Ewa Urszula Wilczur-Garztecka
| Data i miejsce urodzenia |
16 czerwca 1920 |
|---|---|
| Data śmierci |
13 maja 2007 |
| Zawód, zajęcie |
krytyczka i promotorka sztuki nowoczesnej, działaczka lewicowej konspiracji |
| Narodowość |
polska |
| Małżeństwo | |
| Dzieci | |
| Odznaczenia | |
Ewa Urszula Wilczur-Garztecka z domu Rohr (ur. 16 czerwca 1920 w Golinie Wielkiej, zm. 13 maja 2007) – polska krytyczka i promotorka sztuki nowoczesnej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodziła z żydowsko-niemieckiej rodziny, ale określała się jako "obywatelka polska narodowości niemieckiej"[1]. Była najmłodszym dzieckiem ziemianina Wilhelma Rohra (zginał w powstaniu warszawskim). Działaczka lewicowej konspiracji Związek Syndykalistów Polskich. W czasie okupacji posługiwała się nazwiskiem swojego kolegi Janusza Koziorowskiego, z którym zawarła fikcyjny związek małżeński i co uchroniło ją przed Zagładą. Uczestniczka powstania warszawskiego – łączniczka IV Zgrupowania AK "Gurt".
Po wojnie wyszła za mąż za Juliusza Wilczur-Garzteckiego, pisarza i publicystę, byłego oficera AK, etatowego pracownika UB. Wraz z mężem jako pracownicy MSZ przebywali na placówkach dyplomatycznych w Rzymie i Paryżu. W 1949 została odwołana do kraju i aresztowana pod zarzutem szpiegostwa. W więzieniu przebywała do 1952.
W 1955 współzałożycielka – wraz z mężem – Klubu Krzywego Koła, którego pierwsze spotkania odbywały się w ich mieszkaniu przy ulicy Krzywe Koło[2][3].
Redaktorka Sztandaru Młodych i Trybuny Ludu. Członkini Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA).
Pochowana w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Komunalnym Północnym na Wólce Węglowej w Warszawie[4].
Pozostawiał wspomnienia, których fragmenty związne z jej udziałem w powstaniu warszawskim opublikował w 2024 roku kwartalnik historyczny Karta[5].
Życie osobiste
[edytuj | edytuj kod]Była zamężna z Januszem Koziorowskim i Juliuszem Wilczur-Garzteckim. Z drugiego związku miała syna Marka Garzteckiego.
Wybrane odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi
- Warszawski Krzyż Powstańczy
- Odznaka Zasłużonego Działacza Kultury
- Srebrna odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1978)[6]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Karta..., s. 16
- ↑ Jan Józef Lipski - nowahistoria.interia.pl - [online], nowahistoria.interia.pl [dostęp 2020-07-26].
- ↑ "Zeszyty Historyczne" 149 - Jak powstawał Klub Krzywego Koła [online], web.archive.org, 21 lutego 2009 [dostęp 2020-07-26] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-21].
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-07-26].
- ↑ Karta..., s. 14-35
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, 15 lipca 1978, s. 9.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ewa Garztecka. Lekko w ogień. „Karta”. Nr 119, s. 14-35, 2024. Warszawa: Fundacja Ośrodka Karta.
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”
- Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie
- Polscy historycy sztuki
- Kobiety – powstańcy warszawscy
- Urodzeni w 1920
- Zmarli w 2007