Dzioborożec żałobny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzioborożec żałobny
Buceros rhinoceros[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd dzioborożcowe
Rodzina dzioborożce
Rodzaj Buceros
Gatunek dzioborożec żałobny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Dzioborożec żałobny[3] (Buceros rhinoceros) – gatunek ptaka z rodziny dzioborożców (Bucerotidae) występującego na Półwyspie Malajskim, Sumatrze, Borneo i Jawie.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Blisko spokrewniony z dzioborożcem wielkim (B. bicornis), z którym się niekiedy krzyżuje zarówno na wolności, jak i w niewoli[4]. Wyróżnia się trzy podgatunki B. rhinoceros[4][5]:

  • B. r. borneoensis Schlegel & S. Müller, 1845 – Borneo
  • B. r. rhinoceros Linnaeus, 1758 – Półwysep Malajski i Sumatra
  • B. r. silvestris Vieillot, 1816 – Jawa

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

W upierzeniu przeważa czarny kolor. Ogon jest biały i długi i przebiega przez niego czarny pas. Lotki skrzydeł są na końcach białe. Ptak ten posiada także długie nogi i bardzo duży, zakrzywiony dziób z karbowanymi krawędziami. Na górnej części dzioba znajduje się efektowny hełm, wypełniony od środka powietrzem.

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi do 120 cm, a masa – od 2 do 3 kg. Samce są minimalnie większe od samic.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje stare lasy do wysokości 1200 m n.p.m., gdzie przez cały rok ma zapewnione pożywienie.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Poza sezonem rozrodczym kalao zbierają się w niewielkie grupy, a w czasie sezonu ptaki te łączą się w pary. Porusza się niezgrabnym lotem, w czasie którego wydaje charakterystyczne dźwięki. Dzioborożec za pomocą swojego dzioba pielęgnuje upierzenie, zamurowuje dziuplę, chwyta pożywienie i karmi pisklęta. Karbowany dziób jest przystosowaniem do pewnego chwytu.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Ptaki te jedzą głównie owoce (zwłaszcza figi[4]) i orzechy, lecz nie gardzą również owadami, jaszczurkami, żabami drzewnymi czy ptasimi jajami[2].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Lęgi trwają od stycznia do lutego. Po odbyciu godów samica wchodzi do środka wcześniej znalezionej dziupli (55 cm długości, 40 cm szerokości i 1,2 m głębokości) i zamurowuje ją od środka mieszanką mułu, kału i resztek pożywienia. Samica pozostawia jedynie pionową szczelinę. Przez nią samiec dostarcza pożywienie partnerce. Samica znosi zazwyczaj dwa jaja. Okres inkubacji trwa ok. miesiąca. Przez początkowy okres ich życia samica pozostaje w dziupli z młodymi. Później opuszcza dziuplę, którą znowu zamurowują pisklęta, jednak pozostaje w pobliżu gniazda. Za karmienie jej i potomstwa jest w tym czasie odpowiedzialny samiec. Jeżeli w tym okresie zginie, są skazani na śmierć głodową, gdyż wcześniej u samicy nastąpiła wymiana lotek skrzydeł i ogona. Po 3 miesiącach młode opuszczają dziuplę, pozostają jednak przy rodzicach do końca sezonu.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2018 roku klasyfikuje dzioborożca żałobnego jako gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable), wcześniej miał on status gatunku bliskiego zagrożenia (NT – Near Threatened). Ptak ten nie jest przystosowany do życia w innym środowisku, więc wycinanie lasów, które zamieszkuje, stanowi dla niego bardzo duże zagrożenie. Ponadto negatywny wpływ na liczebność tego ptaka mają polowania – dla mięsa, na handel, części jego ciała są wykorzystywane w strojach ceremonialnych, zwłaszcza na Borneo[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Buceros rhinoceros, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Buceros rhinoceros. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Bucerotidae Rafinesque, 1815 - dzioborożce - Hornbills (wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-05].
  4. a b c Kemp, A.C. & Boesman, P.: Rhinoceros Hornbill (Buceros rhinoceros). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-05-05].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-05-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]