Diatryba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Diatryba – gatunek filozoficzno-literacki ukształtowany w starożytnej Grecji. Miał formę dialogu, mowy, kazania lub wykładu o charakterze moralizatorskim. Łączył prostotę i ocierającą się niekiedy o rubaszność swobodę stylu z wywodem retorycznym okraszonym anegdotami i dowcipami. Formę tę upodobali sobie szczególnie cynicy z III w p.n.e., głównie Tales i Bion z Borystenes.

W czasach nowożytnych zaczęła oznaczać także utwór polemiczny, wyrażający za pomocą ostrych środków wyrazu gwałtowną krytykę lub sprzeciw (np. Na mniemany spisek mieszczan Franciszka Zabłockiego).

Rodowód[edytuj | edytuj kod]

Wyraz ten wywodzi się od greckiego terminu diatribē (dosłownie ścierać – spędzać – czas)[1], a określało się nim w starożytnej Grecji czas spędzany w szkole. Później tym samym terminem nazywano rozprawę szkolną mającą charakter retorycznego dialogu – sporu z wymyślonym oponentem.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Ossolineum, 2000
  2. J.A. Cuddon, Dictionary of Literary Terms and Literary Theory, Penguin Books, 1991
  3. Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Nowe wydanie, Muza SA, wyd. XXV, Warszawa 2000, ​ISBN 83-7200-861-2​.
  4. Stanisław Sierotwiński, Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970, wyd. III, bez ISBN.