Dźńaneśwar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dźńaneśwar
Wejście do świątyni Dźńaneśwara w Alandi

Dźńaneśwara (marathi: ज्ञानेश्वर , trl. dźńāneśwar , ang. Dnyaneshwar ) (ok. 1275-1296) – indyjski filozof, mistyk, jogin i święty hinduistyczny. Pierwszy wielki poeta tworzący w języku Marathów - marathi[1].

Inne imiona[edytuj | edytuj kod]

Nieco odmienne formy brzmienia od sanskryckiego imienia świętego, spotyka się w języku marathi. Jednakże oscylują one wokół terminów : iśwara, dźńana i dewa:

  • Dźńaneśwar
  • Dźńanadewa - trl. jñānadeva
  • Dźńanoba - trl. jñānoba
  • Dnjaneśwar
  • Dnjandew.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dźńaneśwara urodził się około 1275 w Apegaon (obecnie w zachodnioindyjskim stanie Maharasztra) w rodzinie powiązanej z tradycją śiwaicką. Rodzeństwo to starszy brat Niwryttinatha , młodszy brat Sopanadewa, siostra Muktabai. Tradycja głosi że cała ta czwórka była manifestacjami hinduistycznych bóstw:

Już jako nastolatek zyskał uznanie jako guru i tworzył dzieła filozoficzne. Możliwe, że przebywał na dworze radży Ramadewy Rao w Dewagiri [1]. W drodze do sławnego lokalnego miejsca pielgrzymkowego - świątyni Withoby w Pandharpur, około roku 1293 , napotkał Namadewę . Razem kontynuowali wędrówkę po Indiach, szerząc kult Witthali i saguniczną tradycje santów [3].

W 1296, w wieku dwudziestu jeden lat, podjął decyzję o zakończeniu ziemskiego życia i pogrążył się w samadhi . Miejsce odejścia to Alandi , gdzie do dziś kultem otacza się świątynię "grobu" - sandźiwansamadhi Dźńaneśwara. Istnienie drugiej takiej świątyni w Apegaon , miejscu urodzin, niektóre źródła uznają za argument o istnieniu dwóch Dźńaneśwarów [4].

Droga duchowa[edytuj | edytuj kod]

  • Dźńaneśwara urodził się w rodzinie powiązanej z tradycją nathów[5].
  • Był wyznawcą Kryszny , w tym szczególnie Witthala identyfikowanego z Kryszną.
  • Za swich guru uważał postacie o imionach: Matsjendranatha, Goraksza, Gahininath, Niwrytinath [6].
  • Wielbił Krysznę w postaci osobistego ziemskiego guru. Pojmował samego boga Krysznę jako guru najwyższego [7].
  • Został zainicjowany do tradycji nathów, jednak krytycznie wyrażał się o stosowanych przez ten nurt technik i rytuałów [8].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Święty tworzył w językach marathi i hindi:

  • Dźńaneśwari (Bhawarthadipika , Objaśnienie kształtów bytu [3])
  • Amrytanubhawa (Anubhawamryta, Nektar poznania [3], Doświadczenie nieśmiertelności [9])
  • abhangi.

Doktryna[edytuj | edytuj kod]

Kiedy stwarzają realny świat, jest to wyraz ich miłości. Każda materialna forma to wibracja, analogiczna do nauk ze szkoły spanda [10].

  • Wyzwolenie dzieli Dźńaneśwara na pośrednie i ostateczne, kładąc nacisk na to pierwsze określane terminem akrytibhakti ( naturalne, niesztuczne bahkti [11]) .

Jest to stan świadomości będący zjednoczeniem z bogiem , jednak nieznoszący odrębności jednostki. Powoduje jednak iż świadomość boga jest równoczneśnie świadomością bhakty. Wypływ duchowej miłości (prema) z jaźni czciciela do jaźni bostwa jest warunkiem zaistnienia tego stanu. Ostatecznie dochodzi do odpowiedzi boga na miłość bhakty. Bóstwo przyjmuje postawę analogiczną do kochającej kobiety w relacji z ukochanym i ma miejsce zwrotny przepływ mistycznej miłości z jaźni bóstwa do jaźni czciciela. Tak cel duchowej drogi objaśnia Dźńaneśwari [12].


Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dżńandew, Cezary Galewicz (tł.). W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 261, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
  2. Pasayandana S. 15
  3. 3,0 3,1 3,2 Małgorzata Sacha-Piekło: Jńāneśvara. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii. Andrzej Maryniarczyk (red.nacz.). Wyd. 1. T. 2. Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu, 2001, s. 364. ISBN ISBN 83-914431-4-0.
  4. Jńāneśvara. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii. Andrzej Maryniarczyk (red.nacz.). Wyd. 1. T. 2. Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu, 2001, s. 365. ISBN ISBN 83-914431-4-0.
  5. Małgorzata Sacha-Piekło: Jńāneśvara. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii. Andrzej Maryniarczyk (red.nacz.). Wyd. 1. T. 2. Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu, 2001, s. 364. ISBN ISBN 83-914431-4-0.
  6. Dźńaneśwari 18.1751 i nn.
  7. Dżnianadew, Cezary Galewicz (tł.). W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 93, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
  8. Dźńaneśwari 18.1138
  9. Dżnianadew. W: Georg Feuerstein: Joga - Encyklopedia. Maria Kużniak (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Wydawnictwo BRAMA, 2004, s. 93. ISBN 83-914652-5-X.
  10. Małgorzata Sacha-Piekło: Jńāneśvara. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii. Andrzej Maryniarczyk (red.nacz.). Wyd. 1. T. 2. Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu, 2001, s. 365. ISBN ISBN 83-914431-4-0.
  11. Małgorzata Sacha-Piekło: Jńāneśvara. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii. Andrzej Maryniarczyk (red.nacz.). Wyd. 1. T. 2. Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu, 2001, s. 388. ISBN ISBN 83-914431-4-0.
  12. Dźńaneśwari : XII 152-197