Collegium Anatomicum w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Collegium Anatomicum
Symbol zabytku nr rej. A/331[1] z 22 grudnia 1992
Ilustracja
Collegium Anatomicum w 2009 roku
Państwo

 Polska

Miejscowość

Łódź

Architekt

Franciszek Chełmiński, Otto Gehlig[2]

Ukończenie budowy

1897

Położenie na mapie Łodzi
Mapa konturowa Łodzi, w centrum znajduje się punkt z opisem „Collegium Anatomicum”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Collegium Anatomicum”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Collegium Anatomicum”
Ziemia51°46′19,23″N 19°28′07,63″E/51,772008 19,468786
Budynek Przytułku dla Starców i Kalek Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności (fot. Bronisław Wilkoszewski, 1896)

Collegium Anatomicum w Łodzi – budynek znajdujący się przy ul. prez. G. Narutowicza nr 60 w Łodzi.

Budynek zajmowany jest przez Uniwersytet Medyczny. Pierwotnie pełnił funkcję Schroniska dla Starców i Kalek Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności, którego pierwszym prezesem został Juliusz Heinzel[3][4][5]. Jako przytułek zapewniał schronienie i opiekę lekarską kilkuset podopiecznym[3], zgodnie z przeznaczeniem miał pomagać 300 osobom[2][6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijańskie Towarzystwo Dobroczynności powstało w Łodzi w 1875. Od tego czasu jego działacze starali się zapewnić pomoc najbardziej potrzebującym mieszkańcom miasta. Po kilkunastu latach działalności Towarzystwo na podstawie umowy z magistratem miejskim otrzymało plac przy ulicy Dzielnej 52 (obecna ul. prez. G. Narutowicza 60) z przeznaczeniem na budowę przytułku. Projekt budynku powstał w 1884, a sygnował go Franciszek Chełmiński. Mimo tego za autora projektu uważa się Otto Gehliga, który ze względu na brak wykształcenia i uprawnień nie mógł podpisać się pod projektem. Budowa była prowadzona w latach 1894–1896 a uroczyste otwarcie przytułku miało miejsce w 1897[3]. Trzypiętrowy budynek posiadał gazowe oświetlenie, wodociąg, kuchnię i jadalnię. W przytułku funkcjonowały kaplice: ewangelicka i katolicka[6][7][8].

Budynek należał do towarzystwa do 1939, kiedy przejęły go niemieckie władze okupacyjne. W czasie wojny w części budynku powstał schron, w wyniku czego gmach uległ uszkodzeniu. Po wojnie, w listopadzie 1945 budynek przekazano w użytkowanie Uniwersytetowi Łódzkiemu[2]. W 1950 wyłączono z uniwersytetu wydziały powiązane z medycyną i utworzono z nich Akademię Medyczną (obecnie Uniwersytet Medyczny) – budynek przeszedł na jej własność[7]. Zostało w nim zorganizowane Collegium Anatomicum, w 2015 mieściło katedry morfologii, patofizjologii, histologii i embrionologii[7]. Elementem dydaktycznym Collegium jest muzeum anatomiczne, w zasadzie niedostępne dla osób postronnych, znajdujące się w dawnej kaplicy przytułku[9].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Czterokondygnacyjny budynek został wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta. W jego części frontowej (elewacja południowa) mocno uwidoczniono boczne ryzality, natomiast na środku znajduje się nieznacznie zarysowany pseudoryzalit. Wschodnia i zachodnia elewacja również zwieńczone są pseudoryzalitami[7].

Elewacja budynku jest zróżnicowana, poszczególne kondygnacje różnią się od siebie, podkreślając układ poziomy. Pierwsza z kondygnacji jest otynkowana, boniowana, okna pozbawione są ozdób. Kolejna jest dwukolorowa – łączy elementy otynkowane z czerwoną cegłą o zróżnicowanych fakturach. Dwie ostatnie kondygnacje są oblicowane cegłą. Okna trzeciej kondygnacji są zwieńczone łukami arkadowymi. Czwarta kondygnacja posiada okna w formie neoromańskich biforiów[7]. Główne wejście, ozdobione neoromańskim portalem i rozetą, znajduje się w środkowym ryzalicie[7].

Portal Collegium Anatomicum

Nad wejściem znalazła się łacińska maksyma Res sacra miser (Miłosierdzie rzeczą świętą)[3], która później została zastąpiona innym napisem: „Collegium Anatomicum"[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022, s. 41 [dostęp 2020-08-29].
  2. a b c Kołodziej i Kronenberg 2015 ↓, s. 77.
  3. a b c d Kędzierski 2009 ↓, s. 93.
  4. Sosnowska 2011 ↓, s. 93–115.
  5. Zarys działalności ŁCHTD za czas od roku 1877 do końca 1902, z powodu 25-letniego jubileuszu, Łódź 1902.
  6. a b Niemieckimi śladami po "Ziemi Obiecanej". praca zbiorowa pod redakcją Krystyny Radziszewskiej, wyd. I, Łódź: Wydawnictwo Literatura, 1997, s. 127–128, ISBN 83-87080-43-8
  7. a b c d e f Kołodziej i Kronenberg 2015 ↓, s. 78.
  8. Łódź, ul. Narutowicza Gabriela 60 - Collegium Anatomicum.. fotopolska.eu. [dostęp 2022-03-29].
  9. Kołodziej i Kronenberg 2015 ↓, s. 79.
  10. Budynek byłego Przytułku dla Starców i Kalek Łódzkiego Crześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności.. www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2022-03-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]