Gazownia miejska w Wałbrzychu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gazownia miejska
Państwo  Polska
Miejscowość Wałbrzych
Adres ul. Tadeusza Kościuszki 1, 58-300 Wałbrzych
Rozpoczęcie budowy XVIII wiek
Położenie na mapie Wałbrzycha
Mapa lokalizacyjna Wałbrzycha
Gazownia miejska
Gazownia miejska
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Gazownia miejska
Gazownia miejska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gazownia miejska
Gazownia miejska
Ziemia50°45′59,31″N 16°16′59,79″E/50,766475 16,283275

Zakład Gazowniczy Wałbrzych (daw. Gaswerke Waldenburg, Schlesien Fern Gas AG, Dalgaz) – zakład gazowniczy, mieszczący się w Wałbrzychu przy ulicy Tadeusza Kościuszki 1. Należy do Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o.[1].

Palnik Koksowni Victoria w Wałbrzychu. Widoczny płomień gazowy

Historia[edytuj]

W 1776 roku w okolicy Wałbrzycha po raz pierwszy w Europie dokonano koksowania węgla. W wałbrzyskich koksowniach rozpoczęto też produkcję gazu koksowniczego. Odegrało to ważną rolę w historii Wałbrzycha oraz Dolnego Śląska, jak i całej Europy. Dokonał tego nadleśniczy rodu Hochbergów z zamku Książ J.Ch. Heller[2][3]. W 1799 roku wytwarzano już 140 tysięcy szaflików gazu koksowniczego z istniejących koksowni wałbrzyskich, które istniały przy czterech kopalniach. Na skalę przemysłową zaczęto produkować gaz miejski w 1850 roku. Pierwszą wałbrzyską gazownię dalekosiężną oddano do użytku w 1863 roku. Prawdopodobnie znajdowała się przy obecnej ulicy Dojazdowej, dawniejszej części ulicy Józefa Lewartowskiego (Cochiusstraße)[4].

W 1886 roku powstały koksownie Bolesław Chrobry przy Kopalni Bolesław Chrobry, mieszczącej się przy ulicy Ludwika Beethovena i koksownia Victoria, działająca do dzisiejszego dnia jako Wałbrzyskie Zakłady Koksownicze „Victoria”, mieszcząca się przy ulicy Kosteckiego przy nieistniejącej Kopalni Victoria. W 1905 roku koksownia Mieszko powstała przy Kopalni Mieszko, znajdującej się przy ulicy Górniczej, czwarta koksownia powstała w 1906 na Białym Kamieniu. Niedługo po tym wałbrzyski gaz koksowniczy wykorzystywano w przemyśle ceramicznym i szklarskim, co zwiększyło zapotrzebowanie na gaz ziemny[5].

W 1911 roku po uruchomieniu koksowni na Białym Kamieniu przy ulicy Antka Kochanka gaz koksowniczy z Wałbrzycha był przesyłany do Jeleniej Góry i okolic oraz do Świdnicy. Przed II światową w 1935 roku z istniejących dwóch miejskich spółek gazowych utworzono jedną spółkę gazową o firmie Schlesien Fern Gas AG; w tym czasie gaz koksowniczy z Wałbrzycha przesyłano 70 km od miasta, w ten sposób gaz docierał do Wrocławia, zaopatrując wiele miejscowości. W 1940 roku przy obecnej ulicy Dojazdowej, a dawniejszej części ulicy Józefa Lewartowskiego, wybudowano nowoczesną tłocznię gazu wraz z całą infrastrukturą potrzebną do oczyszczania gazu koksowniczego. Po wybudowaniu nowej tłoczni wałbrzyski gaz koksowniczy docierał już do Zgorzelca i Brzegu nad Odrą oraz okolic Drezna.

W połowie lat 70. XX wieku dotarł gaz ziemny zaazotowany ze złóż znajdujących się na terenie Wielkopolski. W 1996 roku zrezygnowano z gazu koksowniczego, a zastąpił go gaz ziemny wysokometanowy[6].

Przypisy[edytuj]

  1. Zakład Gazowniczy (Oddział Wałbrzych) dolny-slask.org.pl
  2. Lucyna Róg: Jak węgiel zamienił Wałbrzych w miasto nr 2 Dolnego Śląska (pol.). wroclaw.wyborcza.pl, 30 października 2014. [dostęp 2017-07-16].
  3. Elżbieta Węgrzyn: Wałbrzych nieznany: Tutaj węgiel zmienia się w szare złoto (pol.). Wałbrzych dla Was, 15.08.2016. [dostęp 2017-07-16].
  4. Ulica Dojazdowa dolny-slask.org.pl
  5. Historia Zakładu w Wałbrzychu - lata 1776–1935
  6. Historia Zakładu w Wałbrzychu - lata 1935–2007