Filemon sępiogłowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Filemon sępiogłowy
Philemon corniculatus[1]
Latham, 1790
Philemon corniculatus – filemon sępiogłowy
Philemon corniculatus – filemon sępiogłowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina miodojady
Rodzaj Philemon
Gatunek filemon sępiogłowy
Synonimy
  • Merops corniculatus Latham, 1790[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Filemon sępiogłowy (Philemon corniculatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny miodojadów (Meliphagidae). Występuje na obszarze Nowej Gwinei i we wschodniej Australii. Jest jednym z kilku gatunków ptaków zaliczanych do rodzaju Philemon, których głowy są pozbawione piór. Upierzenie jest koloru brązowoszarego. Zwierzę ma rzucającą się w oczy wypukłość na czarnej głowie. Żywi się owadami i nektarem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Filemon sępiogłowy został opisany przez ornitologa Johna Lathama w roku 1790. Jego epitet gatunkowy wywodzi się od łacińskiego słowa corniculum, które oznacza "(mający) mały róg"[4]. Natomiast ludy Eora i Darug nazywały ptaka wirgan[5].

Jako najbliższego krewnego gatunku badania molekularne wskazują filemona sędziwego, zaliczanego do tego samego rodzaju[6]. Na podstawie analizy DNA filemona sępiogłowego wykazano, że jest spokrewniony z rodzinami lamparcików (Pardalotidae), buszówkowatych (Acanthizidae) i chwostek (Maluridae), należącymi do nadrodziny Meliphagoidea[7].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała filemona sępiogłowego wynosi 31–36 cm. Barwa jego piór w górnych partiach ciała jest matowo bura, w dolnej części bledsza, brązowo-szara. Czarna głowa ptaka jest całkowicie pozbawiona piór, pomijając kępki powyżej gardła i wzdłuż brwi. Może być rozpoznawany przez swoje zaokrąglone wybrzuszenie umiejscowione na dziobie, które jest widoczne z dużej odległości. Ma ciemne, niebieskoczarne nogi i czerwone oczy[8].

Polska nazwa zwyczajowa nawiązuje do podrodziny sępów, której członkowie także charakteryzują się nagą głową.

Rozmieszczenie i środowisko[edytuj | edytuj kod]

Naturalny obszar występowania filemona sępiogłowego znajduje się w sąsiedztwie Lakes Entrance i Murray w Victorii, na północ od Nowej Południowej Walii i Queensland, po półwysep Jork oraz na Nowej Gwinei[8].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

W południowych częściach wschodniej Australii gatunek jest wędrowny, na zimę przenosi się na północ i wraca na wiosnę na południe. Możliwe jest występowanie dużych skupisk filemonów sępiogłowych, często razem z filemonami białoszyimi. Taka gromada ptaków, zwłaszcza przy ustawicznym gdakaniu i ćwierkaniu filemonów sępiogłowych, może napełniać hałasem cały las. Ptaki pokrzykują, by poinformować inne osobniki o położeniu swego indywidualnego terytorium, na którym szukają pożywienia, i odstraszyć je od niego. Ich dieta składa się z nektaru, owadów i owoców. Spożywanie owoców uprawnych, takich jak winogrona czy jagody może doprowadzić do bezpośredniego konfliktu pomiędzy filemonami sępiogłowymi a ludźmi, którzy mogą uważać je za szkodniki.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Sezon rozrodczy może następować od lipca do stycznia. W tym czasie ma miejsce jeden lub dwa lęgi. Gniazdo jest duże i głębokie, kształtem przypomina filiżankę z wywiniętym brzegiem. Zrobione jest z kory i mniejszych gałązek, ulokowane na poziomej gałęzi, od jednego do trzech metrów ponad powierzchnią ziemi, zazwyczaj dobrze ukryte. Ptaki składają od dwóch do czterech (rzadziej pięciu) jaj o wymiarach 22 x 33 mm[9].

Na gnieździe

Przypisy

  1. Philemon corniculatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Noisy Friarbird (Philemon corniculatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 8 marca 2012].
  3. Philemon corniculatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Simpson DP: Cassell's Latin Dictionary. Cassell Ltd., 1979, s. 883. ISBN 0-304-52257-0.
  5. Troy, Jakelin: The Sydney language. Jakelin Troy, 1993, s. 55. ISBN 0-646-11015-2.
  6. Driskell, A.C., Christidis, L (2004) Phylogeny and evolution of the Australo-Papuan honeyeaters (Passeriformes, Meliphagidae) Molecular Phylogenetics and Evolution 31 943–960
  7. Barker, F.K., Cibois, A., Schikler, P., Feinstein, J., and Cracraft, J (2004) Phylogeny and diversification of the largest avian radiation. Proceedings Natl. Acad. Sci., USA 101 11040–11045
  8. 8,0 8,1 A Field Guide to Australian Birds:Non-passerines. Rigby, 1974, s. 245. ISBN 0-85179-813-6.
  9. G Beruldsen: Australian Birds: Their Nests and Eggs. self, 2003, s. 317. ISBN 0-646-42798-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Reader's Digest, Complete Book of Australian Birds, Reader's Digest (Australia), 1997