Gnesta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gnesta
Ilustracja
Gnesta
Państwo  Szwecja
Region Södermanland vapen.svg Södermanland
Gmina Gnesta vapen.svg Gnesta
Powierzchnia 3,86 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

5562
1441 os./km²
Nr kierunkowy (+46) 158
Kod pocztowy 646 xx
Położenie na mapie Södermanlandu
Mapa lokalizacyjna Södermanlandu
Gnesta
Gnesta
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Gnesta
Gnesta
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Gnesta
Gnesta
Ziemia 59°02′51″N 17°18′44″E/59,047500 17,312222
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja

Gnesta – miejscowość (tätort) w Szwecji, w regionie administracyjnym (län) Södermanland[a]. Siedziba władz (centralort) gminy Gnesta.

W 2010 r. Gnesta liczyła 5562 mieszkańców, z czego 5478 w granicach gminy Gnesta oraz 84 w granicach gminy Södertälje[1].

Geografia[edytuj]

Miejscowość jest położona w prowincji historycznej (landskap) Södermanland na południe od jeziora Frösjön, ok. 30 km na południowy zachód od Södertälje w kierunku Nyköping.

Historia[edytuj]

Pierwszy budynek dworca kolejowego w Gnescie (ok. 1900 r.)

Ślady osadnictwa w okolicach współczesnej Gnesty datowane są na czasy prehistoryczne. W dokumentach pochodzących z XIV w. wzmiankowanych jest kilka nazw ówczesnych okolicznych gospodarstw, m.in. zlatynizowana forma Gnytlistum (Gnesta)[2].

Właściwy rozwój Gnesty nastąpił jednak wraz rozpoczęciem w 1857 r. budowy linii kolejowej Västra stambanan, łączącej Sztokholm z Göteborgiem. Odcinek Järna – Gnesta został otwarty 1 października 1861 r. W ten sposób Gnesta uzyskała bezpośrednie połączenie kolejowe ze Sztokholmem. Uroczyste otwarcie linii Västra stambanan nastąpiło 4 listopada 1862 r. W okolicy dworca kolejowego w Gnescie powstała osada kolejowa i pierwsze zakłady przemysłowe, m.in. fabryka zapałek i zakład produkujący cygara. Położony ok. 25 km na południowy wschód od Gnesty zamek Tullgarn był jedną z letnich rezydencji szwedzkiej rodziny królewskiej. Etap kolejowy podróży ze Sztokholmu kończyli na stacji w Gnescie królowie Oskar II i Gustaw V, którzy w dalszej drodze do Tullgarn wykorzystywali transport konny lub samochodowy[3].

W 1883 r. Gnesta uzyskała status municipalsamhälle. Miejscowość liczyła wówczas 779 mieszkańców. Nastąpił szybki rozwój Gnesty, zahamowany nieco w 1 połowie XX w., kiedy zbudowano przebiegającą bardziej na południowy wschód linię kolejową z Järna do Nyköping i następnie do Åby (Nyköpingsbanan). Na początku lat 40. XX w. miejscowość została rozbudowana. Rozbudowa była kontynuowana w latach 50. i 60. XX w.[2][4]

Przynależność administracyjna[edytuj]

W 1955 r. Gnescie nadano status köping. Gmina Gnesta köping została przekształcona w wyniku reformy administracyjnej 1971 r. w gminę Gnesta (Gnesta kommun), która w 1974 r. została włączona do gminy Nyköping. 1 stycznia 1992 r. nastąpił podział gminy Nyköping, w wyniku którego Gnesta stała się ośrodkiem administracyjnym własnej gminy[2].

Transport i komunikacja[edytuj]

Drogi[edytuj]

Przez południową część Gnesty przebiega droga krajowa nr 57 (Riksväg 57; Järna – Katrineholm)[5].

Koleje[edytuj]

Gnesta jest jedną ze stacji przy linii kolejowej Västra stambanan. Ruch pasażerski obsługuje linia J37 (Södertälje – Gnesta) sztokholmskiego Pendeltågu. W Gnescie od 20 sierpnia 2007 r. zatrzymują się także pociągi regionalne SJ (Sörmlandspilen; Sztokholm – Hallsberg)[5].

Osoby związane z Gnestą[edytuj]

Galeria[edytuj]

Uwagi

  1. 23 hektary obszaru tätortu położone jest w granicach regionu Sztokholm (gmina Södertälje).

Przypisy

  1. Statistiska centralbyrån: Tätorter 2010, s.64 (szw.). [dostęp 2016-04-01].
  2. a b c Gnesta kommun: Gnestas historia (szw.). [dostęp 2016-04-01].
  3. Sörmlands museum: Gnesta. Tack vare stationen (szw.). [dostęp 2016-04-01].
  4. Sörmlands museum: Gnesta (szw.). [dostęp 2016-04-01].
  5. a b Gnesta kommun: Gnesta tätort (szw.). [dostęp 2015-06-11].