Gołąb kasztanowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gołąb kasztanowaty
Columba thomensis[1]
Bocage, 1888
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina gołębie
Rodzaj Columba
Gatunek gołąb kasztanowaty
Synonimy
  • Columba arquatrix var. thomensis Bocage, 1888
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Gołąb kasztanowaty[3] (Columba thomensis) – gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae), występujący na Wyspie Świętego Tomasza. Gatunek słabo poznany, zagrożony wyginięciem.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gołąb kasztanowaty występuje endemicznie na Wyspie Świętego Tomasza[4]. Dawniej zasięg tego ptaka rozciągał się od Ilhéu das Rolas do południowej części głównej wyspy[5][6][4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez J. V. B. du Bocage'a w 1888 roku pod nazwą Columba arquatrix var. thomensis[7]. Jako miejsce typowe autor wskazał Wyspę Świętego Tomasza[7]. Ściśle związany z gołębiem żółtookim (C. arquatrix), gołębiem kameruńskim (C. sjostedti) i gołębiem śniadym (C. pollenii) i czasami wszystkie cztery taksony uznawane są za jeden gatunek[5]. Występujący w Azji gołąb himalajski (C. hodgsonii) również może należeć do tej grupy[5]. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków[4][8].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa columba – „gołąb”. Epitet gatunkowy pochodzi od nazw wyspy São Tomé lub São Thomé, miejsca występowania tego ptaka[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 37–40 cm, masa ciała samców 520–530 g, samic 350 g[5]. Cała głowa koloru ciemnoszarego, pióra na szyi lancetowate, ale mniejsze niż u gołębia żółtookiego i gołębia kameruńskiego, każde pióro czarne z niebiesko-szaro-perłowym połyskiem na końcówkach. Szyja z odcieniem ciemnofioletowym. Okrywa ciemno-kasztanowata, grzbiet i kuper popielato-czarny, pokrywy podskrzydłowe ciemnobrązowe. Spód ciała mocno bordowy, brzuch i boki z małymi białymi plamami. Tęczówki oliwkowo-brązowe lub szaro-oliwkowe, dziób żółtawy, nogi żółte. Samica podobna, ale bardziej matowa, piersi oraz górna część skrzydeł głównie ciemnobrązowe, z plamami, jak u samców. Osobniki młodociane ciemnobrązowe, na skrzydłach brakuje białymi palm, pióra obszyte kolorem kasztanowatym[5].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Ptak najprawdopodobniej osiadły, zamieszkujący pierwotne lasy do wysokości 2024 m n.p.m., jednak we wschodniej części wyspy, występuje tylko powyżej 1300 m n.p.m.[5].

Skład pożywienia słabo poznany, zaobserwowano jak spożywa jagody gatunku Scheffleria mannii[5].

Brak informacji na temat rozrodu i wychowaniu młodych[5].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem)[2]. Globalną populację szacuje się na mniej niż 1000 dorosłych osobników[6]. Spadek populacji wynosi około 30-49 % na skutek presji związanej z myślistwem[6][10]. Gatunek ten wymarł na Ilhéu das Rolas z powodu dużych zniszczeń lasu[5]. Myślistwo i utrata siedlisk nadal stanowią zagrożenie dla przetrwania tego gatunku[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Columba thomensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b BirdLife International 2012, Columba thomensis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.3 [dostęp 2015-10-25] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1820 - gołębie (wersja: 2015-10-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-10-25].
  4. a b c Frank Gill, David Donsker: Pigeons (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-10-25].
  5. a b c d e f g h i j L. F. Baptista, P. W. Trail, H. M. Horblit: Sao Tome Olive-pigeon (Columba thomensis). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-10-25]. (ang.)
  6. a b c J. Ekstrom, N. Peet, S. Shutes, M. Starkey, A. Symes, J. Taylor: Sao Tome Olive-pigeon Columba thomensis. BirdLife International. [dostęp 2015-10-25].
  7. a b J. V. B. du Bocage. Oiseaux nouveaux de Tile de St. Thomé. „Jornal de sciencias mathematicas, physicas e naturaes publicado sob os auspicios Academia Real das Sciencias de Lisboa”. 12, s. 230, 232, 1887-1888 (fr.). 
  8. D. Lapage: Goląb kasztanowaty Columba thomensis Bocage, 1888. Avibase. [dostęp 2015-10-25].
  9. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-10-25]. (ang.)
  10. M. Carvalho, J. E. Fa, F. C. Rego, R. F. de Lima, R.F., Santos, G. & Palmeirim, J.M.. Factors influencing the distribution and abundance of endemic pigeons on Sao Tome Island (Gulf of Guinea). „Bird Conservation International”. 25 (1), s. 71–86, 2015. DOI: 10.1017/S0959270914000288 (ang.).