Dzierzba siwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzierzba siwa
Lanius ludovicianus[1]
Linnaeus, 1766
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina dzierzby
Rodzaj Lanius
Gatunek dzierzba siwa
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     zimowiska

Dzierzba siwa[3] (Lanius ludovicianus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzierzb (Laniidae), zamieszkujący Amerykę Północną. Liczny, ale ze względu na malejącą populację klasyfikowany jako gatunek bliski zagrożenia.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd
Duża głowa, dziób czarny, stożkowaty i hakowaty. Wierzch ciała szary. Skrzydła oraz ogon czarne. W okolicach nadgarstka i na brzegu ogona białe plamy. Pasek oczny czarny. Spód szarawobiały. Obie płci są podobne.
Rozmiary
długość ciała 20–23 cm, rozpiętość skrzydeł 28–32 cm; masa ciała 35–50 g[4].

Zasięg, środowisko[edytuj | edytuj kod]

Półotwarte tereny środkowej i południowej części Ameryki Północnej – od południowej Kanady po południowy Meksyk. Północne populacje wędrowne – zimują w południowej części kontynentu aż po Meksyk. Populacje z południa zasięgu zazwyczaj osiadłe[2].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Zjada owady (m.in. koniki polne, chrząszcze) i inne stawonogi, a także płazy, gady, małe ssaki (gryzonie) i ptaki; czasami żywi się też padliną[5]. Poluje najczęściej z czatowni. Często gromadzi zdobycz, nabijając ją na ciernie.

Oba ptaki z pary zbierają materiał na gniazdo, choć buduje je wyłącznie samica przez około 6–11 dni. Często jest ono umiejscowione w ciernistej roślinności, by ochronić je przed drapieżnikami. Gniazdo w kształcie otwartej miseczki jest starannie utkane z korzonków, gałązek i kawałków kory, a wewnątrz wyłożone miękkim materiałem, takim jak kwiaty, porosty, trawa, mech, pióra, sierść, a nawet kawałki sznurka czy tkanin. W zniesieniu zwykle 5–6 jaj, a ich inkubacja trwa 15–17 dni[5]. Wysiaduje samica, a samiec w tym czasie ją dokarmia. Karmieniem piskląt zajmują się oboje rodzice[6]. Młode są w pełni opierzone po 16–20 dniach od wyklucia[5].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Obecnie zwykle wyróżnia się 7 podgatunków L. ludovicianus[7][8], choć opisano ich w sumie kilkanaście[8]:

  • L. l. excubitorides Swainson, 1832 – środkowa Kanada oraz środkowe i zachodnie USA
  • L. l. migrans E. Palmer, 1898 – wschodnia Ameryka Północna
  • L. l. ludovicianus Linnaeus, 1766 – wybrzeże południowo-wschodnich USA; proponowany podgatunek miamensis uznany za jego synonim
  • L. l. anthonyi Mearns, 1898Channel Islands (u wybrzeży południowej Kalifornii, południowo-zachodnie USA)
  • L. l. mearnsi Ridgway, 1903San Clemente Island (u wybrzeży południowej Kalifornii, południowo-zachodnie USA)
  • L. l. grinnelli Oberholser, 1919 – skrajnie południowa Kalifornia (południowo-zachodnie USA) i północna Kalifornia Dolna (północno-zachodni Meksyk)
  • L. l. mexicanus C. L. Brehm, 1854 – zachodni i środkowy Meksyk oraz południowa Kalifornia Dolna (północno-zachodni Meksyk)

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2017 roku uznaje dzierzbę siwą za gatunek bliski zagrożenia (NT – near threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowano ją jako gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Organizacja Partners in Flight w 2019 roku szacowała liczebność populacji na około 7 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lanius ludovicianus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Lanius ludovicianus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Laniidae Rafinesque, 1815 - dzierzby - Shrikes (wersja: 2019-10-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-12-22].
  4. Loggerhead Shrike Identification (ang.). W: All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2020-12-22].
  5. a b c Loggerhead Shrike Life History (ang.). W: All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2020-12-22].
  6. N. Bouglouan: Loggerhead Shrike (ang.). W: oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2020-12-22].
  7. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Shrikes, vireos, shrike-babblers (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-12-22].
  8. a b Loggerhead Shrike (Lanius ludovicianus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-22)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]