Gnesta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gnesta
Gnesta
Gnesta
Państwo  Szwecja
Region Södermanland vapen.svg Södermanland
Gmina Gnesta vapen.svg Gnesta
Powierzchnia 3,86 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

5562
1441 os./km²
Nr kierunkowy (+46) 158
Kod pocztowy 646 xx
Położenie na mapie Södermanlandu
Mapa lokalizacyjna Södermanlandu
Gnesta
Gnesta
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Gnesta
Gnesta
Ziemia 59°02′51″N 17°18′44″E/59,047500 17,312222
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja

Gnesta – miejscowość (tätort) w Szwecji, w regionie administracyjnym (län) Södermanland[a]. Siedziba władz (centralort) gminy Gnesta.

W 2010 r. Gnesta liczyła 5562 mieszkańców, z czego 5478 w granicach gminy Gnesta oraz 84 w granicach gminy Södertälje[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest położona w prowincji historycznej (landskap) Södermanland na południe od jeziora Frösjön, ok. 30 km na południowy zachód od Södertälje w kierunku Nyköping.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy budynek dworca kolejowego w Gnescie (ok. 1900 r.)

Ślady osadnictwa w okolicach współczesnej Gnesty datowane są na czasy prehistoryczne. W dokumentach pochodzących z XIV w. wzmiankowanych jest kilka nazw ówczesnych okolicznych gospodarstw, m.in. zlatynizowana forma Gnytlistum (Gnesta)[2].

Właściwy rozwój Gnesty nastąpił jednak wraz rozpoczęciem w 1857 r. budowy linii kolejowej Västra stambanan, łączącej Sztokholm z Göteborgiem. Odcinek Järna – Gnesta został otwarty 1 października 1861 r. W ten sposób Gnesta uzyskała bezpośrednie połączenie kolejowe ze Sztokholmem. Uroczyste otwarcie linii Västra stambanan nastąpiło 4 listopada 1862 r. W okolicy dworca kolejowego w Gnescie powstała osada kolejowa i pierwsze zakłady przemysłowe, m.in. fabryka zapałek i zakład produkujący cygara. Położony ok. 25 km na południowy wschód od Gnesty zamek Tullgarn był jedną z letnich rezydencji szwedzkiej rodziny królewskiej. Etap kolejowy podróży ze Sztokholmu kończyli na stacji w Gnescie królowie Oskar II i Gustaw V, którzy w dalszej drodze do Tullgarn wykorzystywali transport konny lub samochodowy[3].

W 1883 r. Gnesta uzyskała status municipalsamhälle. Miejscowość liczyła wówczas 779 mieszkańców. Nastąpił szybki rozwój Gnesty, zahamowany nieco w 1 połowie XX w., kiedy zbudowano przebiegającą bardziej na południowy wschód linię kolejową z Järna do Nyköping i następnie do Åby (Nyköpingsbanan). Na początku lat 40. XX w. miejscowość została rozbudowana. Rozbudowa była kontynuowana w latach 50. i 60. XX w.[4][2]

Przynależność administracyjna[edytuj | edytuj kod]

W 1955 r. Gnescie nadano status köping. Gmina Gnesta köping została przekształcona w wyniku reformy administracyjnej 1971 r. w gminę Gnesta (Gnesta kommun), która w 1974 r. została włączona do gminy Nyköping. 1 stycznia 1992 r. nastąpił podział gminy Nyköping, w wyniku którego Gnesta stała się ośrodkiem administracyjnym własnej gminy[2].

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Przez południową część Gnesty przebiega droga krajowa nr 57 (Riksväg 57; Järna – Katrineholm)[5].

Koleje[edytuj | edytuj kod]

Gnesta jest jedną ze stacji przy magistrali Västra stambanan. Ruch pasażerski obsługuje linia J37 (Södertälje – Gnesta) sztokholmskiego Pendeltågu. W Gnescie od 20 sierpnia 2007 r. zatrzymują się także pociągi regionalne SJ (Sörmlandspilen; Sztokholm – Hallsberg)[5].

Osoby związane z Gnestą[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 23 hektary obszaru tätortu położone jest w granicach regionu Sztokholm (gmina Södertälje).

Przypisy

  1. Statistiska centralbyrån: Tätorter 2010, s.64 (szw.). [dostęp 2014-12-29].
  2. 2,0 2,1 2,2 Gnesta kommun: Gnestas historia (szw.). [dostęp 2015-06-11].
  3. Sörmlands museum: Gnesta. Tack vare stationen (szw.). [dostęp 2015-06-11].
  4. Sörmlands museum: Gnesta (szw.). [dostęp 2015-06-11].
  5. 5,0 5,1 Gnesta kommun: Gnesta tätort (szw.). [dostęp 2015-06-11].