Ftalany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wzór ogólny estrów kwasu ftalowego

Ftalanysole i estry kwasu ftalowego. Są m.in. stosowane do produkcji żywic ftalanowo-glicerynowych (tzw. gliftali), które stanowią bazę dla lakierów i farb ftalowych, klejów (syntetyczna guma arabska) oraz niektórych laminatów. Używane również jako plastyfikatory.

Wpływ na zdrowie[edytuj]

Ponieważ ftalany stosowane są powszechnie w produktach codziennego użytku, pojawiają się obawy o ich wpływ na zdrowie. Niektóre ftalany prawdopodobnie zwiększają ryzyko zachorowania na astmę u dzieci w wieku 5-11 lat, gdy tylko matka podczas ciąży oddychała zanieczyszczonym powietrzem[1]. Wydaje się, że substancje te wpływają w jakiś bliżej nieokreślony sposób na działanie niektórych hormonów, co prowadzi ostatecznie do uszkodzeń układu nerwowego u dzieci[2]. Siedmiolatki, których matki w czasie ciąży oddychały powietrzem silnie zanieczyszczonym ftalanami, mają IQ niższe o około siedem punktów od tych rówieśników, których matki oddychały powietrzem relatywnie czystszym. Siedem punktów w skali IQ to bardzo dużo, taka różnica może zaważyć na późniejszych osiągnięciach w szkole i sukcesach w pracy zawodowej[3]. Ftalany prawdopodobnie mają też negatywny wpływ na jakość nasienia u mężczyzn[4].

Ponieważ ftalany stanowią potencjalne zagrożenie zdrowotne, zaleca się zmniejszenie ekspozycji na te substancje, poprzez unikanie spożywania jedzenia pakowanego w folie, podgrzewanego w foliach i silnie przetworzonego, unikanie produktów zawierających ftalany, takich jak perfumy, dezodoranty, odświeżacze powietrza, niektóre ręczniki papierowe oraz unikanie zanieczyszczonych pomieszczeń[5].

Przypisy

  1. Robin M. Whyatt, Matthew S. Perzanowski, Allan C. Just, Andrew G. Rundle i inni. Asthma in Inner-City Children at 5-11 Years of Age and Prenatal Exposure to Phthalates: The Columbia Center for Children’s Environmental Health Cohort. „Environmental Health Perspectives”, 2014-01-01. DOI: 10.1289/ehp.1307670. PMID: 25230320. PMCID: PMC4181924. [dostęp 2015-09-20]. 
  2. Kinga Polanska, Danuta Ligocka, Wojciech Sobala, Wojciech Hanke. Phthalate exposure and child development: The Polish Mother and Child Cohort Study. „Early Human Development”. 90 (9), 2014-01-01. DOI: 10.1016/j.earlhumdev.2014.06.006. [dostęp 2015-09-20]. 
  3. Pam Factor-Litvak, Beverly Insel, Antonia M. Calafat, Xinhua Liu i inni. Persistent Associations between Maternal Prenatal Exposure to Phthalates on Child IQ at Age 7 Years. „PLoS ONE”. 9 (12), s. e114003, 2014-12-10. DOI: 10.1371/journal.pone.0114003. PMID: 25493564. PMCID: PMC4262205. [dostęp 2015-09-20]. 
  4. Joanna Jurewicz, Wojciech Hanke. Exposure to phthalates: Reproductive outcome and children health. A review of epidemiological studies. „International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health”. 24 (2), 2011-01-01. DOI: 10.2478/s13382-011-0022-2. [dostęp 2015-09-20]. 
  5. Joseph M. Braun, Sheela Sathyanarayana, Russ Hauser. Phthalate exposure and childrenʼs health. „Current Opinion in Pediatrics”. 25 (2), 2013-01-01. DOI: 10.1097/mop.0b013e32835e1eb6. [dostęp 2015-09-20]. 

Linki zewnętrzne[edytuj]

Phthalate Information Center