Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 805-A
Stary i nowy dom Braci Jabłkowskich
Stary i nowy dom Braci Jabłkowskich
Państwo  Polska
Miejscowość ul. Bracka 25
Architekt Karol Jankowski,
Franciszek Lilpop
Ukończenie budowy 1913-1914
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie
Ziemia52°13′56″N 21°00′55″E/52,232222 21,015278

Dom Towarowy Braci Jabłkowskichwarszawski dom towarowy, wzniesiony w latach 1913–1914 przy ul. Brackiej 25.

Historia[edytuj]

Dom Towarowy Braci Jabłkowskich rozpoczął działalność 7 listopada 1914. Poprzez bezpośrednie zaopatrywanie się u producentów, spółka wyeliminowała łańcuch pośredników i mogła zaoferować klientom tańszy produkt. Aby uprzyjemnić zakupy, otwarto na trzecim piętrze kawiarnię, a w sezonie letnim, na tarasie mieszczącym się na dachu, serwowano kefiry i soki owocowe, propagując idee zdrowego żywienia.

Okładka magazynu z modą, jesień-zima 1932/1933
Dom Towarowy Braci Jabłkowskich
Witraże w domu towarowym
Wnętrze domu towarowego

Lata największej świetności Dom Towarowy przeżywał w dwudziestoleciu międzywojennym. Do 1939 roku był jedynym tego typu domem handlowym w Warszawie oraz największym domem towarowym w Polsce; prowadził także sprzedaż wysyłkową. Pracownicy firmy wysyłani byli na pokazy mody do Paryża, aby tam podpatrywać najnowsze kolekcje mody[1].

Obiekt czynny był również podczas okupacji. W czasie Powstania Warszawskiego firma wspierała powstańców, zaopatrując ich w odzież, obuwie i żywność. Produkowano tu także amunicję. Jako jeden z nielicznych budynków w tamtym rejonie Warszawy, Dom Towarowy Braci Jabłkowskich przetrwał szczęśliwie bombardowania miasta. W 1945 roku wznowiono sprzedaż oraz rozdzielano towary UNRRA.

W maju 1950 roku odebrano budynek rodzinie Jabłkowskich i dom towarowy upaństwowiono. Od 1951 do 1970 roku w budynku mieścił się Centralny Dom Dziecka, następnie Dom Obuwia oraz siedziby biur, a od 1992 roku dom handlowy "Arka".

W czerwcu 1996 roku reaktywowano firmę Bracia Jabłkowscy i zwrócono jej budynek handlowy przy Brackiej 25.

W roku 2010 rozpoczęła się budowa nowego domu towarowego na rogu ulic Brackiej i Chmielnej, jednak zamiast sklepów planowany był tu budynek biurowy, który został oddany do użytku we wrześniu 2011[2].

Architektura[edytuj]

Modernistyczny gmach przy ulicy Brackiej 25 został wzniesiony w latach 1913-14, według projektu Karola Jankowskiego i Franciszka Lilpopa, na potrzeby powstałej pod koniec XIX wieku firmy "Bracia Jabłkowscy". Autorzy inspirowali się wielkimi francuskimi i niemieckimi domami towarowymi, a szczególnie zaprojektowanym przez Alfreda Messela domem Wertheima w Berlinie.

Witryny rozdzielone są pokaźnymi, profilowanymi filarami, a wejście umieszczono we wnęce podpartej dwiema doryckimi kolumnami. Budynek wzniesiono na bazie konstrukcji szkieletowo-żelbetowej. W prostym, funkcjonalnym wnętrzu, na uwagę zasługuje reprezentacyjna klatka schodowa, oświetlona półkolistymi oknami z witrażami zaprojektowanymi przez Edmunda Bartłomiejczyka, a wykonanymi w pracowni W. Skibińskiego, przedstawiającymi wytworne mieszkanki miasta z różnych epok. W obiekcie zainstalowano pierwszą szklaną windę w Warszawie[1].

Nowy Dom Jabłkowskich[edytuj]

Nowy dom Jabłkowskich, 2011

Nowy dom braci Jabłkowskich, projektu architektów Ryszarda Girtlera i Marii Girtler-Szymborskiej, liczy sześć kondygnacji nadziemnych, przy czym parter przeznaczony jest na usługi (salon telefonii komórkowej), a piętra na pomieszczenia biurowe. Przewidziano możliwość wykonania w stropie nad parterem dużego otworu na dźwig i schody ruchome, co pozwoliłoby wprowadzić usługi również na I piętro, a także ewentualnie do podziemia. Wejście do budynku znajduje się od strony ulicy Chmielnej.

Elewacje budynku są utrzymane w skali zgodnej ze starym budynkiem Domu Towarowego. Zastosowano okładzinę z szarego piaskowca oraz z modrzewia syberyjskiego. Narożnik budynku zaprojektowano na planie łukowym, elewacje od ulic Brackiej i Chmielnej łączą się płynnie w całość[3]. Budynek zaopatrzony jest w dwupoziomowy parking podziemny.

Przypisy

  1. a b Agata Piasecka: Luksusowy Dom Towarowy Braci Jabłkowskich - słyszała o nim cała Europa. Agora SA, 2016-03-17. [dostęp 2016-06-01].
  2. Michał Wojtczuk. Nowy budynek Jabłkowskich: biurowiec zamiast sklepów. „Gazeta Wyborcza Stołeczna”, 2010-01-21. 
  3. Dariusz Bartoszewicz: Nowy Dom Jabłkowskich. Z klasą! Gazeta Wyborcza Stołeczna z 15 września 2011, str. 4/5

Bibliografia[edytuj]

  • Cezary Łazarewicz: Sześć pięter luksusu. Przerwana historia Domu Braci Jabłkowskich. Kraków: Znak, 2013. ISBN 9788324020478.
  • Feliks Jabłkowski: Dom Towarowy Bracia Jabłkowscy. Romans ekonomiczny. Warszawa: Wydawnictwo "Iskry", 2005, seria: Seria z Kogutem. ISBN 8320717965.
  • Małgorzata Omilanowska: Świątynie handlu: warszawska architektura komercyjna doby wielkomiejskiej. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2004, s. 270-277. ISBN 8389101327.

Linki zewnętrzne[edytuj]