Cerkiew św. Jana Teologa w Moskwie (Priesnienskij)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew św. Jana Teologa
Храм во имя Апостола Иоанна Богослова
Distinctive emblem for cultural property.svg 7737676000
cerkiew parafialna
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Rosja
Miasto wydzielone  Moskwa
Miejscowość Coat of Arms of Moscow.svg Moskwa
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia moskiewska miejska
Wezwanie św. Jana Teologa
Wspomnienie liturgiczne 8/21 maja
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Cerkiew św. Jana Teologa
Cerkiew św. Jana Teologa
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Cerkiew św. Jana Teologa
Cerkiew św. Jana Teologa
Ziemia55°45′43″N 37°36′02″E/55,761944 37,600556
Strona internetowa

Cerkiew św. Jana Teologacerkiew w Moskwie, w dekanacie centralnym eparchii moskiewskiej miejskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew i dzwonnica

Pierwsza drewniana cerkiew na miejscu obecnie istniejącej została zbudowana na początku XVII w. Pierwsza informacja o niej pochodzi z 1615 i dotyczy przekazania przez cara Michała I ikony patronalnej. Drewnianą budowlę zastąpiono murowaną w latach 1652–1655, zaś w 1691 powiększono ją o drugi ołtarz św. Mikołaja z Miry[1], wyświęcony w 1694 przez patriarchę moskiewskiego i całej Rusi Adriana[2].

W 1668 Symeon Połocki otworzył przy cerkwi pierwszą w Moskwie prywatną szkołę prawosławną, utrzymywaną z darów miejscowych parafian. Dziesięć lat później przy świątyni zorganizowano utrzymywany przez cara przytułek dla stu ubogich[2].

Cerkiew rozbudowano jeszcze dwukrotnie: w 1740 wzniesiono dwukondygnacyjną dzwonnicę (na której zawieszono siedem dzwonów[2]), natomiast w latach 1838–1842 kolejny ołtarz boczny św. Mitrofana z Woroneża[1]. Wtedy też przeprowadzono remont całego budynku[2]. W uroczystym poświęceniu powiększonej świątyni w 1842 brał udział metropolita moskiewski Filaret[1]. Ołtarz św. Mitrofana zlikwidowano w 1870, przenosząc stół ołtarzowy do głównego pomieszczenia ołtarzowego świątyni[2]. W latach 1876–1879 do cerkwi wstawiono nowy barokowy ikonostas, wykonano nowe freski.

W czasie akcji konfiskaty kosztowności cerkiewnych wyposażenie cerkwi uległo rozgrabieniu[2]. Świątynia pełniła funkcje sakralne do 1933, gdy została zamknięta i przekazana Teatrowi Kameralnemu im. Puszkina. W okresie radzieckim zaginęły czczone w poprzednich stuleciach kopia Smoleńskiej Ikony Matki Bożej z XVII w.[2] oraz patronalny wizerunek podarowany przez cara Michała[1]. Teatr sugerował całkowite zniszczenie cerkwi, jednak skutecznie zaprotestował przeciwko temu architekt Dmitrij Suchow. W rezultacie doszło jedynie do przebudowy budynku, w czasie której usunięto z niego przypominające o pierwotnym przeznaczeniu kopuły. We wnętrzu zniszczono freski oraz wyposażenie pomieszczenia ołtarzowego. Początkowo w budynku mieścił się internat, a następnie pracownie stolarska i ślusarska[2].

W latach 1956–1998, z przerwami, trwały prace nad restauracją zabytkowej cerkwi[2].

Rosyjski Kościół Prawosławny odzyskał obiekt w 1992 (świątynia była wówczas w stanie grożącym zawaleniem[2]). Pierwsze nabożeństwa odbyły się w czasie Paschy w 1993 przed ołtarzem św. Mikołaja. Cały budynek zaczął pełnić funkcje sakralne dwa lata później, a jego pierwotny wygląd został całkowicie zrekonstruowany. Po remoncie cerkiew poświęcił ponownie patriarcha moskiewski i całej Rusi Aleksy II w 1999[1]. W cerkwi w 2014 służył natomiast patriarcha moskiewski i całej Rusi Cyryl[2].

Związani z cerkwią[edytuj | edytuj kod]

Ostatnim proboszczem cerkwi św. Jana Teologa przed jej zamknięciem w 1933 był hieromnich Cyprian (Nielidow). W roku zamknięcia świątyni został on aresztowany i skazany na karę łagru, w którym duchowny zmarł. W 2002 został kanonizowany jako święty nowomęczennik[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]