Gazownia miejska w Wałbrzychu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gazownia miejska
Państwo  Polska
Miejscowość Wałbrzych
Adres ul. Tadeusza Kościuszki 1, 58-300 Wałbrzych
Rozpoczęcie budowy XVIII wiek
Położenie na mapie Wałbrzycha
Mapa konturowa Wałbrzycha, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Gazownia miejska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Gazownia miejska”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gazownia miejska”
Ziemia50°45′59,31″N 16°16′59,79″E/50,766475 16,283275

Zakład Gazowniczy Wałbrzych (daw. Gaswerke Waldenburg, Schlesien Fern Gas AG, Dalgaz) – zakład gazowniczy, mieszczący się w Wałbrzychu przy ulicy Tadeusza Kościuszki 1. Należy do Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o.[1].

Palnik Koksowni Victoria w Wałbrzychu. Widoczny płomień gazowy

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1776 roku w okolicy Wałbrzycha po raz pierwszy w Europie dokonano koksowania węgla. W wałbrzyskich koksowniach rozpoczęto też produkcję gazu koksowniczego. Odegrało to ważną rolę w historii Wałbrzycha oraz Dolnego Śląska, jak i całej Europy. Dokonał tego nadleśniczy rodu Hochbergów z zamku Książ J.Ch. Heller[2][3]. W 1799 roku wytwarzano już 140 tysięcy szaflików gazu koksowniczego z istniejących koksowni wałbrzyskich, które istniały przy czterech kopalniach. Na skalę przemysłową zaczęto produkować gaz miejski w 1850 roku. Pierwszą wałbrzyską gazownię dalekosiężną oddano do użytku w 1863 roku. Prawdopodobnie znajdowała się przy obecnej ulicy Dojazdowej, dawniejszej części ulicy Józefa Lewartowskiego (Cochiusstraße)[4].

W 1886 roku powstały koksownie Bolesław Chrobry przy Kopalni Bolesław Chrobry, mieszczącej się przy ulicy Ludwika Beethovena i koksownia Victoria, działająca do dzisiejszego dnia jako Wałbrzyskie Zakłady Koksownicze „Victoria”, mieszcząca się przy ulicy Kosteckiego przy nieistniejącej Kopalni Victoria. W 1905 roku koksownia Mieszko powstała przy Kopalni Mieszko, znajdującej się przy ulicy Górniczej, czwarta koksownia powstała w 1906 na Białym Kamieniu. Niedługo po tym wałbrzyski gaz koksowniczy wykorzystywano w przemyśle ceramicznym i szklarskim, co zwiększyło zapotrzebowanie na gaz ziemny[5].

W 1911 roku po uruchomieniu koksowni na Białym Kamieniu przy ulicy Antka Kochanka gaz koksowniczy z Wałbrzycha był przesyłany do Jeleniej Góry i okolic oraz do Świdnicy. Przed II wojną światową w 1935 roku z istniejących dwóch miejskich spółek gazowych utworzono jedną spółkę gazową pod firmą Schlesien Fern Gas AG; w tym czasie gaz koksowniczy z Wałbrzycha przesyłano do Wrocławia, przy okazji zaopatrując wiele miejscowości po drodze. W 1940 roku przy obecnej ulicy Dojazdowej, a dawniejszej części ulicy Józefa Lewartowskiego, wybudowano nowoczesną tłocznię gazu wraz z całą infrastrukturą potrzebną do oczyszczania gazu koksowniczego. Po wybudowaniu nowej tłoczni wałbrzyski gaz koksowniczy docierał już do Zgorzelca i Brzegu oraz okolic Drezna.

W połowie lat 70. XX wieku dotarł gaz ziemny zaazotowany ze złóż znajdujących się na terenie Wielkopolski. W 1996 roku zrezygnowano z gazu koksowniczego, a zastąpił go gaz ziemny wysokometanowy[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zakład Gazowniczy (Oddział Wałbrzych) dolny-slask.org.pl
  2. Lucyna Róg: Jak węgiel zamienił Wałbrzych w miasto nr 2 Dolnego Śląska (pol.). wroclaw.wyborcza.pl, 30 października 2014. [dostęp 2017-07-16].
  3. Elżbieta Węgrzyn: Wałbrzych nieznany: Tutaj węgiel zmienia się w szare złoto (pol.). Wałbrzych dla Was, 15.08.2016. [dostęp 2017-07-16].
  4. Ulica Dojazdowa dolny-slask.org.pl
  5. Historia Zakładu w Wałbrzychu - lata 1776–1935
  6. Historia Zakładu w Wałbrzychu - lata 1935–2007