Fetornik palawański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fetornik palawański
Mydaus marchei[1]
Huet, 1887[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina skunksowate
Rodzaj fetornik
Gatunek fetornik palawański
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Fetornik palawański[4] (Mydaus marchei) – gatunek ssaka z rodziny skunksowatych (Mephitidae), endemit występujący tylko na trzech wyspach filipińskich. Wykazuje duże podobieństwo do borsuków i do niedawna wraz z innymi skunksowatymi zaliczany był do łasicowatych. Badania genetyczne wykazały jednak, że skunksowate powinny tworzyć odrębny takson[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Występuje tylko na trzech filipińskich wyspach na północ od Borneo: Palawan, Calauit i Busuanga[6].

Habitat[edytuj | edytuj kod]

Spotykano go w zaroślach łąkowych i mało intensywnych uprawach[7]. Stosunkowo duże zagęszczenie wykazuje też w lasach wtórnych i siedliskach krzewiastych, gdzie buduje nory. Ślady jego obecności stwierdzono też na obszarach leśnych, lasach nizinnych i środowisku mieszanym aż do krawędzi namorzynów[8].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała od 32 do 46 cm i masa średnio 2,5 kg. Nie zauważono, by cechował je wyraźny dymorfizm płciowy[7]. Są krępe z krótkim ogonem i jasnym, spiczastym pyskiem. Futro ciemnobrązowe z jasnożółtą plamą na czubku głowy, która ciągnie się do wysokości ramion. Na grzbiecie rozsiane są białe i srebrzyste pojedyncze włosy. Uszy i oczy mają mniejsze niż fetornik sundajski, a także dłuższe i miększe futro[6]. Ogon jest krótki, o prawie kwadratowym pokroju, długości od 15 do 45 mm[6]. Zwierzę ma krótkie, muskularne kończyny i przednie łapy wyposażone w długie pazury[7].

Wzór zębowy: I 3/3, C1/1, P3/4, M1/1[6].

Jak wszystkie skunksowate są wyposażone w duże gruczoły odbytowe, w których produkują cuchnącą wydzielinę[9].

Behawior[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do większości skunksowatych fetornik palawański wydaje się prowadzić dzienny tryb życia[9], choć inni autorzy opisują go jako zwierzę nocne[10]. W poszukiwaniu pokarmu może przebyć odległość 2 km[10].

Jest stopochodny. Słabo biega. Najczęściej dość ciężko wędruje trzymając szeroko rozstawione nogi i wyginając nieco ciało tak, że tylne stopy opadają na ślady przednich stóp. Podczas żerowania pozostawia śmierdzący ślad, co oznacza, że używa tych gruczołów w innych celach niż obrona[9]. Nie jest szczególnie agresywny. Słysząc zbliżających się ludzi, głośno tupie. Gdy to nie pomaga, udaje padłego. Dopiero wzięty na ręce może zareagować „wystrzeleniem” na „wroga” wydzieliny z gruczołów odbytowych[9].

Słabo widzą, ale mają dobry słuch i doskonały węch. Obszary w mózgu odpowiedzialne za percepcję wzrokową są słabo rozwinięte[6].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Najmniej danych dotyczy rozrodu fetornika palawańskiego. Samice rodzą młode w liczbie 2–3 sztuk, najprawdopodobniej w norach[11].

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Jest owadożerny, ale spożywa także małe kraby słodkowodne. Kopie dziury w wilgotnej glebie w poszukiwaniu bezkręgowców. Zaobserwowano jego wspólne żerowanie z wyderką orientalną[10].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Dużym zagrożeniem dla gatunku może okazać się dalsze przekształcenie siedlisk w tereny rolnicze. Polowania i presja ze strony udomowionych drapieżników (psy, koty), zdaje się nie mieć większego wpływu na stan populacji. IUCN w swojej czerwonej liście, ze względu na stosunkowo niewielki obszar występowania (poniżej 20 000 km²) oraz niewielką liczbę stanowisk, klasyfikował gatunek ze statusem VU – narażony (2002)[12]. Obecnie (2018) ze statusem LC – gatunek najmniejszej troski[10][3]. Jako endemit chroniony jest na poziomie prowincji, choć w tym kierunku nie przeprowadzono żadnych działań. Zamieszkuje co najmniej jeden rejon chroniony: Park Narodowy Rzeki Podziemnej Puerto Princesa[3][10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mydaus marchei, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. J. Huet. Note sur une espèce nouvelle de mammifère du genre Mydaus provenant de l’ile Palaouan. „Le Naturaliste”. 2e Série. 9 (13), s. 149–151, 1887 (fr.). 
  3. a b c P. Widmann, Mydaus marchei, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2019-06-29] (ang.).
  4. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 163. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  5. J.W. Drago, R.L. Honeycutt. Systematics of mustelid-like carnivores. „Journal of Mammalogy”. 78 (2), s. 426–443, 1997. 
  6. a b c d e Y.T. Hwang, S. Larivère. Mydaus marchei. „Mammalian Species”. 752, s. 1–3, 2004. DOI: 10.1644/757. 
  7. a b c Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Wyd. 6. Baltimore, Londyn: The Johns Hopkins University Press, 1999. ISBN 978-0-8018-5789-8.
  8. Harry Hoogstraal. Philippine zoological expedition 1946-47: Narrative and itinerary. „Fieldiana: Zoology”. 33 (2), s. 1–86, 1951. DOI: 10.5962/bhl.title.5076. 
  9. a b c d I. Grimwood. The Palawan stink badger. „Oryx. Journal of Fauna Preservation Society”. 13 (3), s. 279, 1976. DOI: 10.1017/s0030605300013776. 
  10. a b c d e H. Kruuk. Note on status and foraging of the pantot or Palawan stink-badger, Mydaus marchei. „Small Carnivore Conservation”. 22, s. 11–12, 2000. 
  11. C. A. Long, C. A. Killingley, 1983. The badgers of the world. Charles C. Thomas, Springfield, Illinois.
  12. P. Widmann, I. Widmann. Ecology and conservation of the Palawan Stink Badger Mydaus marchei Huet, 1887. „Small Carnivore Conservation”. 30, s. 16–17, 2004.