El Hierro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
El Hierro
zachodni cypel El Hierro był przez stulecia najbardziej na zachód wysuniętym skrawkiem lądu znanym Europejczykom
zachodni cypel El Hierro był przez stulecia najbardziej na zachód wysuniętym skrawkiem lądu znanym Europejczykom
Kontynent Afryka
Państwo  Hiszpania
Akwen Ocean Atlantycki
Powierzchnia 278 km²
Populacja (2003)
 • liczba ludności
 • gęstość

10 162
36 os./km²
Położenie na mapie Afryki
Mapa lokalizacyjna Afryki
El Hierro
El Hierro
Ziemia 27°45′00″N 17°39′46″W/27,750000 -17,662778Na mapach: 27°45′00″N 17°39′46″W/27,750000 -17,662778
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

El Hierro, zwany też Isla del Meridiano („Wyspą Południkową”), jest najmniejszą i najdalej na południe i na zachód położoną wyspą w hiszpańskim archipelagu Wysp Kanaryjskich zaliczanym do Makaronezji[1]. Wyspa skalista i górzysta, o powierzchni 278 km², zamieszkana (według danych za 2003) przez 10162 mieszkańców.

Flaga El Hierro

Nazwa wyspy wywodzi się z języka pierwotnych mieszkańców Wysp Kanaryjskich, Guanczów, nazywających ją Hero; po hiszpańskich podbojach przekształciła się w El Hierro, co oznacza po hiszpańsku „żelazo”. Łacińska nazwa żelaza ferrum spowodowała, że w innych językach, w tym we francuskim, niemieckim i duńskim, a także na mapach opisanych po łacinie zamiennie używa się dla tej wyspy nazwy Ferro.

Wyspa znajduje się pod administracją hiszpańską od czasu podboju przez Jeana de Béthencourt.

Wyspa Południkowa[edytuj | edytuj kod]

Przez stulecia położenie wyspy uznawano za punkt odniesienia do wykreślania map i dokonywania obliczeń geograficznych, szczególnie dla nie-brytyjskich żeglarzy i geografów. Już w II wieku naszej ery Ptolemeusz wykorzystał najbardziej na zachód wysunięty znany sobie ląd jako południk odniesienia, dzięki czemu współrzędne geograficzne wszystkich punktów na znanym świecie były wschodnie i według przyjętej konwencji – „dodatnie”.

fragment mapy Górnego Śląska z 1746 roku z oznaczeniami długości geograficznej obliczanej względem El Hierro (tu: jako Ferro)

W 1634 Ludwik XIII i Richelieu potwierdzili, że południk Ferro powinien być używany na mapach jako południk odniesienia, jako przebiegający przez najdalej na zachód wysunięty ląd „Starego Świata” i – jak uznawano – dokładnie 20 stopni na zachód od Paryża. Mimo że przy dokładniejszych późniejszych pomiarach okazało się, że El Hierro leży dokładnie o 20°23′9" na zachód od Paryża, to utrzymano zasadę, że Paryż leży dokładnie na 20°0′0" od południka Ferro, czyli innymi słowy położenie południka odniesienia („zerowego”) zdefiniowano na podstawie położenia Paryża. Natomiast dzisiaj, według powszechnie stosowanego obecnie systemu współrzędnych geograficznych, przyjmujących Greenwich jako południk zerowy, południk Ferro ma położenie 17°39′46"W, natomiast szerokość geograficzna wyspy wynosi 27°45′N.

Zjawiska wulkaniczne w pobliżu wyspy[edytuj | edytuj kod]

Od roku 2010 na wyspie El Hierro notowane sa częstsze niż w przeszłości wstrząsy sejsmiczne, a na morzu w okolicy wyspy, kilka kilometrów na południe od niej, widoczne są skutki trwającej pod wodą erupcji wulkanicznej (wzrost temperatury wody, wiry, wydobywający się gaz i wypływające kawałki materiału piroklastycznego). Według wulkanologów zjawiska te wskazują na tworzenie się w tym miejscu nowej wyspy, która w przyszłości połączyć się może z wyspą El Hierro[2][3].

Przypisy

  1. Robert Machowski, Mariusz Rzętała. Teneryfa i La Gomera - wyspy przyrodniczych osobliwości dla geografów. „Z badań nad wpływem antropopresji na środowisko”. 12, s. 139-143, 2011. ISSN 1895-6777. 
  2. tvnmeteo.
  3. Spiegel Online, Wissenschaft: Forscher melden kleinen Vulkanausbruch vor Kanareninsel.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Machowski, Mariusz Rzętała. Teneryfa i La Gomera - wyspy przyrodniczych osobliwości dla geografów. „Z badań nad wpływem antropopresji na środowisko”. 12, s. 139-143, 2011. ISSN 1895-6777. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]