Grzybówka zielonoostrzowa
![]() | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
grzybówka górska |
Nazwa systematyczna | |
Mycena viridimarginata P. Karst. Hedwigia 31: 218 (1892) |
Grzybówka zielonoostrzowa, grzybówka zielonoobrzeżona, grzybówka żółta (Mycena viridimarginata P. Karst.) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Takson ten opisał w 1892 r. Petter Karsten[1].
Maria Lisiewska w 1987 r. nadała mu polską nazwę grzybówka zielonoobrzeżona lub grzybówka żółta. Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę grzybówka zielonoostrzowa[2].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Średnica 10–35 mm, początkowo stożkowy lub dzwonkowaty, potem spłaszczony, czasami z niskim garbkiem, bruzdkowany, półprzeźroczyście-prążkowany. Jest higrofaniczny. Powierzchnia oprószona, błyszcząca, czerwonawo-brązowa, oliwkowobrązowa, zielonkawo-brązowa, oliwkowozielona, szarozielona, brzegi jaśniejsze, żółtawo-oliwkowe, zielonkawo-żółte lub bardziej zielonkawe[3].
W liczbie 20–25 dochodzących do trzonu, wypukłe, wąsko przyrośnięte, czasami zbiegające z krótkim ząbkiem, białawe, szarawobiałe, żółtawo-białe do szarych, brzegi oliwkowe lub zielonkawoszare. Ostrza od ciemnoszarych do ciemno szarobrązowych, często tylko w pobliżu brzegu kapelusza, a czasami wcale nie są inaczej zabarwione[3].
Wysokość 20–70 cm, grubość 1–3 mm, w środku pusty, walcowaty, czasami przy podstawie nieco poszerzony, prosty lub zagięty. Powierzchnia górą oprószona, niżej naga, o barwie od żółtawej do żółtobrązowej (miodowej), przy podstawie ciemniejsza (do ciemnobrązowej). Wierzchołek czasami bardzo blady, prawie biały. Podstawa gęsto pokryta białawymi włókienkami[3].
Zapach nieokreślony, słaby[3].
- Cechy mikroskopowe
Podstawki 25–32 × 8–10 µm, smukłe, maczugowate, 4-zarodnikowe ze sterygmami o długości 5-8 µm. Zarodniki 9–13 × 6–7,5 µm, Q = 1,3–1,7, Qav ≈ 1,5, szeroko pipetowate, amyloidalne. Cheilocystydy 23–70 × 8–10 µm, tworzące sterylne pasma, maczugowate, wrzecionowate, prawie cylindryczne, o wierzchołkach czasami zwężonych w prostą szyjkę lub dwie szyjki. Pleurocystyd brak. Strzępki włosków w skórce kapelusza o szerokości 2–8 µm, nieżelatynizowane, pokryte prostymi lub rozgałęzionymi, cylindrycznymi lub nieregularnie ukształtowanymi naroślami o wymiarach 2–20 × 1,56 µm, które mogą tworzyć gęste masy. Strzępki warstwy korowej trzonu o szerokości 1,5–4 µm, nieco żelatynizowane, gładkie lub słabo pokryte tępymi brodawkami lub krótkimi cylindrycznymi wybrzuszeniami 1–6 (–12) × 2–3,5 µm, komórki końcowe z grubymi, cylindrycznymi lub maczugowatymi naroślami. Sprzążki występują w strzępkach wszystkich części grzyba[3].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]Znane jest występowanie grzybówki zielonoostrzowej w wielu krajach Europy, w Rosji i w Ameryce Środkowej[4]. Władysław Wojewoda w wykazie podstawkowych grzybów wielkoowocnikowych Polski przytacza 10 stanowisk i umieszcza ten gatunek na liście gatunków rzadkich w Polsce[2]. W Norwegii jest dość pospolity[3].
Grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach na bardzo zbutwiałym drewnie, na leżących na ziemi pniach i gałęziach, zwłaszcza jodły, modrzewia, świerka, rzadziej olszy, grabu i buka[2]. Owocniki od lata do jesieni[3].
Gatunki podobne
[edytuj | edytuj kod]Grzybówka zielonoostrzowa jest gatunkiem bardzo zmiennym. Z jej nazwy wynika, że powinna mieć zielone ostrza blaszek, jednak czasami zupełnie brak tego koloru, a czasami jest widoczny tylko bardzo blisko brzegu kapelusza. Generalnie kolor krawędzi blaszki jest taki sam jak na brzegu kapelusza, zielone ostrza występują tylko u młodych osobników. Jednak identyfikacja rzadko sprawia jakiekolwiek trudności. Typowe cechy tego gatunku to żółtawy lub miodowy trzon w połączeniu z oliwkowo-brązowym lub zielonkawym kolorem kapelusza[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2021-05-03] (ang.).
- ↑ a b c Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d e f g h Mycena viridimarginata P. Karst. [online], The Mycenas Northern Europe [dostęp 2021-05-03] (ang.).
- ↑ Występowanie Mycena viridimarginata na świcie (mapa) [online], Discover Life [dostęp 2021-05-03] (ang.).