Chawan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chawan (茶碗; dosłownie „herbaciana miska”) – naczynie używane do przygotowywania i picia herbaty. We wschodniej Azji istnieje wiele rodzajów chawanów używanych w ceremoniach herbacianych. Sposób ich wykorzystania zależy od wielu czynników.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chawan wywodzi się z Chin. Pierwsze chawany, które pojawiły się w Japonii, były sprowadzane z Chin w wiekach XIII-XVI[1]. Jian chawan, chińska miska herbaciana w Japonii znana pod nazwą Tenmoku chawan, była preferowanym naczyniem w japońskich ceremoniach herbacianych aż do XVI wieku[2]. Ta odmiana była też najczęściej używaną na co dzień aż do XV wieku[3]. Japoński termin tenmoku pochodzi od nazwy góry Tianmu, gdzie w miejscowych świątyniach japońscy kapłani nabywali takie naczynia i przywozili je do Japonii[4].

Mieszkaniec XI-wiecznego Fujian tak napisał o wyrobach herbacianych Jain:

Quote-alpha.png
Herbata ma jasny odcień i najlepiej wygląda w czarnych naczyniach. Miseczki wykonywane w Jianyang mają niebieskawo-czarny kolor i są zdobione wzorem przypominającym sierść zająca. Grubość ścianek trzyma ciepło napoju, co jest dodatkową zaletą. Nie ma miejsca, którego wyroby mogłyby z nimi konkurować. Niebieskie i białe naczynia nie są wykorzystywane przez miłośników przyjęć herbacianych[5].

Pod koniec okresu Kamakury (1185-1333), kiedy to zwyczaj picia herbaty rozprzestrzenił się po całej Japonii, a Tenmoku chawan stał się obiektem pożądania wszystkich warstw społecznych, Japończycy zaczęli tworzyć własne egzemplarze tego naczynia w Seto (dzisiejsza Prefektura Aichi). Pomimo, że Tenmoku chawan wywodził się od chińskiego oryginału o różnych kolorach, kształtach i wzorach, Japończycy szczególnie upodobali sobie miski o stożkowym kształcie, i to one stanowiły zdecydowaną większość naczyń wykonywanych w Seto[6].

Wraz z pojawieniem się ceremonii herbacianej wabi pod koniec okresu Muromachi (1336-1573), Japończycy zaczęli cenić Ido chawan, odmianę naczynia z Korei, tam używanego głównie japo miska do ryżu. Sen no Rikyū upodobał je sobie ze względu na ich szorstką prostotę[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kodansha encyclopedia of Japan, Volume 2. Tokyo: Kodansha. 1983. p. 25. ​ISBN 978-0-87011-622-3​.
  2. "Jian ware". Encyclopædia Britannica. Retrieved 4 December 2011.
  3. Tsuchiya, Yoshio (2002). The fine art of Japanese food arrangement. London: Kodansha Europe Ltd. p. 67. ​ISBN 978-4-7700-2930-0​.
  4. "Tea bowl (China) (91.1.226)". Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art. October 2006.
  5. Bushell, S.W. (1977). Chinese pottery and porcelain. Kuala Lumpur: Oxford University Press. ​ISBN 0-19-580372-8​.
  6. Ono, Yoshihiro; Rinne, Melissa M. "Tenmoku Teabowls". Kyoto National Museum. Retrieved 26 November 2011.
  7. Sadler, A.L. Cha-No-Yu: The Japanese Tea Ceremony. Tokyo: Tuttle, 1962, 67.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]