieci w wieku pomiędzy 3 a 11 rokiem życia[3].

Cenote współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie wiele z cenotes zostało zaadaptowanych przez człowieka do celów rekreacyjnych i turystycznych - w tym m.in. do zwiedzania, zażywania kąpieli, czy też do nurkowania[5].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Podziemny Jukatan | Tomasz Merwiński [dostęp 2019-03-06] (pol.).
  2. Secrets of the Maya Otherworld, Magazine, 1 sierpnia 2013 [dostęp 2019-03-06].
  3. a b Mark Tutton CNN, Hidden tunnel could lead to Mayan 'entrance to the underworld', CNN [dostęp 2019-03-06].
  4. "Haunted" Maya Underwater Cave Holds Human Bones, National Geographic News, 16 stycznia 2014 [dostęp 2019-03-06].
  5. InHerit Awarded National Geographic Society Grant for Yucatec Cenotes Heritage and Conservation Project | Institute for the Study of the Americas [dostęp 2019-03-06] (ang.).